1. श्री बाल गणपतिः
बालसूर्यनिभं वन्दे देवं बालगणाधिपम् ॥ 1 ॥
- करस्थकदलीचूतपनसेक्षुकमोदकम् (karasthakadalīcūtapanasekṣukamodakam)holding plantain, mango, jackfruit, sugarcane, and modaka sweet in His hand
- बालसूर्यनिभम् (bālasūryanibham)resembling the newly risen morning sun in effulgence
- बालगणाधिपम् (bālagaṇādhipam)the child Lord of the Ganas (Bala Ganapati)
- देवम् (devam)the divine Lord
- वन्दे (vande)I bow / I praise
anvaya करस्थकदलीचूतपनसेक्षुकमोदकम् बालसूर्यनिभम् बालगणाधिपम् देवम् वन्दे
chandas Anustubh, 8 syllables x 4 padas
बालसूर्यनिभम् the colour of the sun just risen — The red of the sun in its first minutes, which is the colour given to most of these forms.
note Thirty-two forms of Ganapati, one verse to each, saying what colour he is, how many arms he has and what he holds. These verses are what an image-maker and a worshipper both work from. Each block prints the form's name as a heading above its verse, and the word-by-word covers the verse itself.
पाशाङ्कुशापूपकपित्थजम्बू-
-स्वदन्तशालीक्षुमपि स्वहस्तैः ।
धत्ते सदा यस्तरुणारुणाभः
पायात् स युष्मांस्तरुणो गणेशः ॥ 2 ॥
- यः (yaḥ)who
- तरुणारुणाभः (taruṇāruṇābhaḥ)having the radiance of the morning rising sun
- पाशाङ्कुशापूपकपित्थजम्बूस्वदन्तशालीक्षुम् (pāśāṅkuśāpūpakapitthajambūsvadantaśālīkṣum)the noose, goad, sweet cake, wood-apple, jambu fruit, his own tusk, paddy stalk, and sugarcane
- अपि (api)also
- स्वहस्तैः (svahastaiḥ)with his own hands
- सदा (sadā)always
- धत्ते (dhatte)holds or carries
- सः (saḥ)that
- तरुणः (taruṇaḥ)youthful
- गणेशः (gaṇeśaḥ)lord Ganesha
- युष्मान् (yuṣmān)you all
- पायात् (pāyāt)may he protect
anvaya यः तरुणारुणाभः पाशाङ्कुशापूपकपित्थजम्बूस्वदन्तशालीक्षुम् अपि स्वहस्तैः सदा धत्ते सः तरुणः गणेशः युष्मान् पायात्
chandas Upajāti (mix of Indravajrā and Upendravajrā, 11 syllables × 4 pādas)
नारिकेलाम्रकदलीगुडपायसधारिणम् ।
शरच्चन्द्राभवपुषं भजे भक्तगणाधिपम् ॥ 3 ॥
- नारिकेलाम्रकदलीगुडपायसधारिणम् (nārikelāmrakadalīguḍapāyasadhāriṇam)holding coconut, mango, banana, jaggery, and milk-rice pudding
- शरच्चन्द्राभवपुषम् (śaraccandrābhavapuṣam)having a body radiant like the autumn moon
- भक्तगणाधिपम् (bhaktagaṇādhipam)the Lord of the host of devotees (Bhakta-Gaṇapati)
- भजे (bhaje)I worship / adore
anvaya [अहम्] नारिकेलाम्रकदलीगुडपायसधारिणम् शरच्चन्द्राभवपुषम् भक्तगणाधिपम् भजे
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
पायस milk-rice — Rice boiled in milk with sugar, the plainest festival food in a Tamil or Telugu house.
वेतालशक्तिशरकार्मुकचक्रखड्ग-
-खट्वाङ्गमुद्गरगदाङ्कुशनागपाशान् ।
शूलं च कुन्तपरशुं ध्वजमुद्वहन्तं
वीरं गणेशमरुणं सततं स्मरामि ॥ 4 ॥
- वेतालशक्तिशरकार्मुकचक्रखड्गखट्वाङ्गमुद्गरगदाङ्कुशनागपाशान् (vetālaśaktiśarakārmukacakrakhaḍgakhaṭvāṅgamudgaragadāṅkuśanāgapāśān)the vetāla, spear, arrow, bow, discus, sword, skull-staff, hammer, club, goad, snake, and noose
- शूलम् (śūlam)trident
- च (ca)and
- कुन्तपरशुम् (kuntaparaśum)lance and axe
- ध्वजम् (dhvajam)banner
- उद्वहन्तम् (udvahantam)wielding / bearing aloft
- अरुणम् (aruṇam)dawn-red in complexion
- वीरम् (vīram)heroic / valiant
- गणेशम् (gaṇeśam)lord Ganesha
- सततम् (satatam)constantly / incessantly
- स्मरामि (smarāmi)I meditate upon / remember
anvaya वेतालशक्तिशरकार्मुकचक्रखड्गखट्वाङ्गमुद्गरगदाङ्कुशनागपाशान् शूलम् च कुन्तपरशुम् ध्वजम् उद्वहन्तम् अरुणम् वीरम् गणेशम् सततम् स्मरामि
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
वेताल the vetala — A spirit that enters a dead body and moves it. The warrior form carries it as a weapon among weapons.
खट्वाङ्ग the skull-staff — A club topped with a skull, carried by Shiva and by those who follow him in his fierce forms.
आलिङ्ग्य देवीं हरिताङ्गयष्टिं
परस्पराश्लिष्टकटिप्रदेशम् ।
सन्ध्यारुणं पाशसृणी वहन्तं
भयापहं शक्तिगणेशमीडे ॥ 5 ॥
- हरिताङ्गयष्टिम् (haritāṅgayaṣṭim)her whose slender body is green
- देवीं (devīṃ)the Goddess
- आलिङ्ग्य (āliṅgya)embracing
- परस्पराश्लिष्टकटिप्रदेशम् (parasparāśliṣṭakaṭipradeśam)whose waist region is mutually embraced
- सन्ध्यारुणम् (sandhyāruṇam)reddish like the evening twilight
- पाशसृणी (pāśasṛṇī)a noose and a goad
- वहन्तम् (vahantam)holding / bearing
- भयापहम् (bhayāpaham)the dispeller of fear
- शक्तिगणेशम् (śaktigaṇeśam)unto Śakti-Gaṇeśa
- ईडे (īḍe)I praise / I extol
anvaya हरिताङ्गयष्टिम् देवीं आलिङ्ग्य परस्पराश्लिष्टकटिप्रदेशम् सन्ध्यारुणम् पाशसृणी वहन्तम् भयापहम् शक्तिगणेशम् [अहम्] ईडे
chandas Upajāti (Triṣṭubh, 11 syllables × 4 pādas)
यं पुस्तकाक्ष गुणदण्डकमण्डलु श्री-
-विद्योतमानकरभूषणमिन्दुवर्णम् ।
स्तम्बेरमाननचतुष्टयशोभमानं
त्वां यः स्मरेत् द्विजगणाधिपते स धन्यः ॥ 6 ॥
- द्विजगणाधिपते (dvijagaṇādhipate)O Lord of the hosts of the twice-born!
