শ্ৰীভগৱানুৱাচ
যত্তেঽহং প্ৰীযমাণায ৱক্ষ্যামি হিতকাম্যযা ॥ 1 ॥
- শ্ৰীভগৱান্ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- উৱাচ (uvāca)said
- ভূযঃ (bhūyaḥ)again
- এৱ (eva)indeed
- মহাবাহো (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- শৃণু (śṛṇu)listen
- মে (me)my
- পৰমং (paramaṃ)supreme
- ৱচঃ (vacaḥ)word
- যত্ (yat)which
- তে (te)to you
- অহম্ (aham)I
- প্ৰিযমাণায (prīyamāṇāya)to the delighted one
- ৱক্ষ্যামি (vakṣyāmi)will declare
- হিতকাম্যযা (hitakāmyayā)wishing welfare (hita:welfare | kāmyayā:wishing)
অহমাদিৰ্হি দেৱানাং মহৰ্ষীণাং চ সৰ্ৱশঃ ॥ 2 ॥
- ন (na)not
- মে (me)my
- ৱিদুঃ (viduḥ)know
- সুৰগণাঃ (suragaṇāḥ)hosts of heaven (sura:heavenly beings | gaṇāḥ:hosts)
- প্ৰভৱং (prabhavam)origin
- ন (na)not
- মহৰ্ষযঃ (maharṣayaḥ)great RISHIS (maha:great | ṛṣayaḥ:RISHIS)
- অহম্ (aham)I
- আদিঃ (ādiḥ)source
- হি (hi)indeed
- দেৱানাং (devānāṃ)of the DEVAS
- মহৰ্ষীণাং (maharṣīṇāṃ)of the RISHIS (maha:great | ṛṣīṇāṃ:of the RISHIS)
- চ (ca)and
- সৰ্ৱশঃ (sarvaśaḥ)in every way
অসম্মূঢঃ স মৰ্ত্যেষু সৰ্ৱপাপৈঃ প্ৰমুচ্যতে ॥ 3 ॥
- যঃ (yaḥ)who
- মাম্ (mām)Me
- অজম্ (ajam)unborn
- অনাদিম্ (anādim)beginningless
- চ (ca)and
- ৱেত্তি (vetti)knows
- লোকমহেশ্ৱৰম্ (lokamaheśvaram)great Lord of the worlds (loka:worlds | maheśvaram:great Lord)
- অসম্মূঢঃ (asammūḍhaḥ)undeluded
- সঃ (saḥ)he
- মৰ্ত্যেষু (martyeṣu)amongst mortals
- সৰ্ৱপাপৈঃ (sarvapāpaiḥ)from all sins (sarva:all | pāpaiḥ:sins)
- প্ৰমুচ্যতে (pramucyate)is liberated
সুখং দুঃখং ভৱোঽভাৱো ভযং চাভযমেৱ চ ॥ 4 ॥
- বুদ্ধিঃ (buddhiḥ)intellect
- জ্ঞানম্ (jñānam)wisdom
- অসম্মোহঃ (asammohaḥ)non-delusion
- ক্ষমা (kṣamā)forgiveness
- সত্যং (satyaṃ)truth
- দমঃ (damaḥ)self-restraint
- শমঃ (śamaḥ)calmness
- সুখং (sukhaṃ)happiness
- দুঃখং (duḥkhaṃ)pain
- ভৱঃ (bhavaḥ)birth
- অভাৱঃ (abhāvaḥ)death
- ভযম্ (bhayam)fear
- চ (ca)and
- অভযম্ (abhayam)fearlessness
- এৱ (eva)also
- চ (ca)and
ভৱন্তি ভাৱা ভূতানাং মত্ত এৱ পৃথগ্ৱিধাঃ ॥ 5 ॥
- অহিংসা (ahiṃsā)non-injury
- সমতা (samatā)equanimity
- তুষ্টিঃ (tuṣṭiḥ)contentment
- তপঃ (tapaḥ)austerity
- দানম্ (dānam)beneficence
- যশঃ (yaśaḥ)fame
- অযশঃ (ayaśaḥ)infamy
- ভৱন্তি (bhavanti)arise
- ভাৱাঃ (bhāvāḥ)qualities
- ভূতানাম্ (bhūtānām)of beings
- মত্তঃ (mattaḥ)from Me
- এৱ (eva)alone
- পৃথগ্ৱিধাঃ (pṛthagvidhāḥ)different kinds (pṛthak:different | vidhāḥ:kinds)
মদ্ভাৱা মানসা জাতা যেষাং লোক ইমাঃ প্ৰজাঃ ॥ 6 ॥
- মহৰ্ষযঃ (maharṣayaḥ)great sages (mahā:great | ṛṣayaḥ:sages)
