Goddess Saraswati

શ્રી સરસ્વતી નક્ષત્રમાલા સ્તવઃ

(Sri Sarasvati Naksatramala Stavah in Gujarati)

Lilashuka

Also known as sri saraswati nakshatra mala stava · shri sarasvati naksatramala stavah · shree sarasvati naksatramala stavah

A garland of stars to Sarasvatī by Līlāśuka, the poet better known for his Kṛṣṇakarṇāmṛta, and the courtly manner of that work is here too. It opens by asking her to take charge of the very tongue that is trying to praise her — this tongue of mine, straining to lick at the streams of praise that are yours and milking out your praise of its own accord, take it into your keeping, mother. The verses that follow are almost entirely in the mode of the love poem turned to worship: her face with its red lower lip and lotus eyes, the target of a play of compassion-raining sidelong glances; the spotless autumn moon is no match for the turn of her face; her lip out-argues the ruddiness of the ripe bimba fruit. Its last verse asks that this speech of the parrot of Kṛṣṇa's play be taken in by tongue, by mind, or by ear — or by all three.

અયિ દેવિ સરસ્વતિ ત્વદીયાઃ
સ્તુતિધારાઃ પરિલેઢુમુદ્યતાં નઃ ।
સ્વયમેવ તવ સ્તવં દુહાનાં
રસનાં માતરિમાં સનાથયેથાઃ ॥ ૧ ॥
અરુણાધરબિમ્બમમ્બુજાક્ષં
કરુણાવર્ષિ કટાક્ષકેલિલક્ષમ્ ।
વદનં તવ હન્ત ભારતિ ત્વ-
-ત્પથમુલ્લઙ્ઘ્ય વિશૃઙ્ખલં ચકાસ્તિ ॥ ૨ ॥
અકલઙ્કશરચ્છશાઙ્કલક્ષા-
-પ્યસદૃક્ષા તવ વાણિ વક્ત્રભઙ્ગ્યાઃ ।
અધરઃ પુનરમ્બ પક્વબિમ્બી-
-પટલીપાટલિમાપવાદવીરઃ ॥ ૩ ॥
નવપલ્લવદર્પવિભ્રમાન્ વા
શરદમ્ભોજવનચ્છવિચ્છટાં વા ।
પરિજેતુમલં ભવત્પદશ્રી-
-રિતિ વાદોઽપ્યસદૃક્ષદિક્ષુ ગણ્યઃ ॥ ૪ ॥
તવ દેવિ ન કેવલં મુખેન્દુ-
-ર્વિકલઙ્કેષુ વિશેષલેખનીયઃ ।