- यः (yaḥ)whoever / he who
- पुस्तकाक्षगुणदण्डकमण्डलुश्रीविद्योतमानकरभूषणम् (pustakākṣaguṇadaṇḍakamaṇḍaluśrīvidyotamānakarabhūṣaṇam)whose hands are ornamented by book, rosary, staff and water pot
- इन्दुवर्णम् (induvarṇam)having the white, radiant complexion of the moon
- स्तम्बेरमाननचतुष्टयशोभमानम् (stamberamānanacatuṣṭayaśobhamānam)bright with four elephant faces
- यं (yaṃ)whom
- त्वां (tvāṃ)you
- स्मरेत् (smaret)should remember / meditates upon
- सः (saḥ)he
- धन्यः (dhanyaḥ)fortunate / blessed
anvaya [हे] द्विजगणाधिपते यः पुस्तकाक्षगुणदण्डकमण्डलुश्रीविद्योतमानकरभूषणम् इन्दुवर्णम् स्तम्बेरमाननचतुष्टयशोभमानम् यं त्वां स्मरेत् सः धन्यः [भवति]
chandas Vasantatilakā, 14 syllables × 4 pādas
कमण्डलु the water pot — The gourd or metal pot a brahmachari and a renouncer carry. With the book, the rosary and the staff it makes the four marks of the twice-born.
पक्वचूतफलपुष्पमञ्जरी-
-रिक्षुदण्डतिलमोदकैः सह ।
उद्वहन् परशुमस्तु ते नमः
श्रीसमृद्धियुत हेमपिङ्गल ॥ 7 ॥
- श्रीसमृद्धियुत (śrīsamṛddhiyuta)O one endowed with divine fortune and prosperity
- हेमपिङ्गल (hemapiṅgala)O golden-yellow complexioned one
- पक्वचूतफलपुष्पमञ्जरीः (pakvacūtaphalapuṣpamañjarīḥ)ripe mango fruits and flower clusters
- इक्षुदण्डतिलमोदकैः (ikṣudaṇḍatilamodakaiḥ)sugarcane stalks and sesame sweetmeats
- सह (saha)together with
- परशुम् (paraśum)an axe
- उद्वहन् (udvahan)holding / carrying aloft
- ते (te)unto You
- नमः (namaḥ)salutation
- अस्तु (astu)let there be
anvaya [हे] श्रीसमृद्धियुत [हे] हेमपिङ्गल पक्वचूतफलपुष्पमञ्जरीः इक्षुदण्डतिलमोदकैः सह परशुम् उद्वहन् ते नमः अस्तु
chandas irregular 11-syllable (Triṣṭubh variant) metre
नीलाब्जदाडिमीवीणाशालीगुञ्जाक्षसूत्रकम् ।
दधदुच्छिष्टनामायं गणेशः पातु मेचकः ॥ 8 ॥
- नीलाब्जदाडिमीवीणाशालीगुञ्जाक्षसूत्रकम् (nīlābjadāḍimīvīṇāśālīguñjākṣasūtrakam)a blue lotus, pomegranate, veena, paddy stalk, gunja berries, and rosary
- दधत् (dadhat)holding, bearing
- उच्छिष्टनामा (ucchiṣṭanāmā)named Ucchishta
- अयम् (ayam)this
- मेचकः (mecakaḥ)dark-complexioned, dark blue
- गणेशः (gaṇeśaḥ)lord Ganesha
- पातु (pātu)may he protect
anvaya नीलाब्जदाडिमीवीणाशालीगुञ्जाक्षसूत्रकम् दधत् उच्छिष्टनामा अयम् मेचकः गणेशः [अस्मान्] पातु
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
गुञ्जा gunja seeds — The small red-and-black seed used as the smallest weight for gold, strung here as a rosary.
शङ्खेक्षुचापकुसुमेषुकुठारपाश-
-चक्रस्वदन्तसृणिमञ्जरिकाशराद्यैः ।
पाणिश्रितैः परिसमीहितभूषणश्री-
-विघ्नेश्वरो विजयते तपनीयगौरः ॥ 9 ॥
- पाणिश्रितैः (pāṇiśritaiḥ)held in or resting upon his hands
- शङ्खेक्षुचापकुसुमेषुकुठारपाशचक्रस्वदन्तसृणिमञ्जरिकाशराद्यैः (śaṅkhekṣucāpakusumeṣukuṭhārapāśacakrasvadantasṛṇimañjarikāśarādyaiḥ)with conch, cane bow, flower arrow, axe, noose, disc, tusk, goad, blossom and shafts
- परिसमीहितभूषणश्रीः (parisamīhitabhūṣaṇaśrīḥ)he who possesses the radiant beauty of all desired ornaments
- तपनीयगौरः (tapanīyagauraḥ)golden-yellow and brilliant like refined gold
- विघ्नेश्वरः (vighneśvaraḥ)the Lord of obstacles (Vighneshvara)
- विजयते (vijayate)triumphs victoriously / shines supreme
anvaya पाणिश्रितैः शङ्खेक्षुचापकुसुमेषुकुठारपाशचक्रस्वदन्तसृणिमञ्जरिकाशराद्यैः परिसमीहितभूषणश्रीः तपनीयगौरः विघ्नेश्वरः विजयते
chandas Vasantatilakā, 14 syllables × 4 pādas
दन्तकल्पलतापाशरत्नकुम्भाङ्कुशोज्ज्वलम् ।
बन्धूककमनीयाभं ध्यायेत् क्षिप्रगणाधिपम् ॥ 10 ॥
- दन्तकल्पलतापाशरत्नकुम्भाङ्कुशोज्ज्वलम् (dantakalpalatāpāśaratnakumbhāṅkuśojjvalam)shining with tusk, wish-fulfilling creeper, noose, jewel-pot, and goad
- बन्धूककमनीयाभम् (bandhūkakamanīyābham)possessing a lovely radiance like the Bandhūka flower
- क्षिप्रगणाधिपम् (kṣipragaṇādhipam)lord Kṣipra-Gaṇapati (the swift lord of hosts)
- ध्यायेत् (dhyāyet)one should meditate upon
anvaya [साधकः] दन्तकल्पलतापाशरत्नकुम्भाङ्कुशोज्ज्वलम् बन्धूककमनीयाभम् क्षिप्रगणाधिपम् ध्यायेत्
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
बन्धूक the bandhuka flower — A deep red midday flower, the standard measure of that shade of red.