- সপ্ত (sapta)seven
- পূৰ্ৱে (pūrve)ancient
- চত্ৱাৰঃ (catvāraḥ)four
- মনৱঃ (manavaḥ)Manus
- তথা (tathā)also
- মদ্ভাৱাঃ (madbhāvāḥ)possessed of powers like Me (mat:my | bhāvāḥ:states or powers)
- মানসাঃ (mānasāḥ)born of mind
- জাতাঃ (jātāḥ)born
- যেষাম্ (yeṣām)of whom
- লোকে (loke)in the world
- ইমাঃ (imāḥ)these
- প্ৰজাঃ (prajāḥ)creatures
সোঽৱিকম্পেন যোগেন যুজ্যতে নাত্ৰ সংশযঃ ॥ 7 ॥
- এতাম্ (etām)this
- ৱিভূতিম্ (vibhūtim)manifestation
- যোগম্ (yogam)yoga
- চ (ca)and
- মম (mama)my
- যঃ (yaḥ)who
- ৱেত্তি (vetti)knows
- তত্ত্ৱতঃ (tattvataḥ)in truth
- সঃ (saḥ)he
- অৱিকম্পেন (avikampena)tremorless
- যোগেন (yogena)by yoga
- যুজ্যতে (yujyate)is united
- ন (na)not
- অত্ৰ (atra)here
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
ইতি মত্ৱা ভজন্তে মাং বুধা ভাৱসমন্ৱিতাঃ ॥ 8 ॥
- অহম্ (aham)I
- সৰ্ৱস্য (sarvasya)of all
- প্ৰভৱঃ (prabhavaḥ)source
- মত্তঃ (mattaḥ)from me
- সৰ্ৱম্ (sarvam)everything
- প্ৰৱৰ্ততে (pravartate)evolves
- ইতি (iti)thus
- মত্ৱা (matvā)understanding
- ভজন্তে (bhajante)worship
- মাম্ (mām)me
- বুধাঃ (budhāḥ)the wise
- ভাৱসমন্ৱিতাঃ (bhāvasamanvitāḥ)endowed with loving consciousness (bhāva:feeling, consciousness | samanvitāḥ:endowed with)
কথযন্তশ্চ মাং নিত্যং তুষ্যন্তি চ ৰমন্তি চ ॥ 9 ॥
- মচ্চিত্তা (maccittā)minds resting in Me (mat:in Me | cittāḥ:minds)
- মদ্গতপ্ৰাণা (madgataprāṇā)senses absorbed in Me (mat:in Me | gata:absorbed | prāṇāḥ:senses)
- বোধযন্তঃ (bodhayantaḥ)enlightening
- পৰস্পৰম্ (parasparam)one another
- কথযন্তঃ (kathayantaḥ)speaking
- চ (ca)and
- মাং (māṃ)of Me
- নিত্যং (nityaṃ)always
- তুষ্যন্তি (tuṣyanti)are satisfied
- চ (ca)and
- ৰমন্তি (ramanti)delighted
- চ (ca)and
দদামি বুদ্ধিযোগং তং যেন মামুপযান্তি তে ॥ 10 ॥
- তেষাম্ (teṣām)of them
- সততযুক্তানাম্ (satatayuktānām)ever-steadfast (satata:constant | yuktānām:of the united)
- ভজতাম্ (bhajatām)worshipping
- প্ৰীতিপূৰ্ৱকম্ (prītipūrvakam)with love (prīti:love | pūrvakam:preceded by)
- দদামি (dadāmi)I give
- বুদ্ধিযোগম্ (buddhiyogam)Buddhi Yoga (buddhi:intelligence | yogam:union)
- তম্ (tam)that
- যেন (yena)by which
- মাম্ (mām)to Me
- উপযান্তি (upayānti)come
- তে (te)they
নাশযাম্যাত্মভাৱস্থো জ্ঞানদীপেন ভাস্ৱতা ॥ 11 ॥
- তেষাম্ (teṣām)of them
- এৱ (eva)indeed
- অনুকম্পা-অৰ্থম্ (anukampā-artham)for the sake of compassion (anukampā:compassion | artham:for the sake of)
- অহম্ (aham)I