અપિ તુ સ્ફુટમઙ્ઘ્રિપઙ્કજાગ્રે
વિહરન્તઃ સુકૃતો નખેન્દવોઽપિ ॥ ૫ ॥
અણિમા તવ હન્ત મધ્યભાગે
મહિમાનં નિરુણદ્ધિ નિર્વિવાદમ્ ।
પરિપાટલિમા ચ પાણિપાદા-
-ધરબિમ્બે તનુકાન્તિપાણ્ડિમાનમ્ ॥ ૬ ॥
અપિ મૌલિપદે પદં ભવત્યાઃ
શશિના હન્ત જડેન શાન્તમેનઃ ।
અત એવ ભવત્પદાબ્જસેવા-
-વિરહી નિત્યનિરૂઢમૌગ્ધ્યકાર્શ્યઃ ॥ ૭ ॥
અવિશઙ્કિતદોષગન્ધવાર્તાં
વિશદાશેષગુણાં વિચિત્રભૂષામ્ ।
રસપોષવિશેષિતાં વિધાતા
નયનૈસ્ત્વાં શ્રવણૈર્વયં ભજામઃ ॥ ૮ ॥
જનનીં રજનીકરાવતંસાં
જગતાં જઙ્ગમપારિજાતવલ્લીમ્ ।
કરુણાપરિણાહિનેત્રયાત્રાં
કતિચિત્ ત્વાં હૃદયે વહન્તિ ધન્યાઃ ॥ ૯ ॥
પરિમણ્ડલકાન્તિભારનમ્રાં
ત્રિજગન્મઙ્ગલદીર્ઘદીપલેશામ્ ।
સુકૃતાં રસનાઞ્ચલે જ્વલન્તીં
ભવતીં ચેતસિ ભાવયન્તિ ધન્યાઃ ॥ ૧૦ ॥
ભવતીમવતીર્ય ચિત્તવીથ્યાં
વિહરન્તીં વિવિધૈર્વિભૂતિભારૈઃ ।
ભુવનાદ્ભુતવિભ્રમાભિરામાં
પુલકૈઃ કૈરપિ પૂજયન્તિ ધન્યાઃ ॥ ૧૧ ॥
પતતા હૃદિ હર્ષબાષ્પમૂર્ત્યા
પયસા ત્વામભિષિચ્ય કોઽપિ હૃદ્યામ્ ।
પુલકાઙ્કુરભૂષિતાં વિધત્તે
સ્ફુટમાત્મીયતનૂમિવાર્દ્રચેતાઃ ॥ ૧૨ ॥
મધુરસ્મિતધૌતવિશ્વવિદ્યા-
-વિભવોદ્ગારિમુખેન્દુસમ્પદં ત્વામ્ ।
પરિભાવયતાં પરં મુનીનાં
નિખિલાચાર્યપદાનિ નિર્વહન્તે ॥ ૧૩ ॥
કમલેતિ ભુજાન્તરે મુરારે-
-ર્ગિરિકન્યેતિ શિવસ્ય વામપાર્શ્વે ।
પરિરાજસિ ભારતીતિ ધાતુ-
-ર્વદનામ્ભોજચતુષ્પથે ત્વમેકા ॥ ૧૪ ॥
ચતુરેષુ ચતુર્ષુ વક્ત્રચન્દ્રે-
-ષ્વધિવાસં ભવતી વિધેર્વિધત્તામ્ ।
વદને પુનરમ્બ માદૃશાનાં
કિમિદં નૃત્યસિ નન્વિયં કૃપા તે ॥ ૧૫ ॥
ભવતીં ભવતીવ્રવેદનાર્તાઃ
પરમાનન્દપયોધિવીચિમાલામ્ ।
વચસામધિદેવતે વયં તે
મનસા મઙ્ક્ષુ વિગાહ્ય ધન્યધન્યાઃ ॥ ૧૬ ॥
જગતામધિપત્નિ નિઃસપત્નં
ત્વયિ ચિત્તં મમ મગ્નમસ્તુ માતઃ ।
પદયોર્દ્વયમદ્વયં પદં વા
તવ જાનન્નપિ નામ ધન્યધન્યાઃ ॥ ૧૭ ॥
નિખિલાગમનિર્વિવાદગીતં
સહજાનન્દતરઙ્ગદન્તુરં તે ।
મનસઃ કુહરે વયં પદં તે
ગગનોલ્લઙ્ઘિ કથં કથં વહામઃ ॥ ૧૮ ॥
સ્વરસપ્રતિભાસુરં પદં યત્
