ఓం శ్రీపరమాత్మనే నమః
అథ దశమోఽధ్యాయః ।
విభూతియోగః
శ్రీభగవానువాచ
శ్రీభగవానువాచ
భూయ ఏవ మహాబాహో శృణు మే పరమం వచః ।
యత్తేఽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా ॥ 1 ॥
యత్తేఽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా ॥ 1 ॥
- శ్రీభగవాన్ (śrībhagavān)the Blessed Lord (śrī:blessed | bhagavān:Lord)
- ఉవాచ (uvāca)said
- భూయః (bhūyaḥ)again
- ఏవ (eva)indeed
- మహాబాహో (mahābāho)O mighty-armed (mahā:great | bāho:armed)
- శృణు (śṛṇu)listen
- మే (me)my
- పరమం (paramaṃ)supreme
- వచః (vacaḥ)word
- యత్ (yat)which
- తే (te)to you
- అహమ్ (aham)I
- ప్రియమాణాయ (prīyamāṇāya)to the delighted one
- వక్ష్యామి (vakṣyāmi)will declare
- హితకామ్యయా (hitakāmyayā)wishing welfare (hita:welfare | kāmyayā:wishing)
న మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః ।
అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః ॥ 2 ॥
అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాం చ సర్వశః ॥ 2 ॥
- న (na)not
- మే (me)my
- విదుః (viduḥ)know
- సురగణాః (suragaṇāḥ)hosts of heaven (sura:heavenly beings | gaṇāḥ:hosts)
- ప్రభవం (prabhavam)origin
- న (na)not
- మహర్షయః (maharṣayaḥ)great RISHIS (maha:great | ṛṣayaḥ:RISHIS)
- అహమ్ (aham)I
- ఆదిః (ādiḥ)source
- హి (hi)indeed
- దేవానాం (devānāṃ)of the DEVAS
- మహర్షీణాం (maharṣīṇāṃ)of the RISHIS (maha:great | ṛṣīṇāṃ:of the RISHIS)
- చ (ca)and
- సర్వశః (sarvaśaḥ)in every way
యో మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమహేశ్వరమ్ ।
అసమ్మూఢః స మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥ 3 ॥
అసమ్మూఢః స మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ॥ 3 ॥
- యః (yaḥ)who
- మామ్ (mām)Me
- అజమ్ (ajam)unborn
- అనాదిమ్ (anādim)beginningless
- చ (ca)and
- వేత్తి (vetti)knows
- లోకమహేశ్వరమ్ (lokamaheśvaram)great Lord of the worlds (loka:worlds | maheśvaram:great Lord)
- అసమ్మూఢః (asammūḍhaḥ)undeluded
- సః (saḥ)he
- మర్త్యేషు (martyeṣu)amongst mortals
- సర్వపాపైః (sarvapāpaiḥ)from all sins (sarva:all | pāpaiḥ:sins)
- ప్రముచ్యతే (pramucyate)is liberated
బుద్ధిర్జ్ఞానమసమ్మోహః క్షమా సత్యం దమః శమః ।
సుఖం దుఃఖం భవోఽభావో భయం చాభయమేవ చ ॥ 4 ॥
సుఖం దుఃఖం భవోఽభావో భయం చాభయమేవ చ ॥ 4 ॥
- బుద్ధిః (buddhiḥ)intellect
- జ్ఞానమ్ (jñānam)wisdom
- అసమ్మోహః (asammohaḥ)non-delusion
- క్షమా (kṣamā)forgiveness
- సత్యం (satyaṃ)truth
- దమః (damaḥ)self-restraint
- శమః (śamaḥ)calmness
- సుఖం (sukhaṃ)happiness
- దుఃఖం (duḥkhaṃ)pain
- భవః (bhavaḥ)birth
- అభావః (abhāvaḥ)death
- భయమ్ (bhayam)fear
- చ (ca)and
- అభయమ్ (abhayam)fearlessness
- ఏవ (eva)also
- చ (ca)and
అహింసా సమతా తుష్టిస్తపో దానం యశోఽయశః ।
భవన్తి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృథగ్విధాః ॥ 5 ॥
భవన్తి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృథగ్విధాః ॥ 5 ॥
- అహింసా (ahiṃsā)non-injury
- సమతా (samatā)equanimity
- తుష్టిః (tuṣṭiḥ)contentment
- తపః (tapaḥ)austerity
- దానమ్ (dānam)beneficence
- యశః (yaśaḥ)fame
- అయశః (ayaśaḥ)infamy
- భవన్తి (bhavanti)arise
- భావాః (bhāvāḥ)qualities
- భూతానామ్ (bhūtānām)of beings
- మత్తః (mattaḥ)from Me
- ఏవ (eva)alone
- పృథగ్విధాః (pṛthagvidhāḥ)different kinds (pṛthak:different | vidhāḥ:kinds)
మహర్షయః సప్త పూర్వే చత్వారో మనవస్తథా ।
మద్భావా మానసా జాతా యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః ॥ 6 ॥