- অজ্ঞানজম্ (ajñānajam)born of ignorance (ajñāna:ignorance | jam:born of)
- তমঃ (tamaḥ)darkness
- নাশযামি (nāśayāmi)I destroy
- আত্মভাৱস্থঃ (ātmabhāvasthaḥ)dwelling within their hearts (ātma:self | bhāva:state | sthaḥ:dwelling)
- জ্ঞানদীপেন (jñānadīpena)by the lamp of knowledge (jñāna:knowledge | dīpena:by the lamp)
- ভাস্ৱতা (bhāsvatā)luminous
পুৰুষং শাশ্ৱতং দিৱ্যমাদিদেৱমজং ৱিভুম্ ॥ 12 ॥
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- উৱাচ (uvāca)said
- পৰং (param)supreme
- ব্ৰহ্ম (brahma)Brahman
- পৰং (param)supreme
- ধাম (dhāma)abode
- পৱিত্ৰং (pavitraṃ)purifier
- পৰমং (paramam)supreme
- ভৱান্ (bhavān)you
- পুৰুষং (puruṣam)person
- শাশ্ৱতং (śāśvataṃ)eternal
- দিৱ্যম্ (divyam)divine
- আদিদেৱম্ (ādidevam)primeval god (ādi:primeval | devam:god)
- অজং (ajaṃ)unborn
- ৱিভুম্ (vibhum)omnipresent
অসিতো দেৱলো ৱ্যাসঃ স্ৱযং চৈৱ ব্ৰৱীষি মে ॥ 13 ॥
- আহুঃ (āhuḥ)declare
- ত্ৱাম্ (tvām)You
- ঋষযঃ (ṛṣayaḥ)sages
- সৰ্ৱে (sarve)all
- দেৱৰ্ষিঃ (devarṣiḥ)divine sage (deva:divine | ṛṣiḥ:sage)
- নাৰদঃ (nāradaḥ)Narada
- তথা (tathā)also
- অসিতঃ (asitaḥ)Asita
- দেৱলঃ (devalaḥ)Devala
- ৱ্যাসঃ (vyāsaḥ)Vyasa
- স্ৱযম্ (svayam)Yourself
- চ (ca)and
- এৱ (eva)indeed
- ব্ৰৱীষি (bravīṣi)say
- মে (me)to me
ন হি তে ভগৱন্ৱ্যক্তিং ৱিদুৰ্দেৱা ন দানৱাঃ ॥ 14 ॥
- সৰ্ৱম্ (sarvam)all
- এতত্ (etat)this
- ঋতম্ (ṛtam)truth
- মন্যে (manye)I believe
- যত্ (yat)that
- মাম্ (mām)to me
- ৱদসি (vadasi)you say
- কেশৱ (keśava)O Keshava
- ন (na)not
- হি (hi)indeed
- তে (te)your
- ভগৱন্ (bhagavan)O Blessed Lord
- ৱ্যক্তিম্ (vyaktim)manifestation
- ৱিদুঃ (viduḥ)know
- দেৱাঃ (devāḥ)the Devas
- ন (na)nor
- দানৱাঃ (dānavāḥ)the Danavas
ভূতভাৱন ভূতেশ দেৱদেৱ জগত্পতে ॥ 15 ॥
- স্ৱযম্ (svayam)by yourself
- এৱ (eva)indeed
- আত্মনা (ātmanā)by the self
- আত্মানং (ātmānam)yourself
- ৱেত্থ (vettha)you know
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- পুৰুষোত্তম (puruṣottama)Supreme Person (puruṣa:person | uttama:supreme)
- ভূতভাৱন (bhūtabhāvana)Source of beings (bhūta:beings | bhāvana:source)
- ভূতেশ (bhūteśa)Lord of beings (bhūta:beings | īśa:lord)
- দেৱদেৱ (devadeva)God of gods (deva:god | deva:god)
- জগত্পতে (jagatpate)Ruler of the world (jagat:world | pati:ruler)
যাভিৰ্ৱিভূতিভিৰ্লোকানিমাংস্ত্ৱং ৱ্যাপ্য তিষ্ঠসি ॥ 16 ॥
- ৱক্তুম্ (vaktum)to speak
- অৰ্হসি (arhasi)you should
- অশেষেণ (aśeṣeṇa)without reserve
- দিৱ্যাঃ (divyāḥ)divine
- হি (hi)indeed