સુખસામ્રાજ્યમનર્ગલપ્રસારમ્ ।
અખિલાદ્ભુતમુજ્ઝિતોપમાનં
તદહો નન્વસિ ધીરધીવિલેહ્યમ્ ॥ ૧૯ ॥
અતિલઙ્ઘિતકાલભેદવાદં
ગલિતાશેષદિશાવિભાગગન્ધમ્ ।
નિરવગ્રહનિશ્ચયપ્રકાશ-
-સ્ફુટમાધુર્યમસિ ત્વમમ્બ તત્ત્વમ્ ॥ ૨૦ ॥
સકલવ્યવહારદૂરદૂરં
સરસં કિઞ્ચિદકિઞ્ચનોપભોગ્યમ્ ।
હૃદયં મદયન્મદીયમુચ્ચૈ-
-ર્હૃષિતં હૃદ્યમિદં પદં નનુ ત્વમ્ ॥ ૨૧ ॥
નિજયૈવ કયાપિ હન્ત કાન્ત્યા
દલિતધ્વાન્તપરમ્પરોપરાગમ્ ।
મધુરિમ્ણિ પરં મહિમ્નિ ચોચ્ચૈ-
-ર્વિશદં ધામ વિશૃઙ્ખલં ખલુ ત્વમ્ ॥ ૨૨ ॥
અપવર્ગપદાસ્પદં પદં ય-
-દ્યપવર્ગઃ પશુપાશબન્ધનાનામ્ ।
અપતત્ તવ રૂપમદ્વિતીય-
-ક્ષમમાલક્ષયતાં સતાં કિલ ત્વમ્ ॥ ૨૩ ॥
સહજા તવ કાપિ રૂપસમ્પ-
-દ્વચસાં વર્ત્મનિ નૈવ નૈવ નૈવ ।
અપરા પુનરાત્તચિત્રવેષા
ભુવનં પુષ્યતિ ભૂમિકાવિભૂતિઃ ॥ ૨૪ ॥
અથવા કથયેમ તં ભવત્યા
મહિમાનં મહતોઽપિ ભો મહત્યાઃ ।
અપિ વાઙ્મનસાધ્વનિ ધ્વનન્તીં
કથયેત્ કઃ ખલુ ચિન્તયેચ્ચ તાં ત્વામ્ ॥ ૨૫ ॥
ન તદસ્તિ વિનાપિ યત્ ત્વયા સ્યા-
-ચ્ચિદચિદ્ભ્યાં પ્રવિભાગભાઞ્જિ વિશ્વે ।
તદહો મહિમાદ્ભુતં તવેદં
પરમસ્માત્ પુનરમ્બ યાસિ સાસીઃ ॥ ૨૬ ॥
તદલં પદલઙ્ઘિનિ ત્વદીયે
મુખરીભૂય મુહુર્વિભૂતિપૂરે ।
અપિ વા વિનયોક્તિભિઃ કૃતં તે
શિશુસંલાપવશો હિ માતૃવર્ગઃ ॥ ૨૭ ॥
જય દેવિ ગુણત્રયૈકવેષે
જય હે દેવિ ગુણત્રયૈકભૂષે ।
જય દેવિ તમઃપ્રવેશદૂરે
જય હે દેવિ નિજપ્રકાશધારે ॥ ૨૮ ॥
ઇતિ તે સ્તુતિમૌક્તિકાદ્ભુતશ્રીઃ
સ્વયમગ્રન્થત હન્ત સન્નિધાનાત્ ।
તદિયં તવ દેવિ કણ્ઠભૂષા-
-પદવીં પ્રાપ્ય કૃતાર્થતાં પ્રયાતુ ॥ ૨૯ ॥
શ્રીકૃષ્ણલીલાશુકવાક્સુભિક્ષં
નક્ષત્રમાલેયમભૂતપૂર્વા ।
કૃષ્ણસ્ય દેવસ્ય ગિરશ્ચ દેવ્યાઃ
કલાઞ્ચલે વર્ષતુ હર્ષધારાઃ ॥ ૩૦ ॥
॥ ફલશ્રુતિ ॥
ઇતિ કૃષ્ણકેલિશુકવાઙ્મયીમિમાં
મતિમાન્ જનઃ પરિચિનોતુ જિહ્વયા ।
ઉરુચેતસા શ્રવણમણ્ડલેન વા
ત્રિતયેન વા ત્રિભુવનાદ્ભુતાં સુધામ્ ॥ ૩૧ ॥
॥ ઇતિ શ્રીલીલાશુકમુનિ વિરચિતા શ્રી સરસ્વતી નક્ષત્રમાલા સ્તવઃ ॥

Explore More