अभयवरदहस्तः पाशदन्ताक्षमाला-
-सृणिपरशु दधानो मुद्गरं मोदकं च ।
फलमधिगतसिंहः पञ्चमातङ्गवक्त्रो
गणपतिरतिगौरः पातु हेरम्बनामा ॥ 11 ॥
- हेरम्बनामा (herambanāmā)named Heramba
- अतिगौरः (atigauraḥ)exceedingly fair-complexioned
- पञ्चमातङ्गवक्त्रः (pañcamātaṅgavaktraḥ)having five elephant faces
- अधिगतसिंहः (adhigatasiṃhaḥ)mounted upon a lion
- अभयवरदहस्तः (abhayavaradahastaḥ)having hands displaying the fearlessness and boon-granting gestures
- पाशदन्ताक्षमालासृणिपरशु (pāśadantākṣamālāsṛṇiparaśu)noose, tusk, rosary, goad, and axe
- मुद्गरम् (mudgaram)mallet
- मोदकम् (modakam)sweetmeat
- च (ca)and
- फलम् (phalam)fruit
- दधानः (dadhānaḥ)holding / bearing
- गणपतिः (gaṇapatiḥ)lord Ganapati
- पातु (pātu)may he protect
anvaya हेरम्बनामा अतिगौरः पञ्चमातङ्गवक्त्रः अधिगतसिंहः अभयवरदहस्तः पाशदन्ताक्षमालासृणिपरशु मुद्गरम् मोदकम् च फलम् दधानः गणपतिः [अस्मान्] पातु
chandas irregular
पञ्चमातङ्गवक्त्रः with five elephant faces — Heramba is the five-faced form, and the only one of the thirty-two that rides a lion rather than a mouse.
बिभ्राणः शुकबीजपूरकमिलन्माणिक्यकुम्भाकुशान्
पाशं कल्पलतां च खड्गविलसज्ज्योतिः सुधानिर्झरः ।
श्यामेनात्तसरोरुहेण सहितं देवीद्वयं चान्तिके
गौराङ्गो वरदानहस्तसहितो लक्ष्मीगणेशोऽवतात् ॥ 12 ॥
- श्री (śrī)auspiciousness / Lakshmi
- लक्ष्मी (lakṣmī)goddess Lakshmi
- गणपतिः (gaṇapatiḥ)lord Ganapati
- शुकबीजपूरकमिलन्माणिक्यकुम्भाकुशान् (śukabījapūrakamilanmāṇikyakumbhākuśān)the parrot, citron fruit, radiant ruby vessel, and goad
- पाशम् (pāśam)the noose
- कल्पलताम् (kalpalatām)the wish-fulfilling creeper
- च (ca)and
- बिभ्राणः (bibhrāṇaḥ)holding / bearing
- खड्गविलसज्ज्योतिः (khaḍgavilasajjyotiḥ)whose lustre shines like a sword
- सुधानिर्झरः (sudhānirjharaḥ)a cascade / stream of nectar
- श्यामेन (śyāmena)by a dark-hued [hand]
- आत्तसरोरुहेण (āttasaroruheṇa)holding a lotus flower
- सहितम् (sahitam)accompanied by
- देवीद्वयम् (devīdvayam)the pair of goddesses
- च (ca)and
- अन्तिके (antike)nearby / at His side
- गौराङ्गः (gaurāṅgaḥ)fair-complexioned in body
- वरदानहस्तसहितः (varadānahastasahitaḥ)endowed with a hand granting boons
- लक्ष्मीगणेशः (lakṣmīgaṇeśaḥ)Lakshmi Ganesha
- अवतात् (avatāt)may He protect [us]
anvaya श्री लक्ष्मी गणपतिः शुकबीजपूरकमिलन्माणिक्यकुम्भाकुशान् पाशम् कल्पलताम् च बिभ्राणः खड्गविलसज्ज्योतिः सुधानिर्झरः श्यामेन आत्तसरोरुहेण सहितम् देवीद्वयम् च अन्तिके गौराङ्गः वरदानहस्तसहितः लक्ष्मीगणेशः [नः] अवतात्
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables in each of 4 pādas
हस्तीन्द्राननमिन्दुचूडमरुणच्छायं त्रिनेत्रं रसा-
-दाश्लिष्टं प्रियया सपद्मकरया स्वाङ्कस्थया सन्ततम् ।
बीजापूरगदेक्षुकार्मुकलसच्चक्राब्जपाशोत्पल-
-व्रीह्यग्रस्वविषाणरत्नकलशान् हस्तैर्वहन्तं भजे ॥ 13 ॥
- स्वाङ्कस्थया (svāṅkasthayā)by her who is seated on His lap
- सपद्मकरया (sapadmakarayā)by her who holds a lotus in her hand
- प्रियया (priyayā)by His beloved consort
- रसात् (rasāt)out of deep affection and delight
- सन्ततम् (santatam)constantly / continuously
- आश्लिष्टम् (āśliṣṭam)who is embraced
- हस्तीन्द्राननम् (hastīndrānanam)having the face of a lordly elephant
- इन्दुचूडम् (inducūḍam)adorned with the crescent moon on His crown
- अरुणच्छायम् (aruṇacchāyam)having a reddish hue like the rising sun
- त्रिनेत्रम् (trinetram)possessing three eyes
- हस्तैः (hastaiḥ)with His hands
- बीजापूरगदेक्षुकार्मुकलसच्चक्राब्जपाशोत्पलव्रीह्यग्रस्वविषाणरत्नकलशान् (bījāpūragadekṣukārmukalasaccakrābjapāśotpalavrīhyagrasvaviṣāṇaratnakalaśān)citron, mace, cane bow, disc, lotus, noose, lily, rice ear, tusk and jewelled pot
- वहन्तम् (vahantam)holding / bearing
- भजे (bhaje)I adore / worship
anvaya [अहम्] स्वाङ्कस्थया सपद्मकरया प्रियया रसात् सन्ततम् आश्लिष्टम् हस्तीन्द्राननम् इन्दुचूडम् अरुणच्छायम् त्रिनेत्रम् हस्तैः बीजापूरगदेक्षुकार्मुकलसच्चक्राब्जपाशोत्पलव्रीह्यग्रस्वविषाणरत्नकलशान् वहन्तम् भजे
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
note Maha Ganapati is the fullest of the thirty-two: ten things held, three eyes, and the goddess on his lap.