- আত্মৱিভূতযঃ (ātmavibhūtayaḥ)divine glories (ātma:self | vibhūtayaḥ:glories)
- যাভিঃ (yābhiḥ)by which
- ৱিভূতিভিঃ (vibhūtibhiḥ)by glories
- লোকান্ (lokān)worlds
- ইমান্ (imān)these
- ত্ৱম্ (tvam)you
- ৱ্যাপ্য (vyāpya)pervading
- তিষ্ঠসি (tiṣṭhasi)exist
কেষু কেষু চ ভাৱেষু চিন্ত্যোঽসি ভগৱন্মযা ॥ 17 ॥
- কথং (kathaṃ)how
- ৱিদ্যাম্ (vidyām)shall I know
- অহম্ (aham)I
- যোগিনম্ (yoginam)O Yogi
- ত্ৱাম্ (tvām)You
- সদা (sadā)always
- পৰিচিন্তযন্ (paricintayan)meditating
- কেষু (keṣu)in which
- কেষু (keṣu)in which
- চ (ca)and
- ভাৱেষু (bhāveṣu)aspects
- চিন্ত্যঃ (cintyaḥ)to be thought of
- অসি (asi)are
- ভগৱন্ (bhagavan)O Blessed Lord
- মযা (mayā)by me
ভূযঃ কথয তৃপ্তিৰ্হি শৃণ্ৱতো নাস্তি মেঽমৃতম্ ॥ 18 ॥
- ৱিস্তৰেণ (vistareṇa)in detail
- আত্মনঃ (ātmanaḥ)of your
- যোগং (yogaṃ)YOGA-power
- ৱিভূতিং (vibhūtiṃ)Immanent glory
- চ (ca)and
- জনাৰ্দন (janārdana)O Janardana
- ভূযঃ (bhūyaḥ)again
- কথয (kathaya)tell
- তৃপ্তিঃ (tṛptiḥ)satisfaction
- হি (hi)indeed
- শৃণ্ৱতঃ (śṛṇvataḥ)hearing
- ন (na)not
- অস্তি (asti)is
- মে (me)my
- অমৃতম্ (amṛtam)nectar-like speech
প্ৰাধান্যতঃ কুৰুশ্ৰেষ্ঠ নাস্ত্যন্তো ৱিস্তৰস্য মে ॥ 19 ॥
- শ্ৰীভগৱানুৱাচ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- হন্ত (hanta)alas
- তে (te)to you
- কথযিষ্যামি (kathayiṣyāmi)I will declare
- দিৱ্যাঃ (divyāḥ)divine
- হি (hi)indeed
- আত্মৱিভূতযঃ (ātmavibhūtayaḥ)my divine glories (ātma:self | vibhūtayaḥ:glories)
- প্ৰাধান্যতঃ (prādhānyataḥ)in their prominence
- কুৰুশ্ৰেষ্ঠ (kuruśreṣṭha)O best of the Kurus (kuru:Kurus | śreṣṭha:best)
- ন (na)no
- অস্তি (asti)is
- অন্তঃ (antaḥ)end
- ৱিস্তৰস্য (vistarasya)of the details
- মে (me)my
অহমাদিশ্চ মধ্যং চ ভূতানামন্ত এৱ চ ॥ 20 ॥
- অহম্ (aham)I
- আত্মা (ātmā)Self
- গুডাকেশ (guḍākeśa)O Gudakesha
- সৰ্ৱভূতাশযস্থিতঃ (sarvabhūtāśayasthitaḥ)seated in all beings' hearts (sarva:all | bhūta:beings | āśaya:hearts | sthitaḥ:seated)
- অহম্ (aham)I
- আদিঃ (ādiḥ)Beginning
- চ (ca)and
- মধ্যম্ (madhyam)Middle
- চ (ca)and
- ভূতানাম্ (bhūtānām)of beings
- অন্তঃ (antaḥ)End
- এৱ (eva)indeed
- চ (ca)and
মৰীচিৰ্মৰুতামস্মি নক্ষত্ৰাণামহং শশী ॥ 21 ॥
- আদিত্যানাম্ (ādityānām)of the Ādityas
- অহম্ (aham)I am
- ৱিষ্ণুঃ (viṣṇuḥ)Viṣṇu
- জ্যোতিষাম্ (jyotiṣām)of luminaries
- ৰৱিঃ (raviḥ)the Sun
- অংশুমান্ (aṃśumān)radiant
- মৰীচিঃ (marīciḥ)Marīci
- মৰুতাম্ (marutām)of the Maruts
- অস্মি (asmi)am I
- নক্ষত্ৰাণাম্ (nakṣatrāṇām)of asterisms
- অহম্ (aham)I am
- শশী (śaśī)the moon
