- শ্রীলম্বোদরস্তোত্রম্ (śrīlambodarastotram)the Shri Lambodara Stotra
- ক্রোধাসুরকৃতম্ (krodhāsurakṛtam)made by Krodhasura
anvaya শ্রীলম্বোদরস্তোত্রম্ ক্রোধাসুরকৃতম্
chandas Prose, the title
ক্রোধাসুর Krodhasura — The demon whose name is anger itself. He is beaten by Lambodara and then makes this hymn, which is why the boon at the end is about fear born of anger.
note From the eighth chapter of the Lambodara story in the Mudgala Purana.
- ক্রোধাসুরঃ (krodhāsuraḥ)Krodhasura
- উবাচ (uvāca)said
anvaya ক্রোধাসুরঃ উবাচ
chandas Prose, a speaker's line
সর্বশান্তিপ্রদাত্রে তে বিঘ্নেশায নমো নমঃ ॥ ১ ॥
- লম্বোদর (lambodara)O Lambodara
- নমঃ (namaḥ)salutation
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- শান্তিযোগস্বরূপিণে (śāntiyogasvarūpiṇe)whose own form is the yoga of peace
- সর্বশান্তিপ্রদাত্রে (sarvaśāntipradātre)to the giver of every kind of peace
- তে (te)to you
- বিঘ্নেশায (vighneśāya)to Vighnesha
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya লম্বোদর শান্তিযোগস্বরূপিণে তুভ্যম্ নমঃ সর্বশান্তিপ্রদাত্রে তে বিঘ্নেশায নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সম্প্রজ্ঞাতমযো দেহো দেহধারিন্নমো নমঃ ॥ ২ ॥
- অসম্প্রজ্ঞাতরূপা (asamprajñātarūpā)whose form is the knowing that rests on nothing
- ইযম্ (iyam)this
- শুণ্ডা (śuṇḍā)trunk
- তে (te)your
- ন (na)no
- অত্র (atra)here
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
- সম্প্রজ্ঞাতমযঃ (samprajñātamayaḥ)made of the knowing that still has an object
- দেহঃ (dehaḥ)the body
- দেহধারিন্ (dehadhārin)O you who wear a body
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya তে ইযম্ শুণ্ডা অসম্প্রজ্ঞাতরূপা অত্র সংশযঃ ন দেহঃ সম্প্রজ্ঞাতমযঃ দেহধারিন্ নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
অসম্প্রজ্ঞাত knowing that rests on nothing — In Patanjali's yoga, asamprajnata samadhi holds no object at all, while samprajnata still holds one. The verse gives the first to the trunk and the second to the body.
তেন স্বানন্দবাসী ত্বং নমঃ সম্যোগধারিণে ॥ ৩ ॥
- স্বানন্দে (svānande)in Svananda
- যোগিভিঃ (yogibhiḥ)by the yogis
- নিত্যম্ (nityam)always
- দৃষ্টঃ (dṛṣṭaḥ)seen
- ত্বম্ (tvam)you
- ব্রহ্মনাযকঃ (brahmanāyakaḥ)lord of Brahman
- তেন (tena)so
- স্বানন্দবাসী (svānandavāsī)living in Svananda
- ত্বম্ (tvam)you
- নমঃ (namaḥ)salutation
- সম্যোগধারিণে (samyogadhāriṇe)to you who hold the joining
anvaya ব্রহ্মনাযকঃ ত্বম্ স্বানন্দে যোগিভিঃ নিত্যম্ দৃষ্টঃ তেন ত্বম্ স্বানন্দবাসী সম্যোগধারিণে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ব্রহ্ম তদ্বন্ন সন্দেহো লম্বোদর নমোঽস্তু তে ॥ ৪ ॥
- সমুত্পন্নম্ (samutpannam)came forth
- ত্বদুদরাত্ (tvadudarāt)out of your belly
- জগত্ (jagat)the world
- নানাবিধম্ (nānāvidham)in all its kinds
- প্রভো (prabho)O lord
- ব্রহ্ম (brahma)Brahman
- তদ্বত্ (tadvat)with it
- ন (na)no
- সন্দেহঃ (sandehaḥ)doubt
- লম্বোদর (lambodara)O Lambodara
- নমঃ (namaḥ)salutation
- অস্তু (astu)be
- তে (te)to you
anvaya প্রভো ত্বদুদরাত্ নানাবিধম্ জগত্ সমুত্পন্নম্ তদ্বত্ ব্রহ্ম সন্দেহঃ ন লম্বোদর তে নমঃ অস্তু
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The name Lambodara, the hanging belly, is given its reason here: the world came out of it.