पाशाङ्कुशस्वदन्ताम्रफलवानाखुवाहनः ।
विघ्नं निहन्तु नः सर्वं रक्तवर्णो विनायकः ॥ 14 ॥
- पाशाङ्कुशस्वदन्ताम्रफलवान् (pāśāṅkuśasvadantāmraphalavān)possessing a noose, a goad, his own tusk, and a mango fruit
- आखुवाहनः (ākhuvāhanaḥ)having a mouse as his vehicle
- रक्तवर्णः (raktavarṇaḥ)red-complexioned
- विनायकः (vināyakaḥ)lord Vinayaka
- नः (naḥ)our / for us
- सर्वम् (sarvam)all / entire
- विघ्नम् (vighnam)obstacle
- निहन्तु (nihantu)may he destroy
anvaya पाशाङ्कुशस्वदन्ताम्रफलवान् आखुवाहनः रक्तवर्णः विनायकः नः सर्वम् विघ्नम् निहन्तु
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
पाशाङ्कुशापूपकुठारदन्त-
-चञ्चत्कराक्लुप्तवराङ्गुलीकम् ।
पीतप्रभं कल्पतरोरधस्थं
भजामि नृत्तोपपदं गणेशम् ॥ 15 ॥
- कल्पतरोः (kalpataroḥ)of the wish-fulfilling tree
- अधस्थम् (adhastham)standing underneath
- पाशाङ्कुशापूपकुठारदन्तचञ्चत्कराक्लुप्तवराङ्गुलीकम् (pāśāṅkuśāpūpakuṭhāradantacañcatkarākluptavarāṅgulīkam)whose moving hands hold noose, goad, cake, axe and tusk
- पीतप्रभम् (pītaprabham)having a golden-yellow radiance
- नृत्तोपपदम् (nṛttopapadam)having 'Nrtta' as His epithet
- गणेशम् (gaṇeśam)lord Ganesha
- भजामि (bhajāmi)I worship
anvaya [अहम्] कल्पतरोः अधस्थम् पाशाङ्कुशापूपकुठारदन्तचञ्चत्कराक्लुप्तवराङ्गुलीकम् पीतप्रभम् नृत्तोपपदम् गणेशम् भजामि
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
कल्पतरु the wishing tree — The tree of heaven that gives whatever is asked of it. The dancing form stands under it.
कल्हारशालिकमलेक्षुकचापबाण-
-दन्तप्ररोहकगदी कनकोज्ज्वलाङ्गः ।
आलिङ्गनोद्यतकरो हरिताङ्गयष्ट्या
देव्या करोतु शुभमूर्ध्वगणाधिपो मे ॥ 16 ॥
- कल्हारशालिकमलेक्षुकचापबाणदन्तप्ररोहकगदी (kalhāraśālikamalekṣukacāpabāṇadantaprarohakagadī)holding a blue water-lily, paddy-stalk, lotus, sugarcane bow, arrow, tusk, shoot, and mace
- कनकोज्ज्वलाङ्गः (kanakojjvalāṅgaḥ)whose limbs shine brightly like pure gold
- हरिताङ्गयष्ट्या (haritāṅgayaṣṭyā)with [the Goddess] whose slender creeper-like body is green in hue
- देव्या (devyā)by/with the Goddess (his consort)
- आलिङ्गनोद्यतकरः (āliṅganodyatakaraḥ)whose hand is raised in an embrace
- ऊर्ध्वगणाधिपः (ūrdhvagaṇādhipaḥ)lord Urdhva-Ganapati (the Elevated Lord of Ganas)
- मे (me)for me / unto me
- शुभम् (śubham)auspiciousness / spiritual and material well-being
- करोतु (karotu)may he give
anvaya [यः] कल्हारशालिकमलेक्षुकचापबाणदन्तप्ररोहकगदी कनकोज्ज्वलाङ्गः हरिताङ्गयष्ट्या देव्या आलिङ्गनोद्यतकरः [सः] ऊर्ध्वगणाधिपः मे शुभम् करोतु
chandas Vasantatilakā, 14 syllables × 4 pādas
रक्तो रक्ताङ्गरागाङ्कुशकुसुमयुतस्तुन्दिलश्चन्द्रमौलिः
नेत्रैर्युक्तस्त्रिभिर्वामनकरचरणो बीजपूरं दधानः ।
हस्ताग्राक्लुप्त पाशाङ्कुशरदवरदो नागवक्त्रोऽहिभूषो
देवः पद्मासनस्थो भवतु सुखकरो भूतये विघ्नराजः ॥ 17 ॥
- रक्तः (raktaḥ)red in complexion
- रक्ताङ्गरागाङ्कुशकुसुमयुतः (raktāṅgarāgāṅkuśakusumayutaḥ)adorned with red body-cosmetics, goad, and red flowers
- तुन्दिलः (tundilaḥ)with a full round belly
- चन्द्रमौलिः (candramauliḥ)bearing the crescent moon upon his crown
- च (ca)and
- त्रिभिः (tribhiḥ)with three
- नेत्रैः (netraiḥ)eyes
- युक्तः (yuktaḥ)endowed
- वामनकरचरणः (vāmanakaracaraṇaḥ)having dwarfed or short hands and feet
- बीजपूरम् (bījapūram)a citron fruit
- दधानः (dadhānaḥ)holding
- हस्ताग्राक्लुप्त-पाशाङ्कुशरदवरदः (hastāgrāklupta-pāśāṅkuśaradavaradaḥ)whose hand-tips are adorned with the noose, goad, tusk, and boon-granting posture
- नागवक्त्रः (nāgavaktraḥ)having the face of an elephant
- अहिभूषः (ahibhūṣaḥ)adorned with serpents
- पद्मासनस्थः (padmāsanasthaḥ)seated in the lotus posture
- देवः (devaḥ)the divine Lord
- विघ्नराजः (vighnarājaḥ)vighnarāja (king of obstacles)
- भूतये (bhūtaye)for prosperity and spiritual elevation
- सुखकरः (sukhakaraḥ)giver of happiness
- भवतु (bhavatu)may he be
anvaya रक्तः रक्ताङ्गरागाङ्कुशकुसुमयुतः तुन्दिलः चन्द्रमौलिः च त्रिभिः नेत्रैः युक्तः वामनकरचरणः बीजपूरम् दधानः हस्ताग्राक्लुप्त-पाशाङ्कुशरदवरदः नागवक्त्रः अहिभूषः पद्मासनस्थः देवः विघ्नराजः भूतये सुखकरः भवतु
chandas Sragdharā, 21 syllables × 4 pādas (pauses at 7, 7, 7)
एकाक्षर of the single syllable — The syllable is gam. This form belongs to that one-syllable mantra, which is why its name counts letters rather than arms.
