मेधासूक्तम्
स मेन्द्रो मेधया स्पृणोतु । अमृतस्य देवधारणो भूयासम् ।
शरीरं मे विचर्षणम् । जिह्वा मे मधुमत्तमा ।
कर्णाभ्यां भूरिविश्रुवम् । ब्रह्मणः कोशोऽसि मेधया पिहितः ।
श्रुतं मे गोपाय । ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥
- ॐ (oṃ)Om
- यः (yaḥ)who
- छन्दसाम् (chandasām)of the Vedas
- ऋषभः (ṛṣabhaḥ)essence
- विश्व (viśva)universal
- रूपः (rūpaḥ)form
- छन्दोभ्यः (chandobhyaḥ)from the Vedas
- अधि (adhi)from
- अमृतात् (amṛtāt)nectar of immortality
- सम्भवूव (sambabhūva)emerged
- सः (saḥ)he
- मे (me)my
- इन्द्रः (indraḥ)Indra
- मेधया (medhayā)with wisdom
- स्पृणोतु (spṛṇotu)bestow
- अमृतस्य (amṛtasya)of immortality
- देव (deva)O Lord
- धारणः (dhāraṇaḥ)bearer
- भूयासम् (bhūyāsam)may I become
- शरीरम् (śarīram)body
- मे (me)my
- विचर्षणम् (vicarṣaṇam)vigorous
- जिह्वा (jihvā)tongue
- मे (me)my
- मधुमत्तमा (madhumattamā)sweetest
- कर्णाभ्याम् (karṇābhyām)with ears
- भूरि (bhūri)abundant
- विश्रुवम् (viśruvam)wisdom
- ब्रह्मणः (brahmaṇaḥ)of Brahman
- कोशः (kośaḥ)treasure
- असि (asi)are
- मेधया (medhayā)with wisdom
- पिहितः (pihitaḥ)protected
- श्रुतम् (śrutam)knowledge
- मे (me)my
- गोपाय (gopāya)preserve
- ॐ (oṃ)Om
- शान्तिः (śāntiḥ)peace
त्वया जुष्टा नुदमाना दुरुक्तान् बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ।
त्वया जुष्ट ऋषिर्भवति देवि त्वया ब्रह्माऽऽगतश्रीरुत त्वया ।
त्वया जुष्टश्चित्रं विन्दते वसु सानो जुषस्व द्रविणो न मेधे ॥
- ॐ (oṃ)sacred syllable
- मेधादेवी (medhādevī)goddess of wisdom (medhā:wisdom | devī:goddess)
- जुषमाणा (juṣamāṇā)pleased
- न (na)not
- आगात् (āgāt)came
- विश्वाची (viśvācī)all-pervading
- भद्रा (bhadrā)auspicious
- सुमनस्यमाना (sumanasyamānā)causing good thoughts
- त्वया (tvayā)by you
- जुष्टा (juṣṭā)favored
- नुदमाना (nudamānā)dispelling
- दुरुक्तान् (duruktān)harsh speech
- बृहत् (bṛhat)great
- वदेम (vadema)we speak
- विदथे (vidathe)in assembly
- सुवीराः (suvīrāḥ)empowered
- ऋषिः (ṛṣiḥ)seer
- भवति (bhavati)becomes
- देवि (devi)O goddess
- ब्रह्मा (brahmā)wise
- आगतश्रीः (āgataśrīḥ)eloquent and radiant (āgata:arrived | śrīḥ:radiance)
- उत (uta)and
- चि॒त्रं (citraṃ)wondrous
- विन्दते (vindate)attains
- वसु (vasu)wealth
- सानः (sānaḥ)O Medhā
- जुषस्व (juṣasva)dwell
- द्रविणः (draviṇaḥ)prosperity
- न (na)not
- मेधे (medhe)in us
मेधां मे अश्विनावुभावाधत्तां पुष्करस्रजा ।
अप्सरासु च या मेधा गन्धर्वेषु च यन्मनः ।
दैवीं मेधा सरस्वती सा मां मेधा सुरभिर्जुषताꣳ स्वाहा ॥
- मेधाम् (medhām)intelligence
- म (ma)me
- इन्द्रः (indraḥ)Indra
- ददातु (dadātu)may give
- मेधाम् (medhām)intelligence
- देवी (devī)goddess
- सरस्वती (sarasvatī)Sarasvatī
- मेधाम् (medhām)intelligence
- मे (me)me
- अश्विनौ (aśvinau)Ashvins
- उभौ (ubhau)both
- आधत्ताम् (ādhattām)may grant
- पुष्करस्रजा (puṣkarasrajā)with lotus garlands (puṣkara:lotus | srajā:with garlands)
- अप्सरासु (apsarāsu)among Apsarās
- च (ca)and
- या (yā)which
- मेधा (medhā)intelligence
- गन्धर्वेषु (gandharveṣu)among Gandharvas
- च (ca)and
- यत् (yat)that
- मनः (manaḥ)mind
- दैवीम् (daivīm)divine
- मेधा (medhā)intelligence
- सरस्वती (sarasvatī)Sarasvatī
- सा (sā)that
- माम् (mām)me
- मेधा (medhā)intelligence
- सुरभिः (surabhiḥ)fragrant
- जुषता (juṣatām)may accept
- स्वाहा (svāhā)offering
ऊर्जस्वती पयसा पिन्वमाना सा मां मेधा सुप्रतीका जुषन्ताम् ।
मयि मेधां मयि प्रजां मय्यग्निस्तेजो दधातु
मयि मेधां मयि प्रजां मयीन्द्र इन्द्रियं दधातु
मयि मेधां मयि प्रजां मयि सूर्यो भ्राजो दधातु ।
- आ माम् (ā mām)to me
- मेधा (medhā)wisdom
- सुरभिः (surabhiḥ)fragrant
- विश्वरूपा (viśvarūpā)of universal form
- हिरण्यवर्णा (hiraṇyavarṇā)golden-hued
- जगती (jagatī)moving, of the jagatī metre
- जगम्या (jagamyā)to be attained
- ऊर्जस्वती (ūrjasvatī)full of strength
- पयसा पिन्वमाना (payasā pinvamānā)swelling with milk
- सुप्रतीका (supratīkā)of fair aspect
- जुषन्ताम् (juṣantām)may they accept
- मयि मेधाम् (mayi medhām)in me wisdom
- मयि प्रजाम् (mayi prajām)in me offspring
- अग्निः तेजः दधातु (agniḥ tejaḥ dadhātu)may Agni place radiance
ॐ हंस हंसाय विद्महे परमहंसाय धीमहि । तन्नो हंसः प्रचोदयात् ।
- महादेव्यै (mahādevyai)to the great Goddess
- विद्महे (vidmahe)we know
- ब्रह्मपत्नी (brahmapatnī)consort of Brahmā
- धीमहि (dhīmahi)we meditate
- तत् नः (tat naḥ)may she for us
- वाणी (vāṇī)Speech
- प्रचोदयात् (pracodayāt)impel
- हंस (haṃsa)the swan
- परमहंसाय (paramahaṃsāya)to the supreme swan
- हंसः प्रचोदयात् (haṃsaḥ pracodayāt)may the Haṃsa impel
- ॐ (oṃ)sacred sound
- शान्तिः (śāntiḥ)peace
- शान्तिः (śāntiḥ)peace
- शान्तिः (śāntiḥ)peace