మద్భావా మానసా జాతా యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః ॥ 6 ॥
- మహర్షయః (maharṣayaḥ)great sages (mahā:great | ṛṣayaḥ:sages)
- సప్త (sapta)seven
- పూర్వే (pūrve)ancient
- చత్వారః (catvāraḥ)four
- మనవః (manavaḥ)Manus
- తథా (tathā)also
- మద్భావాః (madbhāvāḥ)possessed of powers like Me (mat:my | bhāvāḥ:states or powers)
- మానసాః (mānasāḥ)born of mind
- జాతాః (jātāḥ)born
- యేషామ్ (yeṣām)of whom
- లోకే (loke)in the world
- ఇమాః (imāḥ)these
- ప్రజాః (prajāḥ)creatures
ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్త్వతః ।
సోఽవికమ్పేన యోగేన యుజ్యతే నాత్ర సంశయః ॥ 7 ॥
సోఽవికమ్పేన యోగేన యుజ్యతే నాత్ర సంశయః ॥ 7 ॥
- ఏతామ్ (etām)this
- విభూతిమ్ (vibhūtim)manifestation
- యోగమ్ (yogam)yoga
- చ (ca)and
- మమ (mama)my
- యః (yaḥ)who
- వేత్తి (vetti)knows
- తత్త్వతః (tattvataḥ)in truth
- సః (saḥ)he
- అవికమ్పేన (avikampena)tremorless
- యోగేన (yogena)by yoga
- యుజ్యతే (yujyate)is united
- న (na)not
- అత్ర (atra)here
- సంశయః (saṃśayaḥ)doubt
అహం సర్వస్య ప్రభవో మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే ।
ఇతి మత్వా భజన్తే మాం బుధా భావసమన్వితాః ॥ 8 ॥
ఇతి మత్వా భజన్తే మాం బుధా భావసమన్వితాః ॥ 8 ॥
- అహమ్ (aham)I
- సర్వస్య (sarvasya)of all
- ప్రభవః (prabhavaḥ)source
- మత్తః (mattaḥ)from me
- సర్వమ్ (sarvam)everything
- ప్రవర్తతే (pravartate)evolves
- ఇతి (iti)thus
- మత్వా (matvā)understanding
- భజన్తే (bhajante)worship
- మామ్ (mām)me
- బుధాః (budhāḥ)the wise
- భావసమన్వితాః (bhāvasamanvitāḥ)endowed with loving consciousness (bhāva:feeling, consciousness | samanvitāḥ:endowed with)
మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణా బోధయన్తః పరస్పరమ్ ।
కథయన్తశ్చ మాం నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ ॥ 9 ॥
కథయన్తశ్చ మాం నిత్యం తుష్యన్తి చ రమన్తి చ ॥ 9 ॥
- మచ్చిత్తా (maccittā)minds resting in Me (mat:in Me | cittāḥ:minds)
- మద్గతప్రాణా (madgataprāṇā)senses absorbed in Me (mat:in Me | gata:absorbed | prāṇāḥ:senses)
- బోధయన్తః (bodhayantaḥ)enlightening
- పరస్పరమ్ (parasparam)one another
- కథయన్తః (kathayantaḥ)speaking
- చ (ca)and
- మాం (māṃ)of Me
- నిత్యం (nityaṃ)always
- తుష్యన్తి (tuṣyanti)are satisfied
- చ (ca)and
- రమన్తి (ramanti)delighted
- చ (ca)and
తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతిపూర్వకమ్ ।
దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాముపయాన్తి తే ॥ 10 ॥
దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాముపయాన్తి తే ॥ 10 ॥
- తేషామ్ (teṣām)of them
- సతతయుక్తానామ్ (satatayuktānām)ever-steadfast (satata:constant | yuktānām:of the united)
- భజతామ్ (bhajatām)worshipping
- ప్రీతిపూర్వకమ్ (prītipūrvakam)with love (prīti:love | pūrvakam:preceded by)
- దదామి (dadāmi)I give
- బుద్ధియోగమ్ (buddhiyogam)Buddhi Yoga (buddhi:intelligence | yogam:union)
- తమ్ (tam)that
- యేన (yena)by which
- మామ్ (mām)to Me
- ఉపయాన్తి (upayānti)come
- తే (te)they
తేషామేవానుకమ్పార్థమహమజ్ఞానజం తమః ।
నాశయామ్యాత్మభావస్థో జ్ఞానదీపేన భాస్వతా ॥ 11 ॥
నాశయామ్యాత్మభావస్థో జ్ఞానదీపేన భాస్వతా ॥ 11 ॥
- తేషామ్ (teṣām)of them
- ఏవ (eva)indeed
- అనుకమ్పా-అర్థమ్ (anukampā-artham)for the sake of compassion (anukampā:compassion | artham:for the sake of)
- అహమ్ (aham)I