सिन्दूराभमिभाननं त्रिनयनं हस्ते च पाशाङ्कुशौ
बिभ्राणं मधुमत्कपालमनिशं साध्विन्दुमौलिं भजे ।
पुष्ट्याश्लिष्टतनुं ध्वजाग्रकरया पद्मोल्लसद्धस्तया
तद्योन्याहित पाणिमात्तवसुमत्पात्रोल्लसत्पुष्करम् ॥ 18 ॥
- अनिशम् (aniśam)unceasingly, constantly
- साधु (sādhu)piously, devoutly, well
- सिन्दूराभम् (sindūrābham)having a luster red like vermilion
- इभाननम् (ibhānanam)having the face of an elephant
- त्रिनयनम् (trinayanam)three-eyed
- इन्दुमौलिम् (indumaulim)having the crescent moon on his crown
- हस्ते (haste)in his hand
- पाशाङ्कुशौ (pāśāṅkuśau)the noose and the goad
- च (ca)and
- मधुमत्कपालम् (madhumatkapālam)a skull-vessel filled with sweet liquor or honey
- बिभ्राणम् (bibhrāṇam)holding, bearing
- ध्वजाग्रकरया (dhvajāgrakarayā)by Her who holds a flag at the tip of her hand
- पद्मोल्लसद्धस्तया (padmollasaddhastayā)by Her whose hand shines with a lotus
- पुष्ट्या (puṣṭyā)by goddess Puṣṭi
- आश्लिष्टतनुम् (āśliṣṭatanum)whose body is embraced
- तद्योन्याहितपाणिम् (tadyonyāhitapāṇim)who has placed his hand upon her lap or origin
- आत्तवसुमत्पात्रोल्लसत्पुष्करम् (āttavasumatpātrollasatpuṣkaram)whose trunk tip shines holding a vessel filled with jewels
- भजे (bhaje)I worship, I adore
anvaya [अहम्] अनिशम् साधु सिन्दूराभम् इभाननम् त्रिनयनम् इन्दुमौलिम् हस्ते पाशाङ्कुशौ च मधुमत्कपालम् बिभ्राणम् ध्वजाग्रकरया पद्मोल्लसद्धस्तया पुष्ट्या आश्लिष्टतनुम् तद्योन्याहितपाणिम् आत्तवसुमत्पात्रोल्लसत्पुष्करम् भजे
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
पुष्टि Pushti — Nourishment made a goddess, and the consort of this form. Her name means the fullness that comes of being well fed.
गजेन्द्रवदनं साक्षाच्चलत्कर्णसुचामरं
हेमवर्णं चतुर्बाहुं पाशाङ्कुशधरं वरम् ।
स्वदन्तं दक्षिणे हस्ते सव्ये त्वाम्रपलं तथा
पुष्करैर्मोदकं चैव धारयन्तमनुस्मरेत् ॥ 19 ॥
- साक्षात् (sākṣāt)directly, manifestly
- चलत्कर्णसुचामरम् (calatkarṇasucāmaram)whose moving ears are like splendid fly-whisks
- हेमवर्णम् (hemavarṇam)golden-complexioned
- चतुर्बाहुम् (caturbāhum)four-armed
- पाशाङ्कुशधरम् (pāśāṅkuśadharam)holding a noose and a goad
- वरम् (varam)the excellent one / boon-giver
- दक्षिणे (dakṣiṇe)in the right
- हस्ते (haste)hand
- स्वदन्तम् (svadantam)his own tusk
- तु (tu)whereas, but
- सव्ये (savye)in the left [hand]
- तथा (tathā)likewise
- आम्रपलम् (āmrapalam)a mango fruit (variant reading for āmraphalam)
- पुष्करैः (puṣkaraiḥ)with the tip of the trunk
- च (ca)and
- एव (eva)indeed
- मोदकम् (modakam)a sweetmeat
- धारयन्तम् (dhārayantam)holding, bearing
- गजेन्द्रवदनम् (gajendravadanam)lord Ganesha (the elephant-faced lord)
- अनुस्मरेत् (anusmaret)one should continuously meditate upon
anvaya साक्षात् चलत्कर्णसुचामरम् हेमवर्णम् चतुर्बाहुम् पाशाङ्कुशधरम् वरम् दक्षिणे हस्ते स्वदन्तम् तु सव्ये [हस्ते] तथा आम्रपलम् पुष्करैः च एव मोदकम् धारयन्तम् गजेन्द्रवदनम् अनुस्मरेत्
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
त्र्यक्षर of the three syllables — The three are a, u and m, which make up Om.