ইন্দ্ৰিযাণাং মনশ্চাস্মি ভূতানামস্মি চেতনা ॥ 22 ॥
- ৱেদানাম্ (vedānām)of the Vedas
- সামৱেদঃ (sāmavedaḥ)Sama Veda (sāma:Sama | vedaḥ:Veda)
- অস্মি (asmi)I am
- দেৱানাম্ (devānām)of the gods
- অস্মি (asmi)I am
- ৱাসৱঃ (vāsavaḥ)Indra
- ইন্দ্ৰিযাণাম্ (indriyāṇām)of the senses
- মনঃ (manaḥ)mind
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- ভূতানাম্ (bhūtānām)of living beings
- অস্মি (asmi)I am
- চেতনা (cetanā)intelligence
ৱসূনাং পাৱকশ্চাস্মি মেৰুঃ শিখৰিণামহম্ ॥ 23 ॥
- ৰুদ্ৰাণাং (rudrāṇām)of the Rudras
- শঙ্কৰঃ (śaṅkaraḥ)Shankara
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- ৱিত্তেশঃ (vitteśaḥ)Lord of wealth (vitta:wealth | īśaḥ:Lord)
- যক্ষৰক্ষসাম্ (yakṣarakṣasām)of Yakshas and Rakshasas (yakṣa:Yakshas | rakṣasām:of Rakshasas)
- ৱসূনাং (vasūnām)of the Vasus
- পাৱকঃ (pāvakaḥ)Pavaka (Agni)
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- মেৰুঃ (meruḥ)Meru
- শিখৰিণাম্ (śikhariṇām)of the mountains
- অহম্ (aham)I
সেনানীনামহং স্কন্দঃ সৰসামস্মি সাগৰঃ ॥ 24 ॥
- পুৰোধসাম্ (purodhasām)of the priests
- চ (ca)and
- মুখ্যম্ (mukhyam)chief
- মাম্ (mām)me
- ৱিদ্ধি (viddhi)know
- পাৰ্থ (pārtha)O Partha
- বৃহস্পতিম্ (bṛhaspatim)Brihaspati
- সেনানীনাম্ (senānīnām)of the generals
- অহম্ (aham)I am
- স্কন্দঃ (skandaḥ)Skanda
- সৰসাম্ (sarasām)of the lakes
- অস্মি (asmi)am
- সাগৰঃ (sāgaraḥ)ocean
যজ্ঞানাং জপযজ্ঞোঽস্মি স্থাৱৰাণাং হিমালযঃ ॥ 25 ॥
- মহৰ্ষীণাং (maharṣīṇām)among the great Rishis (maha:great | ṛṣīṇām:of the Rishis)
- ভৃগুঃ (bhṛguḥ)Bhrigu
- অহম্ (aham)I am
- গিৰাম্ (girām)among words
- অস্মি (asmi)am
- একম্ (ekam)one
- অক্ষৰম্ (akṣaram)syllable
- যজ্ঞানাং (yajñānām)among sacrifices
- জপযজ্ঞঃ (japayajñaḥ)sacrifice of silent repetition (japa:silent repetition | yajñaḥ:sacrifice)
- অস্মি (asmi)am
- স্থাৱৰাণাং (sthāvarāṇām)among immovable things
- হিমালযঃ (himālayaḥ)the Himalayas
গন্ধৰ্ৱাণাং চিত্ৰৰথঃ সিদ্ধানাং কপিলো মুনিঃ ॥ 26 ॥
- অশ্ৱত্থঃ (aśvatthaḥ)the Ashvattha tree
- সৰ্ৱৱৃক্ষাণাং (sarvavṛkṣāṇāṃ)of all trees (sarva:all | vṛkṣāṇāṃ:of trees)
- দেৱৰ্ষীণাং (devarṣīṇāṃ)of divine sages (deva:divine | ṛṣīṇāṃ:of sages)
- চ (ca)and
- নাৰদঃ (nāradaḥ)Narada
- গন্ধৰ্ৱাণাং (gandharvāṇāṃ)of Gandharvas
- চিত্ৰৰথঃ (citrarathaḥ)Chitraratha
- সিদ্ধানাং (siddhānāṃ)of perfected ones
- কপিলঃ (kapilaḥ)Kapila
- মুনিঃ (muniḥ)sage
ঐৰাৱতং গজেন্দ্ৰাণাং নৰাণাং চ নৰাধিপম্ ॥ 27 ॥