- అజ్ఞానజమ్ (ajñānajam)born of ignorance (ajñāna:ignorance | jam:born of)
- తమః (tamaḥ)darkness
- నాశయామి (nāśayāmi)I destroy
- ఆత్మభావస్థః (ātmabhāvasthaḥ)dwelling within their hearts (ātma:self | bhāva:state | sthaḥ:dwelling)
- జ్ఞానదీపేన (jñānadīpena)by the lamp of knowledge (jñāna:knowledge | dīpena:by the lamp)
- భాస్వతా (bhāsvatā)luminous
అర్జున ఉవాచ
పరం బ్రహ్మ పరం ధామ పవిత్రం పరమం భవాన్ ।
పురుషం శాశ్వతం దివ్యమాదిదేవమజం విభుమ్ ॥ 12 ॥
పురుషం శాశ్వతం దివ్యమాదిదేవమజం విభుమ్ ॥ 12 ॥
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- ఉవాచ (uvāca)said
- పరం (param)supreme
- బ్రహ్మ (brahma)Brahman
- పరం (param)supreme
- ధామ (dhāma)abode
- పవిత్రం (pavitraṃ)purifier
- పరమం (paramam)supreme
- భవాన్ (bhavān)you
- పురుషం (puruṣam)person
- శాశ్వతం (śāśvataṃ)eternal
- దివ్యమ్ (divyam)divine
- ఆదిదేవమ్ (ādidevam)primeval god (ādi:primeval | devam:god)
- అజం (ajaṃ)unborn
- విభుమ్ (vibhum)omnipresent
ఆహుస్త్వామృషయః సర్వే దేవర్షిర్నారదస్తథా ।
అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే ॥ 13 ॥
అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే ॥ 13 ॥
- ఆహుః (āhuḥ)declare
- త్వామ్ (tvām)You
- ఋషయః (ṛṣayaḥ)sages
- సర్వే (sarve)all
- దేవర్షిః (devarṣiḥ)divine sage (deva:divine | ṛṣiḥ:sage)
- నారదః (nāradaḥ)Narada
- తథా (tathā)also
- అసితః (asitaḥ)Asita
- దేవలః (devalaḥ)Devala
- వ్యాసః (vyāsaḥ)Vyasa
- స్వయమ్ (svayam)Yourself
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)indeed
- బ్రవీషి (bravīṣi)say
- మే (me)to me
సర్వమేతదృతం మన్యే యన్మాం వదసి కేశవ ।
న హి తే భగవన్వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః ॥ 14 ॥
న హి తే భగవన్వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః ॥ 14 ॥
- సర్వమ్ (sarvam)all
- ఏతత్ (etat)this
- ఋతమ్ (ṛtam)truth
- మన్యే (manye)I believe
- యత్ (yat)that
- మామ్ (mām)to me
- వదసి (vadasi)you say
- కేశవ (keśava)O Keshava
- న (na)not
- హి (hi)indeed
- తే (te)your
- భగవన్ (bhagavan)O Blessed Lord
- వ్యక్తిమ్ (vyaktim)manifestation
- విదుః (viduḥ)know
- దేవాః (devāḥ)the Devas
- న (na)nor
- దానవాః (dānavāḥ)the Danavas
స్వయమేవాత్మనాత్మానం వేత్థ త్వం పురుషోత్తమ ।
భూతభావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే ॥ 15 ॥
భూతభావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే ॥ 15 ॥
- స్వయమ్ (svayam)by yourself
- ఏవ (eva)indeed
- ఆత్మనా (ātmanā)by the self
- ఆత్మానం (ātmānam)yourself
- వేత్థ (vettha)you know
- త్వం (tvaṃ)you
- పురుషోత్తమ (puruṣottama)Supreme Person (puruṣa:person | uttama:supreme)
- భూతభావన (bhūtabhāvana)Source of beings (bhūta:beings | bhāvana:source)
- భూతేశ (bhūteśa)Lord of beings (bhūta:beings | īśa:lord)
- దేవదేవ (devadeva)God of gods (deva:god | deva:god)
- జగత్పతే (jagatpate)Ruler of the world (jagat:world | pati:ruler)
వక్తుమర్హస్యశేషేణ దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః ।
యాభిర్విభూతిభిర్లోకానిమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి ॥ 16 ॥
యాభిర్విభూతిభిర్లోకానిమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి ॥ 16 ॥
- వక్తుమ్ (vaktum)to speak
- అర్హసి (arhasi)you should
- అశేషేణ (aśeṣeṇa)without reserve
- దివ్యాః (divyāḥ)divine
- హి (hi)indeed
- ఆత్మవిభూతయః (ātmavibhūtayaḥ)divine glories (ātma:self | vibhūtayaḥ:glories)