धृतपाशाङ्कुशकल्पलता स्वरदश्च बीजपूरयुतः
शशिशकलकलितमौलिस्त्रिलोचनोऽरुणश्च गजवदनः ।
भासुरभूषणदीप्तो बृहदुदरः पद्मविष्टरोल्लसितः
विघ्नपयोधरपवनः करधृतकमलः सदास्तु मे भूत्यै ॥ 20 ॥
- श्री (śrī)the mark of good fortune
- क्षिप्रप्रसाद (kṣipraprasāda)swiftly giving grace
- गणपतिः (gaṇapatiḥ)lord Ganesha
- धृतपाशाङ्कुशकल्पलता (dhṛtapāśāṅkuśakalpalatā)holding a noose, a goad, and a wish-yielding creeper
- स्वरदः (svaradaḥ)holding his own tusk
- च (ca)and
- बीजपूरयुतः (bījapūrayutaḥ)endowed with a citron fruit
- शशिशकलकलितमौलिः (śaśiśakalakalitamauliḥ)whose crown is adorned with a crescent moon
- त्रिलोचनः (trilocanaḥ)three-eyed
- अरुणः (aruṇaḥ)dawn-red in complexion
- च (ca)and
- गजवदनः (gajavadanaḥ)elephant-faced
- भासुरभूषणदीप्तः (bhāsurabhūṣaṇadīptaḥ)radiant with gleaming ornaments
- बृहदुदरः (bṛhadudaraḥ)having a large belly
- पद्मविष्टरोल्लसितः (padmaviṣṭarollasitaḥ)bright on his lotus seat
- विघ्नपयोधरपवनः (vighnapayodharapavanaḥ)the wind that disperses clouds of obstacles
- करधृतकमलः (karadhṛtakamalaḥ)holding a lotus in his hand
- सदा (sadā)always
- अस्तु (astu)may he be present
- मे (me)for me
- भूत्यै (bhūtyai)for prosperity and spiritual elevation
anvaya श्री क्षिप्रप्रसाद गणपतिः धृतपाशाङ्कुशकल्पलता स्वरदः च बीजपूरयुतः शशिशकलकलितमौलिः त्रिलोचनः अरुणः च गजवदनः भासुरभूषणदीप्तः बृहदुदरः पद्मविष्टरोल्लसितः विघ्नपयोधरपवनः करधृतकमलः सदा मे भूत्यै अस्तु
chandas Irregular; counted by beats rather than by syllables
विघ्नपयोधरपवनः a wind against the clouds of obstacles — Obstacles are clouds and he is the wind that clears them. The image is worth keeping in English because the verse turns on it.
हरिद्राभं चतुर्बाहुं करीन्द्रवदनं प्रभुम् ।
पाशाङ्कुशधरं देवं मोदकं दन्तमेव च ।
भक्ताभयप्रदातारं वन्दे विघ्नविनाशनम् ॥ 21 ॥
- हरिद्राभम् (haridrābham)having the golden-yellow lustre of turmeric
- चतुर्बाहुम् (caturbāhum)four-armed
- करीन्द्रवदनम् (karīndravadanam)having the face of a lordly elephant
- प्रभुम् (prabhum)the supreme lord
- पाशाङ्कुशधरम् (pāśāṅkuśadharam)holding the noose and goad
- मोदकम् (modakam)the modaka sweet
- दन्तम् (dantam)the tusk
- एव (eva)indeed / also
- च (ca)and
- भक्ताभयप्रदातारम् (bhaktābhayapradātāram)giver of fearlessness upon devotees
- विघ्नविनाशनम् (vighnavināśanam)destroyer of obstacles
- देवम् (devam)the divine deity
- वन्दे (vande)I bow to / praise
anvaya [अहम्] हरिद्राभम् चतुर्बाहुम् करीन्द्रवदनम् प्रभुम् पाशाङ्कुशधरम् मोदकम् दन्तम् एव च [दधानम्] भक्ताभयप्रदातारम् विघ्नविनाशनम् देवम् वन्दे
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 6 pādas
लम्बोदरं श्यामतनुं गणेशं
कुठारमक्षस्रजमूर्ध्वगात्रम् ।
सलड्डुकं दन्तमधः कराभ्यां
वामेतराभ्यां च दधानमीडे ॥ 22 ॥
- ऊर्ध्वगात्रम् (ūrdhvagātram)having an elevated body or upper limbs
- लम्बोदरम् (lambodaram)having a large belly
- श्यामतनुम् (śyāmatanum)having a dark-complexioned body
- कुठारम् (kuṭhāram)an axe
- अक्षस्रजम् (akṣasrajam)a rosary of beads
- अधः (adhaḥ)lower, below
- वामेतराभ्याम् (vāmetarābhyām)by the left and the other
- कराभ्याम् (karābhyām)by the two hands
- च (ca)and
- सलड्डुकम् (salaḍḍukam)along with a sweetmeat
- दन्तम् (dantam)the tusk
- दधानम् (dadhānam)holding, bearing
- गणेशम् (gaṇeśam)lord Ganesha
- ईडे (īḍe)I praise
anvaya [अहम्] ऊर्ध्वगात्रम् लम्बोदरम् श्यामतनुम् कुठारम् अक्षस्रजम् अधः वामेतराभ्याम् कराभ्याम् च सलड्डुकम् दन्तम् दधानम् गणेशम् ईडे
chandas Upajāti, 11 syllables × 4 pādas
पाशाङ्कुशस्वदन्ताम्रफलवानाखुवाहनः ।
विघ्नं निहन्तु नः शोणः सृष्टिदक्षो विनायकः ॥ 23 ॥
- शोणः (śoṇaḥ)crimson-red in complexion
- सृष्टिदक्षः (sṛṣṭidakṣaḥ)skilled in the act of creation
- पाशाङ्कुशस्वदन्ताम्रफलवान् (pāśāṅkuśasvadantāmraphalavān)holding a noose, a goad, his own tusk, and a mango fruit
- आखुवाहनः (ākhuvāhanaḥ)having a mouse as his vehicle
- विनायकः (vināyakaḥ)lord Vinayaka
- नः (naḥ)our
- विघ्नम् (vighnam)obstacle
- निहन्तु (nihantu)may he destroy
anvaya शोणः सृष्टिदक्षः पाशाङ्कुशस्वदन्ताम्रफलवान् आखुवाहनः विनायकः नः विघ्नम् निहन्तु
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
note The verse is the same as the one for Vijaya Ganapati except for two words, which is how the two forms are told apart.