ত্বত্তঃ পরতরং নাস্তি পরেশায নমো নমঃ ॥ ৫ ॥
- ত্বদীয (tvadīya)your
- কৃপযা (kṛpayā)by kindness
- দেব (deva)O god
- মযা (mayā)by me
- জ্ঞাতম্ (jñātam)has been known
- মহোদর (mahodara)O great-bellied one
- ত্বত্তঃ (tvattaḥ)than you
- পরতরম্ (parataram)higher
- ন (na)not
- অস্তি (asti)there is
- পরেশায (pareśāya)to the highest lord
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya দেব মহোদর ত্বদীয কৃপযা মযা জ্ঞাতম্ ত্বত্তঃ পরতরম্ ন অস্তি পরেশায নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
আদিমধ্যান্তহীনায তন্মযায নমো নমঃ ॥ ৬ ॥
- হেরম্বায (herambāya)to Heramba
- নমঃ (namaḥ)salutation
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- বিঘ্নহর্ত্রে (vighnahartre)who take obstacles away
- কৃপালবে (kṛpālave)full of kindness
- আদিমধ্যান্তহীনায (ādimadhyāntahīnāya)who have no beginning, middle or end
- তন্মযায (tanmayāya)who are made of that
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
anvaya বিঘ্নহর্ত্রে কৃপালবে হেরম্বায তুভ্যম্ নমঃ আদিমধ্যান্তহীনায তন্মযায নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
- সিদ্ধিবুদ্ধিবিহারজ্ঞ (siddhibuddhivihārajña)O you who know the play of Siddhi and Buddhi
- সিদ্ধিবুদ্ধিপতে (siddhibuddhipate)O lord of Siddhi and Buddhi
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya সিদ্ধিবুদ্ধিবিহারজ্ঞ সিদ্ধিবুদ্ধিপতে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
- সিদ্ধিবুদ্ধিপ্রদাত্রে (siddhibuddhipradātre)to you who give Siddhi and Buddhi
- তে (te)to you
- বক্রতুণ্ডায (vakratuṇḍāya)to Vakratunda
- বৈ (vai)indeed
- নমঃ (namaḥ)salutation
anvaya সিদ্ধিবুদ্ধিপ্রদাত্রে তে বক্রতুণ্ডায বৈ নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), printed a half-line at a time
সর্বপূজ্যায বৈ তুভ্যং ভক্তসংরক্ষকায চ ॥ ৮ ॥
- সর্বাত্মকায (sarvātmakāya)to you who are the self of everything
- সর্বাদিপূজ্যায (sarvādipūjyāya)whom everything must worship first
- তে (te)to you
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
- সর্বপূজ্যায (sarvapūjyāya)whom all worship
- বৈ (vai)indeed
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- ভক্তসংরক্ষকায (bhaktasaṃrakṣakāya)who keep those who love you safe
- চ (ca)and
anvaya সর্বাত্মকায সর্বাদিপূজ্যায তে নমো নমঃ সর্বপূজ্যায বৈ ভক্তসংরক্ষকায চ তুভ্যম্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
লম্বোদরায নিত্যং নমো নমস্তে মহাত্মনে ॥ ৯ ॥
- অতঃ (ataḥ)so
- প্রসীদ (prasīda)be pleased
- বিঘ্নেশ (vighneśa)O Vighnesha
- দাসঃ (dāsaḥ)your servant
- অহম্ (aham)I am
- তে (te)your
- গজানন (gajānana)O Gajanana
- লম্বোদরায (lambodarāya)to Lambodara
- নিত্যম্ (nityam)for ever
- নমো নমঃ (namo namaḥ)salutation and salutation
- তে (te)to you
- মহাত্মনে (mahātmane)to the great one
anvaya অতঃ বিঘ্নেশ প্রসীদ গজানন অহম্ তে দাসঃ নিত্যম্ মহাত্মনে লম্বোদরায তে নমো নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
তবোদরাত্ সমুত্পন্নং তং কিং স্তৌমি পরাত্পরম্ ॥ ১০ ॥
- স্বতঃ (svataḥ)of itself
- উত্থান (utthāna)rising
- পরতঃ (parataḥ)by another
- উত্থানে (utthāne)in the raising
- ব্রহ্ম (brahma)Brahman
- ধারযন্ (dhārayan)holding
- তব (tava)your
- উদরাত্ (udarāt)out of the belly
- সমুত্পন্নম্ (samutpannam)came forth
- তম্ (tam)him
- কিম্ (kim)how
- স্তৌমি (staumi)shall I praise
- পরাত্পরম্ (parātparam)who is higher than the highest
anvaya স্বতঃ উত্থান পরতঃ উত্থানে ব্রহ্ম ধারযন্ তব উদরাত্ সমুত্পন্নম্ তম্ পরাত্পরম্ কিম্ স্তৌমি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
তমুবাচ গণাধ্যক্ষো ভক্তং ভক্তজনপ্রিযঃ ॥ ১১ ॥
- ইতি (iti)so
- স্তুত্বা (stutvā)having praised
- মহাদৈত্যঃ (mahādaityaḥ)the great demon
- প্রণনাম (praṇanāma)bowed to
- গজাননম্ (gajānanam)Gajanana
- তম্ (tam)to him
- উবাচ (uvāca)spoke
- গণাধ্যক্ষঃ (gaṇādhyakṣaḥ)the overseer of the ganas
- ভক্তম্ (bhaktam)his devotee
- ভক্তজনপ্রিযঃ (bhaktajanapriyaḥ)who loves those who love him
anvaya ইতি স্তুত্বা মহাদৈত্যঃ গজাননম্ প্রণনাম ভক্তজনপ্রিযঃ গণাধ্যক্ষঃ তম্ ভক্তম্ উবাচ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The demon is called a devotee in the same line in which he is called a demon.