- యాభిః (yābhiḥ)by which
- విభూతిభిః (vibhūtibhiḥ)by glories
- లోకాన్ (lokān)worlds
- ఇమాన్ (imān)these
- త్వమ్ (tvam)you
- వ్యాప్య (vyāpya)pervading
- తిష్ఠసి (tiṣṭhasi)exist
కథం విద్యామహం యోగింస్త్వాం సదా పరిచిన్తయన్ ।
కేషు కేషు చ భావేషు చిన్త్యోఽసి భగవన్మయా ॥ 17 ॥
కేషు కేషు చ భావేషు చిన్త్యోఽసి భగవన్మయా ॥ 17 ॥
- కథం (kathaṃ)how
- విద్యామ్ (vidyām)shall I know
- అహమ్ (aham)I
- యోగినమ్ (yoginam)O Yogi
- త్వామ్ (tvām)You
- సదా (sadā)always
- పరిచిన్తయన్ (paricintayan)meditating
- కేషు (keṣu)in which
- కేషు (keṣu)in which
- చ (ca)and
- భావేషు (bhāveṣu)aspects
- చిన్త్యః (cintyaḥ)to be thought of
- అసి (asi)are
- భగవన్ (bhagavan)O Blessed Lord
- మయా (mayā)by me
విస్తరేణాత్మనో యోగం విభూతిం చ జనార్దన ।
భూయః కథయ తృప్తిర్హి శృణ్వతో నాస్తి మేఽమృతమ్ ॥ 18 ॥
భూయః కథయ తృప్తిర్హి శృణ్వతో నాస్తి మేఽమృతమ్ ॥ 18 ॥
- విస్తరేణ (vistareṇa)in detail
- ఆత్మనః (ātmanaḥ)of your
- యోగం (yogaṃ)YOGA-power
- విభూతిం (vibhūtiṃ)Immanent glory
- చ (ca)and
- జనార్దన (janārdana)O Janardana
- భూయః (bhūyaḥ)again
- కథయ (kathaya)tell
- తృప్తిః (tṛptiḥ)satisfaction
- హి (hi)indeed
- శృణ్వతః (śṛṇvataḥ)hearing
- న (na)not
- అస్తి (asti)is
- మే (me)my
- అమృతమ్ (amṛtam)nectar-like speech
శ్రీభగవానువాచ
హన్త తే కథయిష్యామి దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః ।
ప్రాధాన్యతః కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యన్తో విస్తరస్య మే ॥ 19 ॥
ప్రాధాన్యతః కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యన్తో విస్తరస్య మే ॥ 19 ॥
- శ్రీభగవానువాచ (śrībhagavānuvāca)The Blessed Lord said (śrī:blessed | bhagavān:Lord | uvāca:said)
- హన్త (hanta)alas
- తే (te)to you
- కథయిష్యామి (kathayiṣyāmi)I will declare
- దివ్యాః (divyāḥ)divine
- హి (hi)indeed
- ఆత్మవిభూతయః (ātmavibhūtayaḥ)my divine glories (ātma:self | vibhūtayaḥ:glories)
- ప్రాధాన్యతః (prādhānyataḥ)in their prominence
- కురుశ్రేష్ఠ (kuruśreṣṭha)O best of the Kurus (kuru:Kurus | śreṣṭha:best)
- న (na)no
- అస్తి (asti)is
- అన్తః (antaḥ)end
- విస్తరస్య (vistarasya)of the details
- మే (me)my
అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః ।
అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామన్త ఏవ చ ॥ 20 ॥
అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామన్త ఏవ చ ॥ 20 ॥
- అహమ్ (aham)I
- ఆత్మా (ātmā)Self
- గుడాకేశ (guḍākeśa)O Gudakesha
- సర్వభూతాశయస్థితః (sarvabhūtāśayasthitaḥ)seated in all beings' hearts (sarva:all | bhūta:beings | āśaya:hearts | sthitaḥ:seated)
- అహమ్ (aham)I
- ఆదిః (ādiḥ)Beginning
- చ (ca)and
- మధ్యమ్ (madhyam)Middle
- చ (ca)and
- భూతానామ్ (bhūtānām)of beings
- అన్తః (antaḥ)End
- ఏవ (eva)indeed
- చ (ca)and
ఆదిత్యానామహం విష్ణుర్జ్యోతిషాం రవిరంశుమాన్ ।
మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణామహం శశీ ॥ 21 ॥
మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణామహం శశీ ॥ 21 ॥
- ఆదిత్యానామ్ (ādityānām)of the Ādityas
- అహమ్ (aham)I am
- విష్ణుః (viṣṇuḥ)Viṣṇu
- జ్యోతిషామ్ (jyotiṣām)of luminaries
- రవిః (raviḥ)the Sun
- అంశుమాన్ (aṃśumān)radiant
- మరీచిః (marīciḥ)Marīci
- మరుతామ్ (marutām)of the Maruts
- అస్మి (asmi)am I
- నక్షత్రాణామ్ (nakṣatrāṇām)of asterisms
- అహమ్ (aham)I am
- శశీ (śaśī)the moon