कल्हाराम्बुजबीजपूरकगदादन्तेक्षुचापं सुमं
बिभ्राणो मणिकुम्भशालिकलशौ पाशं सृणिं चाब्जकम् ।
गौराङ्ग्या रुचिरारविन्दकरया देव्या समालिङ्गतः
शोणाङ्गः शुभमातनोतु भजतामुद्दण्डविघ्नेश्वरः ॥ 24 ॥
- कल्हाराम्बुजबीजपूरकगदादन्तेक्षुचापम् (kalhārāmbujabījapūrakagadādantekṣucāpam)white lily, lotus, citron, mace, tusk and cane bow
- सुमम् (sumam)a flower
- बिभ्राणः (bibhrāṇaḥ)carrying
- मणिकुम्भशालिकलशौ (maṇikumbhaśālikalaśau)a jewelled pot and a pot of paddy
- पाशम् (pāśam)a noose
- सृणिम् (sṛṇim)a goad
- च (ca)and
- अब्जकम् (abjakam)a lotus
- गौराङ्ग्या (gaurāṅgyā)by the fair-bodied
- रुचिरारविन्दकरया (rucirāravindakarayā)whose hand is a lovely lotus
- देव्या (devyā)by the goddess
- समालिङ्गतः (samāliṅgataḥ)held close
- शोणाङ्गः (śoṇāṅgaḥ)red of body
- शुभम् (śubham)good
- आतनोतु (ātanotu)may he spread
- भजताम् (bhajatām)over those who worship him
- उद्दण्डविघ्नेश्वरः (uddaṇḍavighneśvaraḥ)Uddanda Vighneshvara
anvaya कल्हाराम्बुजबीजपूरकगदादन्तेक्षुचापम् सुमम् बिभ्राणः मणिकुम्भशालिकलशौ पाशम् सृणिम् च अब्जकम् गौराङ्ग्या रुचिरारविन्दकरया देव्या समालिङ्गतः शोणाङ्गः शुभम् आतनोतु भजताम् उद्दण्डविघ्नेश्वरः
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
पाशाङ्कुशौ दन्तजम्बु दधानः स्फाटिकप्रभः ।
रक्तांशुको गणपतिर्मुदे स्यादृणमोचकः ॥ 25 ॥
- पाशाङ्कुशौ (pāśāṅkuśau)the noose and the goad
- दन्तजम्बु (dantajambu)[his] tusk and a rose-apple fruit
- दधानः (dadhānaḥ)holding, wearing
- स्फाटिकप्रभः (sphāṭikaprabhaḥ)possessing a crystal-like radiance
- रक्तांशुकः (raktāṃśukaḥ)clad in red garments
- ऋणमोचकः (ṛṇamocakaḥ)the liberator from debts
- गणपतिः (gaṇapatiḥ)lord Ganapati
- मुदे (mude)for joy / delight
- स्यात् (syāt)may [he] be
anvaya पाशाङ्कुशौ दन्तजम्बु [च] दधानः स्फाटिकप्रभः रक्तांशुकः ऋणमोचकः गणपतिः मुदे स्यात्
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
अक्षमालां कुठारं च रत्नपात्रं स्वदन्तकम् ।
धत्ते करैर्विघ्नराजो ढुण्ढिनामा मुदेऽस्तु नः ॥ 26 ॥
- अक्षमालाम् (akṣamālām)rosary of rudrākṣa beads
- कुठारम् (kuṭhāram)axe / hatchet
- च (ca)and
- रत्नपात्रम् (ratnapātram)vessel filled with jewels
- स्वदन्तकम् (svadantakam)his own broken tusk
- करैः (karaiḥ)with His hands
- धत्ते (dhatte)holds / bears
- ढुण्ढिनामा (ḍhuṇḍhināmā)named Dhundhi
- विघ्नराजः (vighnarājaḥ)the King of obstacles
- नः (naḥ)for us
- मुदे (mude)for joy / happiness
- अस्तु (astu)may [He] be
anvaya अक्षमालाम् कुठारम् च रत्नपात्रम् स्वदन्तकम् करैः धत्ते ढुण्ढिनामा विघ्नराजः नः मुदे अस्तु
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
स्वदन्तपाशाङ्कुशरत्नपात्रं
करैर्दधानो हरिनीलगात्रः ।
रक्तांशुको रत्नकिरीटमाली
भूत्यै सदा मे द्विमुखो गणेशः ॥ 27 ॥
- करैः (karaiḥ)with hands
- स्वदन्तपाशाङ्कुशरत्नपात्रम् (svadantapāśāṅkuśaratnapātram)his own tusk, a noose, a goad, and a jewel-vessel
- दधानः (dadhānaḥ)holding
- हरिनीलगात्रः (harinīlagātraḥ)whose body has a greenish-blue hue
- रक्तांशुकः (raktāṃśukaḥ)clad in red garments
- रत्नकिरीटमाली (ratnakirīṭamālī)wearing a jewelled crown and garland
- द्विमुखः (dvimukhaḥ)the two-faced one
- गणेशः (gaṇeśaḥ)lord Ganesha
- मे (me)unto me
- भूत्यै (bhūtyai)for welfare and prosperity
- सदा (sadā)always
anvaya करैः स्वदन्तपाशाङ्कुशरत्नपात्रम् दधानः हरिनीलगात्रः रक्तांशुकः रत्नकिरीटमाली द्विमुखः गणेशः मे भूत्यै सदा [भवतु]
chandas Upajāti (mixture of Indravajrā and Upendravajrā), 11 syllables × 4 pādas
श्रीमत्तीक्ष्णशिखाङ्कुशाक्षवरदान् दक्षे दधानः करैः
पाशं चामृतपूर्णकुम्भमभयं वामे दधानो मुदा ।
पीठे स्वर्णमयारविन्दविलसत्सत्कर्णिकाभासुरे
स्वासीनस्त्रिमुखः पलाशरुचिरो नागाननः पातु नः ॥ 28 ॥
- श्री (śrī)glorious / auspicious
- त्रिमुख (trimukha)three-faced
- गणपतिः (gaṇapatiḥ)lord of Ganas
- दक्षे (dakṣe)on the right side
- करैः (karaiḥ)with [his] hands
- श्रीमत्तीक्ष्णशिखाङ्कुशाक्षवरदान् (śrīmattīkṣṇaśikhāṅkuśākṣavaradān)the glorious sharp-pointed goad, rosary, and boon-granting gesture
- दधानः (dadhānaḥ)holding
- वामे (vāme)on the left side
- पाशम् (pāśam)noose
- च (ca)and
- अमृतपूर्णकुम्भम् (amṛtapūrṇakumbham)the pot filled with nectar
- अभयम् (abhayam)the fearlessness-granting gesture
- मुदा (mudā)with joy
- दधानः (dadhānaḥ)holding
- स्वर्णमयारविन्दविलसत्सत्कर्णिकाभासुरे (svarṇamayāravindavilasatsatkarṇikābhāsure)bright at the fine centre of a golden lotus
- पीठे (pīṭhe)on the seat / pedestal
- स्वासीनः (svāsīnaḥ)comfortably seated
- पलाशरुचिरः (palāśaruciraḥ)radiant red like a palāśa blossom
- त्रिमुखः (trimukhaḥ)three-faced
- नागाननः (nāgānanaḥ)elephant-faced
- पातु (pātu)may he protect
- नः (naḥ)us
anvaya श्री त्रिमुख गणपतिः दक्षे करैः श्रीमत्तीक्ष्णशिखाङ्कुशाक्षवरदान् दधानः वामे [करैः] पाशम् च अमृतपूर्णकुम्भम् अभयम् मुदा दधानः स्वर्णमयारविन्दविलसत्सत्कर्णिकाभासुरे पीठे स्वासीनः पलाशरुचिरः त्रिमुखः नागाननः नः पातु
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
पलाश the palasha flower — The flame-of-the-forest, which turns a whole tree orange-red in spring.