- উচ্চৈঃশ্ৰৱসমশ্ৱানাম্ (uccaiḥśravasam aśvānām)of horses, Uccaiḥśravas (uccaiḥśravasam:Uccaiḥśravas | aśvānām:of horses)
- ৱিদ্ধি (viddhi)know
- মাম্ (mām)me
- অমৃতোদ্ভৱম্ (amṛtodbhavam)born of nectar (amṛta:nectar | udbhavam:born of)
- ঐৰাৱতম্ (airāvatam)Airavata
- গজেন্দ্ৰাণাম্ (gajendrāṇām)of lordly elephants (gaja:elephant | indrāṇām:of lords)
- নৰাণাম্ (narāṇām)of men
- চ (ca)and
- নৰাধিপম্ (narādhipam)king (nara:man | adhipam:lord)
প্ৰজনশ্চাস্মি কন্দৰ্পঃ সৰ্পাণামস্মি ৱাসুকিঃ ॥ 28 ॥
- আযুধানাম্ (āyudhānām)among weapons
- অহম্ (aham)I am
- ৱজ্ৰং (vajraṃ)thunderbolt
- ধেনূনাম্ (dhenūnām)among cows
- অস্মি (asmi)I am
- কামধুক্ (kāmadhuk)Kamadhuk (wish-fulfilling cow)
- প্ৰজনঃ (prajanaḥ)cause for offspring
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- কন্দৰ্পঃ (kandarpaḥ)Kandarpa (Cupid)
- সৰ্পাণাম্ (sarpāṇām)among serpents
- অস্মি (asmi)I am
- ৱাসুকিঃ (vāsukiḥ)Vasuki
পিতৄণামৰ্যমা চাস্মি যমঃ সংযমতামহম্ ॥ 29 ॥
- অনন্তঃ (anantaḥ)Ananta
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- নাগানাং (nāgānāṃ)among the Nagas (nāga:Naga | ānāṃ:among)
- ৱৰুণঃ (varuṇaḥ)Varuna
- যাদসাম্ (yādasām)among water deities (yāda:water deity | sām:among)
- অহম্ (aham)I
- পিতৄণাম্ (pitṝṇām)among the ancestors (pitṛ:ancestor | ṇām:among)
- অৰ্যমা (aryamā)Aryama
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- যমঃ (yamaḥ)Yama
- সংযমতাম্ (saṃyamatām)among controllers (saṃyama:control | tām:among)
- অহম্ (aham)I
মৃগাণাং চ মৃগেন্দ্ৰোঽহং ৱৈনতেযশ্চ পক্ষিণাম্ ॥ 30 ॥
- প্ৰহ্লাদঃ (prahlādaḥ)Prahlada
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- দৈত্যানাম্ (daityānām)among Daityas
- কালঃ (kālaḥ)Time
- কলযতাম্ (kalayatām)among reckoners
- অহম্ (aham)I
- মৃগাণাম্ (mṛgāṇām)among animals
- চ (ca)and
- মৃগেন্দ্ৰঃ (mṛgendraḥ)Lord-of-beasts (Lion) (mṛga:beast | indra:lord)
- অহম্ (aham)I
- ৱৈনতেযঃ (vainateyaḥ)Vainateya (Garuda)
- চ (ca)and
- পক্ষিণাম্ (pakṣiṇām)among birds
ঝষাণাং মকৰশ্চাস্মি স্ৰোতসামস্মি জাহ্নৱী ॥ 31 ॥
- পৱনঃ (pavanaḥ)wind
- পৱতাম্ (pavatām)of purifiers
- অস্মি (asmi)I am
- ৰামঃ (rāmaḥ)Rama
- শস্ত্ৰভৃতাম্ (śastrabhṛtām)of warriors (śastra:weapon | bhṛtām:bearers)
- অহম্ (aham)I
- ঝষাণাম্ (jhaṣāṇām)of fishes
- মকৰঃ (makaraḥ)shark
- চ (ca)and
- অস্মি (asmi)I am
- স্ৰোতসাম্ (srotasām)of rivers
- অস্মি (asmi)I am
- জাহ্নৱী (jāhnavī)Ganges
অধ্যাত্মৱিদ্যা ৱিদ্যানাং ৱাদঃ প্ৰৱদতামহম্ ॥ 32 ॥
- সৰ্গাণাম্ (sargāṇām)of creations
- আদি (ādi)beginning
- অন্তঃ (antaḥ)end