వేదానాం సామవేదోఽస్మి దేవానామస్మి వాసవః ।
ఇన్ద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా ॥ 22 ॥
ఇన్ద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా ॥ 22 ॥
- వేదానామ్ (vedānām)of the Vedas
- సామవేదః (sāmavedaḥ)Sama Veda (sāma:Sama | vedaḥ:Veda)
- అస్మి (asmi)I am
- దేవానామ్ (devānām)of the gods
- అస్మి (asmi)I am
- వాసవః (vāsavaḥ)Indra
- ఇన్ద్రియాణామ్ (indriyāṇām)of the senses
- మనః (manaḥ)mind
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- భూతానామ్ (bhūtānām)of living beings
- అస్మి (asmi)I am
- చేతనా (cetanā)intelligence
రుద్రాణాం శఙ్కరశ్చాస్మి విత్తేశో యక్షరక్షసామ్ ।
వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుః శిఖరిణామహమ్ ॥ 23 ॥
వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుః శిఖరిణామహమ్ ॥ 23 ॥
- రుద్రాణాం (rudrāṇām)of the Rudras
- శఙ్కరః (śaṅkaraḥ)Shankara
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- విత్తేశః (vitteśaḥ)Lord of wealth (vitta:wealth | īśaḥ:Lord)
- యక్షరక్షసామ్ (yakṣarakṣasām)of Yakshas and Rakshasas (yakṣa:Yakshas | rakṣasām:of Rakshasas)
- వసూనాం (vasūnām)of the Vasus
- పావకః (pāvakaḥ)Pavaka (Agni)
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- మేరుః (meruḥ)Meru
- శిఖరిణామ్ (śikhariṇām)of the mountains
- అహమ్ (aham)I
పురోధసాం చ ముఖ్యం మాం విద్ధి పార్థ బృహస్పతిమ్ ।
సేనానీనామహం స్కన్దః సరసామస్మి సాగరః ॥ 24 ॥
సేనానీనామహం స్కన్దః సరసామస్మి సాగరః ॥ 24 ॥
- పురోధసామ్ (purodhasām)of the priests
- చ (ca)and
- ముఖ్యమ్ (mukhyam)chief
- మామ్ (mām)me
- విద్ధి (viddhi)know
- పార్థ (pārtha)O Partha
- బృహస్పతిమ్ (bṛhaspatim)Brihaspati
- సేనానీనామ్ (senānīnām)of the generals
- అహమ్ (aham)I am
- స్కన్దః (skandaḥ)Skanda
- సరసామ్ (sarasām)of the lakes
- అస్మి (asmi)am
- సాగరః (sāgaraḥ)ocean
మహర్షీణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్ ।
యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఽస్మి స్థావరాణాం హిమాలయః ॥ 25 ॥
యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఽస్మి స్థావరాణాం హిమాలయః ॥ 25 ॥
- మహర్షీణాం (maharṣīṇām)among the great Rishis (maha:great | ṛṣīṇām:of the Rishis)
- భృగుః (bhṛguḥ)Bhrigu
- అహమ్ (aham)I am
- గిరామ్ (girām)among words
- అస్మి (asmi)am
- ఏకమ్ (ekam)one
- అక్షరమ్ (akṣaram)syllable
- యజ్ఞానాం (yajñānām)among sacrifices
- జపయజ్ఞః (japayajñaḥ)sacrifice of silent repetition (japa:silent repetition | yajñaḥ:sacrifice)
- అస్మి (asmi)am
- స్థావరాణాం (sthāvarāṇām)among immovable things
- హిమాలయః (himālayaḥ)the Himalayas
అశ్వత్థః సర్వవృక్షాణాం దేవర్షీణాం చ నారదః ।
గన్ధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః ॥ 26 ॥
గన్ధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః ॥ 26 ॥
- అశ్వత్థః (aśvatthaḥ)the Ashvattha tree
- సర్వవృక్షాణాం (sarvavṛkṣāṇāṃ)of all trees (sarva:all | vṛkṣāṇāṃ:of trees)
- దేవర్షీణాం (devarṣīṇāṃ)of divine sages (deva:divine | ṛṣīṇāṃ:of sages)
- చ (ca)and
- నారదః (nāradaḥ)Narada
- గన్ధర్వాణాం (gandharvāṇāṃ)of Gandharvas
- చిత్రరథః (citrarathaḥ)Chitraratha
- సిద్ధానాం (siddhānāṃ)of perfected ones
- కపిలః (kapilaḥ)Kapila
- మునిః (muniḥ)sage
ఉచ్చైఃశ్రవసమశ్వానాం విద్ధి మామమృతోద్భవమ్ ।
ఐరావతం గజేన్ద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్ ॥ 27 ॥