- লম্বোদরঃ (lambodaraḥ)Lambodara
- উবাচ (uvāca)said
anvaya লম্বোদরঃ উবাচ
chandas Prose, a speaker's line
দাস্যামি ভক্তিভাবেন স্তোত্রেণাঽহং হি তোষিতঃ ॥ ১২ ॥
- বরম্ (varam)a boon
- বৃণু (vṛṇu)choose
- মহাভাগ (mahābhāga)O fortunate one
- ক্রোধাসুর (krodhāsura)O Krodhasura
- হৃদীপ্সিতম্ (hṛdīpsitam)whatever your heart is set on
- দাস্যামি (dāsyāmi)I shall give
- ভক্তিভাবেন (bhaktibhāvena)by your devotion
- স্তোত্রেণ (stotreṇa)by the hymn
- অহম্ (aham)I
- হি (hi)indeed
- তোষিতঃ (toṣitaḥ)have been contented
anvaya মহাভাগ ক্রোধাসুর হৃদীপ্সিতম্ বরম্ বৃণু দাস্যামি ভক্তিভাবেন স্তোত্রেণ হি অহম্ তোষিতঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
যঃ পঠিষ্যতি তস্যৈব ক্রোধজং ন ভযং ভবেত্ ॥ ১৩ ॥
- ত্বযা (tvayā)by you
- কৃতম্ (kṛtam)made
- ইদম্ (idam)this
- স্তোত্রম্ (stotram)hymn
- সর্বসিদ্ধিপ্রদম্ (sarvasiddhipradam)giving every success
- ভবেত্ (bhavet)will be
- যঃ (yaḥ)whoever
- পঠিষ্যতি (paṭhiṣyati)will recite it
- তস্য (tasya)for him
- এব (eva)indeed
- ক্রোধজম্ (krodhajam)born of anger
- ন (na)no
- ভযম্ (bhayam)fear
- ভবেত্ (bhavet)will be
anvaya ত্বযা কৃতম্ ইদম্ স্তোত্রম্ সর্বসিদ্ধিপ্রদম্ ভবেত্ যঃ পঠিষ্যতি তস্য এব ক্রোধজম্ ভযম্ ন ভবেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The boon is shaped to the demon who asked for it: what he stood for is exactly what the hymn now keeps away.
যদ্যদিচ্ছতি তত্তদ্বৈ দাস্যামি স্তোত্রপাঠতঃ ॥ ১৪ ॥
- শৃণুযাত্ (śṛṇuyāt)would hear it
- তস্য (tasya)for him
- তদ্বত্ (tadvat)the same
- চ (ca)and
- ভবিষ্যতি (bhaviṣyati)will be
- ন (na)no
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
- যদ্যত্ (yadyat)whatever
- ইচ্ছতি (icchati)one wants
- তত্তত্ (tattat)that very thing
- বৈ (vai)indeed
- দাস্যামি (dāsyāmi)I shall give
- স্তোত্রপাঠতঃ (stotrapāṭhataḥ)for the reciting of the hymn
anvaya [যঃ] শৃণুযাত্ তস্য চ তদ্বত্ ভবিষ্যতি সংশযঃ ন স্তোত্রপাঠতঃ যদ্যত্ ইচ্ছতি তত্তত্ বৈ দাস্যামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
- ইতি (iti)so ends
- শ্রীমন্মুদ্গলে (śrīmanmudgale)in the revered Mudgala
- মহাপুরাণে (mahāpurāṇe)in the great Purana
- লম্বোদরচরিতে (lambodaracarite)in the story of Lambodara
- অষ্টমে (aṣṭame)in the eighth
- অধ্যাযে (adhyāye)chapter
- ক্রোধাসুরকৃত (krodhāsurakṛta)made by Krodhasura
- লম্বোদরস্তোত্রম্ (lambodarastotram)the Lambodara Stotra
anvaya ইতি শ্রীমন্মুদ্গলে মহাপুরাণে লম্বোদরচরিতে অষ্টমে অধ্যাযে ক্রোধাসুরকৃত লম্বোদরস্তোত্রম্
chandas Prose, the colophon
মুদ্গলপুরাণ the Mudgala Purana — The Ganapatya scripture in which Ganesha's eight forms each have their own section. Lambodara is one of the eight.