- চ (ca)and
- মধ্যম্ (madhyam)middle
- চ (ca)also
- এৱ (eva)indeed
- অহম্ (aham)I
- অৰ্জুন (arjuna)O Arjuna
- অধ্যাত্মৱিদ্যা (adhyātmavidyā)Science of the Self (adhyātma:of the Self | vidyā:science)
- ৱিদ্যানাম্ (vidyānām)of sciences
- ৱাদঃ (vādaḥ)logic
- প্ৰৱদতাম্ (pravadatām)of arguments
- অহম্ (aham)I
অহমেৱাক্ষযঃ কালো ধাতাহং ৱিশ্ৱতোমুখঃ ॥ 33 ॥
- অক্ষৰাণাম্ (akṣarāṇām)among letters
- অকাৰঃ (akāraḥ)the letter 'A'
- অস্মি (asmi)I am
- দ্ৱন্দ্ৱঃ (dvandvaḥ)dual (co-ordinates)
- সামাসিকস্য (sāmāsikasya)of compounds
- চ (ca)and
- অহম্ (aham)I
- এৱ (eva)indeed
- অক্ষযঃ (akṣayaḥ)inexhaustible
- কালঃ (kālaḥ)time
- ধাতা (dhātā)dispenser
- অহম্ (aham)I
- ৱিশ্ৱতোমুখঃ (viśvatomukhaḥ)having faces in all directions (viśvataḥ:in all directions | mukhaḥ:faces)
কীৰ্তিঃ শ্ৰীৰ্ৱাক্চ নাৰীণাং স্মৃতিৰ্মেধা ধৃতিঃ ক্ষমা ॥ 34 ॥
- মৃত্যুঃ (mṛtyuḥ)death
- সৰ্ৱহৰঃ (sarvaharaḥ)all-devouring (sarva:all | haraḥ:devouring)
- চ (ca)and
- অহম্ (aham)I am
- উদ্ভৱঃ (udbhavaḥ)prosperity
- চ (ca)and
- ভৱিষ্যতাম্ (bhaviṣyatām)of those to be
- কীৰ্তিঃ (kīrtiḥ)fame
- শ্ৰীঃ (śrīḥ)prosperity
- ৱাক্ (vāk)speech
- চ (ca)and
- নাৰীণাম্ (nārīṇām)of women
- স্মৃতিঃ (smṛtiḥ)memory
- মেধা (medhā)intelligence
- ধৃতিঃ (dhṛtiḥ)firmness
- ক্ষমা (kṣamā)forgiveness
মাসানাং মাৰ্গশীৰ্ষোঽহমৃতূনাং কুসুমাকৰঃ ॥ 35 ॥
- বৃহত্সাম (bṛhatsāma)Brihat-Saman (bṛhat:great | sāma:Saman hymn)
- তথা (tathā)also
- সাম্নাম্ (sāmnām)of hymns
- গাযত্ৰী (gāyatrī)Gayatri
- ছন্দসাম্ (chandasām)of metres
- অহম্ (aham)I am
- মাসানাম্ (māsānām)of months
- মাৰ্গশীৰ্ষঃ (mārgaśīrṣaḥ)Margashirsha
- অহম্ (aham)I am
- ঋতূনাম্ (ṛtūnām)of seasons
- কুসুমাকৰঃ (kusumākaraḥ)flowery spring (kusuma:flower | ākara:abundance)
জযোঽস্মি ৱ্যৱসাযোঽস্মি সত্ত্ৱং সত্ত্ৱৱতামহম্ ॥ 36 ॥
- দ্যূতং (dyūtaṃ)gambling
- ছলযতাম্ (chalayatām)of the fraudulent
- অস্মি (asmi)I am
- তেজঃ (tejaḥ)splendour
- তেজস্ৱিনাম্ (tejasvinām)of the splendid
- অহম্ (aham)I
- জযঃ (jayaḥ)victory
- অস্মি (asmi)I am
- ৱ্যৱসাযঃ (vyavasāyaḥ)industry
- অস্মি (asmi)I am
- সত্ত্ৱং (sattvaṃ)goodness
- সত্ত্ৱৱতাম্ (sattvavatām)in those who are determined
- অহম্ (aham)I
মুনীনামপ্যহং ৱ্যাসঃ কৱীনামুশনা কৱিঃ ॥ 37 ॥
- ৱৃষ্ণীনাম্ (vṛṣṇīnām)among the Vrishnis (vṛṣṇi:Vrishnis | nām:among)
- ৱাসুদেৱঃ (vāsudevaḥ)Vasudeva
- অস্মি (asmi)I am
- পাণ্ডৱানাম্ (pāṇḍavānām)among the Pandavas (pāṇḍava:Pandavas | nām:among)
- ধনঞ্জযঃ (dhanañjayaḥ)Dhananjaya