ఐరావతం గజేన్ద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్ ॥ 27 ॥
- ఉచ్చైఃశ్రవసమశ్వానామ్ (uccaiḥśravasam aśvānām)of horses, Uccaiḥśravas (uccaiḥśravasam:Uccaiḥśravas | aśvānām:of horses)
- విద్ధి (viddhi)know
- మామ్ (mām)me
- అమృతోద్భవమ్ (amṛtodbhavam)born of nectar (amṛta:nectar | udbhavam:born of)
- ఐరావతమ్ (airāvatam)Airavata
- గజేన్ద్రాణామ్ (gajendrāṇām)of lordly elephants (gaja:elephant | indrāṇām:of lords)
- నరాణామ్ (narāṇām)of men
- చ (ca)and
- నరాధిపమ్ (narādhipam)king (nara:man | adhipam:lord)
ఆయుధానామహం వజ్రం ధేనూనామస్మి కామధుక్ ।
ప్రజనశ్చాస్మి కన్దర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః ॥ 28 ॥
ప్రజనశ్చాస్మి కన్దర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః ॥ 28 ॥
- ఆయుధానామ్ (āyudhānām)among weapons
- అహమ్ (aham)I am
- వజ్రం (vajraṃ)thunderbolt
- ధేనూనామ్ (dhenūnām)among cows
- అస్మి (asmi)I am
- కామధుక్ (kāmadhuk)Kamadhuk (wish-fulfilling cow)
- ప్రజనః (prajanaḥ)cause for offspring
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- కన్దర్పః (kandarpaḥ)Kandarpa (Cupid)
- సర్పాణామ్ (sarpāṇām)among serpents
- అస్మి (asmi)I am
- వాసుకిః (vāsukiḥ)Vasuki
అనన్తశ్చాస్మి నాగానాం వరుణో యాదసామహమ్ ।
పితౄణామర్యమా చాస్మి యమః సంయమతామహమ్ ॥ 29 ॥
పితౄణామర్యమా చాస్మి యమః సంయమతామహమ్ ॥ 29 ॥
- అనన్తః (anantaḥ)Ananta
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- నాగానాం (nāgānāṃ)among the Nagas (nāga:Naga | ānāṃ:among)
- వరుణః (varuṇaḥ)Varuna
- యాదసామ్ (yādasām)among water deities (yāda:water deity | sām:among)
- అహమ్ (aham)I
- పితౄణామ్ (pitṝṇām)among the ancestors (pitṛ:ancestor | ṇām:among)
- అర్యమా (aryamā)Aryama
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- యమః (yamaḥ)Yama
- సంయమతామ్ (saṃyamatām)among controllers (saṃyama:control | tām:among)
- అహమ్ (aham)I
ప్రహ్లాదశ్చాస్మి దైత్యానాం కాలః కలయతామహమ్ ।
మృగాణాం చ మృగేన్ద్రోఽహం వైనతేయశ్చ పక్షిణామ్ ॥ 30 ॥
మృగాణాం చ మృగేన్ద్రోఽహం వైనతేయశ్చ పక్షిణామ్ ॥ 30 ॥
- ప్రహ్లాదః (prahlādaḥ)Prahlada
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- దైత్యానామ్ (daityānām)among Daityas
- కాలః (kālaḥ)Time
- కలయతామ్ (kalayatām)among reckoners
- అహమ్ (aham)I
- మృగాణామ్ (mṛgāṇām)among animals
- చ (ca)and
- మృగేన్ద్రః (mṛgendraḥ)Lord-of-beasts (Lion) (mṛga:beast | indra:lord)
- అహమ్ (aham)I
- వైనతేయః (vainateyaḥ)Vainateya (Garuda)
- చ (ca)and
- పక్షిణామ్ (pakṣiṇām)among birds
పవనః పవతామస్మి రామః శస్త్రభృతామహమ్ ।
ఝషాణాం మకరశ్చాస్మి స్రోతసామస్మి జాహ్నవీ ॥ 31 ॥
ఝషాణాం మకరశ్చాస్మి స్రోతసామస్మి జాహ్నవీ ॥ 31 ॥
- పవనః (pavanaḥ)wind
- పవతామ్ (pavatām)of purifiers
- అస్మి (asmi)I am
- రామః (rāmaḥ)Rama
- శస్త్రభృతామ్ (śastrabhṛtām)of warriors (śastra:weapon | bhṛtām:bearers)
- అహమ్ (aham)I
- ఝషాణామ్ (jhaṣāṇām)of fishes
- మకరః (makaraḥ)shark
- చ (ca)and
- అస్మి (asmi)I am
- స్రోతసామ్ (srotasām)of rivers
- అస్మి (asmi)I am
- జాహ్నవీ (jāhnavī)Ganges
సర్గాణామాదిరన్తశ్చ మధ్యం చైవాహమర్జున ।
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ ॥ 32 ॥
అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ ॥ 32 ॥
- సర్గాణామ్ (sargāṇām)of creations
- ఆది (ādi)beginning
- అన్తః (antaḥ)end
- చ (ca)and
- మధ్యమ్ (madhyam)middle
- చ (ca)also
- ఏవ (eva)indeed
- అహమ్ (aham)I
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
- అధ్యాత్మవిద్యా (adhyātmavidyā)Science of the Self (adhyātma:of the Self | vidyā:science)
- విద్యానామ్ (vidyānām)of sciences
- వాదః (vādaḥ)logic
- ప్రవదతామ్ (pravadatām)of arguments
- అహమ్ (aham)I
అక్షరాణామకారోఽస్మి ద్వన్ద్వః సామాసికస్య చ ।
అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాహం విశ్వతోముఖః ॥ 33 ॥
అహమేవాక్షయః కాలో ధాతాహం విశ్వతోముఖః ॥ 33 ॥
- అక్షరాణామ్ (akṣarāṇām)among letters
- అకారః (akāraḥ)the letter 'A'
- అస్మి (asmi)I am
- ద్వన్ద్వః (dvandvaḥ)dual (co-ordinates)
- సామాసికస్య (sāmāsikasya)of compounds
- చ (ca)and
- అహమ్ (aham)I
- ఏవ (eva)indeed
- అక్షయః (akṣayaḥ)inexhaustible
- కాలః (kālaḥ)time
- ధాతా (dhātā)dispenser
- అహమ్ (aham)I
- విశ్వతోముఖః (viśvatomukhaḥ)having faces in all directions (viśvataḥ:in all directions | mukhaḥ:faces)
మృత్యుః సర్వహరశ్చాహముద్భవశ్చ భవిష్యతామ్ ।
కీర్తిః శ్రీర్వాక్చ నారీణాం స్మృతిర్మేధా ధృతిః క్షమా ॥ 34 ॥
కీర్తిః శ్రీర్వాక్చ నారీణాం స్మృతిర్మేధా ధృతిః క్షమా ॥ 34 ॥
- మృత్యుః (mṛtyuḥ)death
- సర్వహరః (sarvaharaḥ)all-devouring (sarva:all | haraḥ:devouring)
- చ (ca)and
- అహమ్ (aham)I am
- ఉద్భవః (udbhavaḥ)prosperity
- చ (ca)and
- భవిష్యతామ్ (bhaviṣyatām)of those to be
- కీర్తిః (kīrtiḥ)fame
- శ్రీః (śrīḥ)prosperity
- వాక్ (vāk)speech
- చ (ca)and
- నారీణామ్ (nārīṇām)of women
- స్మృతిః (smṛtiḥ)memory
- మేధా (medhā)intelligence
- ధృతిః (dhṛtiḥ)firmness
- క్షమా (kṣamā)forgiveness
బృహత్సామ తథా సామ్నాం గాయత్రీ ఛన్దసామహమ్ ।
మాసానాం మార్గశీర్షోఽహమృతూనాం కుసుమాకరః ॥ 35 ॥
మాసానాం మార్గశీర్షోఽహమృతూనాం కుసుమాకరః ॥ 35 ॥
- బృహత్సామ (bṛhatsāma)Brihat-Saman (bṛhat:great | sāma:Saman hymn)
- తథా (tathā)also
- సామ్నామ్ (sāmnām)of hymns
- గాయత్రీ (gāyatrī)Gayatri
- ఛన్దసామ్ (chandasām)of metres
- అహమ్ (aham)I am
- మాసానామ్ (māsānām)of months
- మార్గశీర్షః (mārgaśīrṣaḥ)Margashirsha
- అహమ్ (aham)I am
- ఋతూనామ్ (ṛtūnām)of seasons
- కుసుమాకరః (kusumākaraḥ)flowery spring (kusuma:flower | ākara:abundance)
ద్యూతం ఛలయతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ ।
జయోఽస్మి వ్యవసాయోఽస్మి సత్త్వం సత్త్వవతామహమ్ ॥ 36 ॥
జయోఽస్మి వ్యవసాయోఽస్మి సత్త్వం సత్త్వవతామహమ్ ॥ 36 ॥
- ద్యూతం (dyūtaṃ)gambling
- ఛలయతామ్ (chalayatām)of the fraudulent
- అస్మి (asmi)I am
- తేజః (tejaḥ)splendour
- తేజస్వినామ్ (tejasvinām)of the splendid
- అహమ్ (aham)I
- జయః (jayaḥ)victory
- అస్మి (asmi)I am
- వ్యవసాయః (vyavasāyaḥ)industry
- అస్మి (asmi)I am
- సత్త్వం (sattvaṃ)goodness
- సత్త్వవతామ్ (sattvavatām)in those who are determined
- అహమ్ (aham)I
వృష్ణీనాం వాసుదేవోఽస్మి పాణ్డవానాం ధనఞ్జయః ।
మునీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముశనా కవిః ॥ 37 ॥
మునీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముశనా కవిః ॥ 37 ॥
- వృష్ణీనామ్ (vṛṣṇīnām)among the Vrishnis (vṛṣṇi:Vrishnis | nām:among)
- వాసుదేవః (vāsudevaḥ)Vasudeva
- అస్మి (asmi)I am
- పాణ్డవానామ్ (pāṇḍavānām)among the Pandavas (pāṇḍava:Pandavas | nām:among)
- ధనఞ్జయః (dhanañjayaḥ)Dhananjaya
- మునీనామ్ (munīnām)among the Munis (muni:Munis | nām:among)
- అపి (api)also
- అహమ్ (aham)I
- వ్యాసః (vyāsaḥ)Vyasa
- కవీనామ్ (kavīnām)among the poets (kavi:poets | nām:among)
- ఉశనా (uśanā)Ushana
- కవిః (kaviḥ)poet