- মুনীনাম্ (munīnām)among the Munis (muni:Munis | nām:among)
- অপি (api)also
- অহম্ (aham)I
- ৱ্যাসঃ (vyāsaḥ)Vyasa
- কৱীনাম্ (kavīnām)among the poets (kavi:poets | nām:among)
- উশনা (uśanā)Ushana
- কৱিঃ (kaviḥ)poet
মৌনং চৈৱাস্মি গুহ্যানাং জ্ঞানং জ্ঞানৱতামহম্ ॥ 38 ॥
- দণ্ডঃ (daṇḍaḥ)sceptre
- দমযতাম্ (damayatām)among punishers
- অস্মি (asmi)I am
- নীতিঃ (nītiḥ)statesmanship
- অস্মি (asmi)I am
- জিগীষতাম্ (jigīṣatām)among those who seek victory
- মৌনম্ (maunam)silence
- চ (ca)and
- এৱ (eva)also
- অস্মি (asmi)I am
- গুহ্যানাম্ (guhyānām)among secrets
- জ্ঞানম্ (jñānam)knowledge
- জ্ঞানৱতাম্ (jñānavatām)among knowers
- অহম্ (aham)I
ন তদস্তি ৱিনা যত্স্যান্মযা ভূতং চৰাচৰম্ ॥ 39 ॥
- যত্ (yat)which
- চ (ca)and
- অপি (api)also
- সৰ্ৱভূতানাম্ (sarvabhūtānām)of all beings (sarva:all | bhūtānām:of beings)
- বীজম্ (bījam)seed
- তত্ (tat)that
- অহম্ (aham)I
- অৰ্জুন (arjuna)O Arjuna
- ন (na)not
- তত্ (tat)that
- অস্তি (asti)exists
- ৱিনা (vinā)without
- যত্ (yat)which
- স্যাত্ (syāt)would be
- মযা (mayā)by Me
- ভূতম্ (bhūtam)being
- চৰাচৰম্ (carācaram)moving and unmoving (cara:moving | acara:unmoving)
এষ তূদ্দেশতঃ প্ৰোক্তো ৱিভূতেৰ্ৱিস্তৰো মযা ॥ 40 ॥
- ন (na)not
- অন্তঃ (antaḥ)end
- অস্তি (asti)is
- মম (mama)my
- দিৱ্যানাম্ (divyānām)of divine
- ৱিভূতীনাম্ (vibhūtīnām)glories
- পৰন্তপ (parantapa)O Parantapa
- এষঃ (eṣaḥ)this
- তু (tu)but
- উদ্দেশতঃ (uddeśataḥ)briefly
- প্ৰোক্তঃ (proktaḥ)stated
- ৱিভূতেঃ (vibhūteḥ)of glory
- ৱিস্তৰঃ (vistaraḥ)expansion
- মযা (mayā)by me
তত্তদেৱাৱগচ্ছ ত্ৱং মম তেজোংঽশসম্ভৱম্ ॥ 41 ॥
- যদ্যত্ (yadyat)whatever
- ৱিভূতিমত্ (vibhūtimat)glorious
- সত্ত্ৱং (sattvaṃ)being
- শ্ৰীমদ্ (śrīmad)prosperous
- ঊৰ্জিতম্ (ūrjitam)powerful
- এৱ (eva)indeed
- ৱা (vā)or
- তত্তত্ (tattat)that
- এৱ (eva)indeed
- অৱগচ্ছ (avagaccha)know
- ত্ৱং (tvaṃ)you
- মম (mama)my
- তেজঃ (tejaḥ)splendour
- অংশসম্ভৱম্ (aṃśasambhavam)manifestation of a part (aṃśa:part | sambhavam:manifestation)
ৱিষ্টভ্যাহমিদং কৃত্স্নমেকাংশেন স্থিতো জগত্ ॥ 42 ॥
- অথৱা (athavā)or
- বহুনা (bahunā)by much
- এতেন (etena)by this
- কিং (kiṃ)what
- জ্ঞাতেন (jñātena)by knowing
- তৱ (tava)to you
- অৰ্জুন (arjuna)Arjuna
- ৱিষ্টভ্য (viṣṭabhya)pervading
- অহম্ (aham)I
- ইদং (idaṃ)this
- কৃত্স্নম্ (kṛtsnam)entire
- একাংশেন (ekāṃśena)by one part (eka:one | aṃśena:by part)
- স্থিতঃ (sthitaḥ)situated
- জগত্ (jagat)world
শ্ৰীকৃষ্ণাৰ্জুনসংৱাদে ৱিভূতিযোগো নাম দশমোঽধ্যাযঃ ॥10 ॥