దణ్డో దమయతామస్మి నీతిరస్మి జిగీషతామ్ ।
మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్ ॥ 38 ॥
మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్ ॥ 38 ॥
- దణ్డః (daṇḍaḥ)sceptre
- దమయతామ్ (damayatām)among punishers
- అస్మి (asmi)I am
- నీతిః (nītiḥ)statesmanship
- అస్మి (asmi)I am
- జిగీషతామ్ (jigīṣatām)among those who seek victory
- మౌనమ్ (maunam)silence
- చ (ca)and
- ఏవ (eva)also
- అస్మి (asmi)I am
- గుహ్యానామ్ (guhyānām)among secrets
- జ్ఞానమ్ (jñānam)knowledge
- జ్ఞానవతామ్ (jñānavatām)among knowers
- అహమ్ (aham)I
యచ్చాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున ।
న తదస్తి వినా యత్స్యాన్మయా భూతం చరాచరమ్ ॥ 39 ॥
న తదస్తి వినా యత్స్యాన్మయా భూతం చరాచరమ్ ॥ 39 ॥
- యత్ (yat)which
- చ (ca)and
- అపి (api)also
- సర్వభూతానామ్ (sarvabhūtānām)of all beings (sarva:all | bhūtānām:of beings)
- బీజమ్ (bījam)seed
- తత్ (tat)that
- అహమ్ (aham)I
- అర్జున (arjuna)O Arjuna
- న (na)not
- తత్ (tat)that
- అస్తి (asti)exists
- వినా (vinā)without
- యత్ (yat)which
- స్యాత్ (syāt)would be
- మయా (mayā)by Me
- భూతమ్ (bhūtam)being
- చరాచరమ్ (carācaram)moving and unmoving (cara:moving | acara:unmoving)
నాన్తోఽస్తి మమ దివ్యానాం విభూతీనాం పరన్తప ।
ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తో విభూతేర్విస్తరో మయా ॥ 40 ॥
ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తో విభూతేర్విస్తరో మయా ॥ 40 ॥
- న (na)not
- అన్తః (antaḥ)end
- అస్తి (asti)is
- మమ (mama)my
- దివ్యానామ్ (divyānām)of divine
- విభూతీనామ్ (vibhūtīnām)glories
- పరన్తప (parantapa)O Parantapa
- ఏషః (eṣaḥ)this
- తు (tu)but
- ఉద్దేశతః (uddeśataḥ)briefly
- ప్రోక్తః (proktaḥ)stated
- విభూతేః (vibhūteḥ)of glory
- విస్తరః (vistaraḥ)expansion
- మయా (mayā)by me
యద్యద్విభూతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా ।
తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం మమ తేజోంఽశసమ్భవమ్ ॥ 41 ॥
తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం మమ తేజోంఽశసమ్భవమ్ ॥ 41 ॥
- యద్యత్ (yadyat)whatever
- విభూతిమత్ (vibhūtimat)glorious
- సత్త్వం (sattvaṃ)being
- శ్రీమద్ (śrīmad)prosperous
- ఊర్జితమ్ (ūrjitam)powerful
- ఏవ (eva)indeed
- వా (vā)or
- తత్తత్ (tattat)that
- ఏవ (eva)indeed
- అవగచ్ఛ (avagaccha)know
- త్వం (tvaṃ)you
- మమ (mama)my
- తేజః (tejaḥ)splendour
- అంశసమ్భవమ్ (aṃśasambhavam)manifestation of a part (aṃśa:part | sambhavam:manifestation)
అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున ।
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నమేకాంశేన స్థితో జగత్ ॥ 42 ॥
విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నమేకాంశేన స్థితో జగత్ ॥ 42 ॥
- అథవా (athavā)or
- బహునా (bahunā)by much
- ఏతేన (etena)by this
- కిం (kiṃ)what
- జ్ఞాతేన (jñātena)by knowing
- తవ (tava)to you
- అర్జున (arjuna)Arjuna
- విష్టభ్య (viṣṭabhya)pervading
- అహమ్ (aham)I
- ఇదం (idaṃ)this
- కృత్స్నమ్ (kṛtsnam)entire
- ఏకాంశేన (ekāṃśena)by one part (eka:one | aṃśena:by part)
- స్థితః (sthitaḥ)situated
- జగత్ (jagat)world
ఓం తత్సదితి శ్రీమద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు బ్రహ్మవిద్యాయాం యోగశాస్త్రే
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే విభూతియోగో నామ దశమోఽధ్యాయః ॥10 ॥
శ్రీకృష్ణార్జునసంవాదే విభూతియోగో నామ దశమోఽధ్యాయః ॥10 ॥