वीणां कल्पलतामरिं च वरदं दक्षे विदत्ते करै-
-र्वामे तामरसं च रत्नकलशं सन्मञ्जरीं चाभयम् ।
शुण्डादण्डलसन्मृगेन्द्रवदनः शङ्खेन्दुगौरः शुभो
दीव्यद्रत्ननिभांशुको गणपतिः पायादपायत् स नः ॥ 29 ॥
- दक्षे (dakṣe)on the right side
- करैः (karaiḥ)with hands
- वीणाम् (vīṇām)lute
- कल्पलताम् (kalpalatām)wish-fulfilling creeper
- अरिम् (arim)discus / weapon wheel
- च (ca)and
- वरदम् (varadam)boon-granting gesture
- विदत्ते (vidatte)holds / displays
- वामे (vāme)on the left side
- तामरसम् (tāmarasam)red lotus flower
- च (ca)and
- रत्नकलशम् (ratnakalaśam)pot filled with jewels
- सन्मञ्जरीम् (sanmañjarīm)fine flower cluster
- च (ca)and
- अभयम् (abhayam)fear-dispelling gesture
- शुण्डादण्डलसन्मृगेन्द्रवदनः (śuṇḍādaṇḍalasanmṛgendravadanaḥ)whose lion-face shines with a staff-like trunk
- शङ्खेन्दुगौरः (śaṅkhendugauraḥ)white like a conch and the full moon
- शुभः (śubhaḥ)auspicious / benevolent
- दीव्यद्रत्ननिभांशुकः (dīvyadratnanibhāṃśukaḥ)wearing garments resembling glowing gems
- सः (saḥ)that
- गणपतिः (gaṇapatiḥ)lord Gaṇapati
- नः (naḥ)us
- अपायत् (apāyat)from calamity / danger
- पायात् (pāyāt)may he protect
anvaya दक्षे करैः वीणाम् कल्पलताम् अरिम् च वरदम् विदत्ते वामे तामरसम् च रत्नकलशम् सन्मञ्जरीम् च अभयम् शुण्डादण्डलसन्मृगेन्द्रवदनः शङ्खेन्दुगौरः शुभः दीव्यद्रत्ननिभांशुकः सः गणपतिः नः अपायत् पायात्
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
note In this form the face is a lion's, with the trunk on it.
योगारूढो योगपट्टाभिरामो
बालार्काभश्चेन्द्रनीलांशुकाढ्यः ।
पाशेक्ष्वक्षान् योगदण्डं दधानो
पायान्नित्यं योगविघ्नेश्वरो नः ॥ 30 ॥
- योगारूढः (yogārūḍhaḥ)seated in a yogic posture
- योगपट्टाभिरामः (yogapaṭṭābhirāmaḥ)splendid with a meditation band
- बालार्काभः (bālārkābhaḥ)radiant like the rising morning sun
- च (ca)and
- इन्द्रनीलांशुकाढ्यः (indranīlāṃśukāḍhyaḥ)adorned with garments blue as sapphire
- पाशेक्ष्वक्षान् (pāśekṣvakṣān)the noose, sugarcane, and rosary beads
- योगदण्डम् (yogadaṇḍam)the yogic staff
- दधानः (dadhānaḥ)holding
- योगविघ्नेश्वरः (yogavighneśvaraḥ)yoga-Vighnesvara (Ganesha as the lord of yoga)
- नः (naḥ)us
- नित्यम् (nityam)constantly
- पायात् (pāyāt)may he protect
anvaya योगारूढः योगपट्टाभिरामः बालार्काभः च इन्द्रनीलांशुकाढ्यः पाशेक्ष्वक्षान् योगदण्डम् दधानः योगविघ्नेश्वरः नः नित्यम् पायात्
chandas Śālinī, 11 syllables in each of 4 pādas
योगपट्ट the yoga band — The strap tied round the knees and back to hold a seated posture through a long sitting.
तप्तकाञ्चनसङ्काशश्चाष्टहस्तो महत्तनुः
दीप्ताङ्कुशं शरं चाक्षं दन्तु दक्षे वहन् करैः ।
वामे पाशं कार्मुकं च लतां जम्बु दधत्करैः
रक्तांशुकः सदा भूयाद्दुर्गागणपतिर्मुदे ॥ 31 ॥
- तप्तकाञ्चनसङ्काशः (taptakāñcanasaṅkāśaḥ)shining like heated gold
- च (ca)and
- अष्टहस्तः (aṣṭahastaḥ)having eight hands
- महत्तनुः (mahattanuḥ)possessing a massive body
- दक्षे (dakṣe)on the right side
- करैः (karaiḥ)with [his] hands
- दीप्ताङ्कुशम् (dīptāṅkuśam)a shining goad
- शरम् (śaram)an arrow
- च (ca)and
- अक्षम् (akṣam)a rosary
- दन्तु (dantu)the tusk
- वहन् (vahan)bearing
- वामे (vāme)on the left side
- करैः (karaiḥ)with [his] hands
- पाशम् (pāśam)a noose
- कार्मुकम् (kārmukam)a bow
- च (ca)and
- लताम् (latām)a creeper
- जम्बु (jambu)a jambu fruit
- दधत् (dadhat)holding
- रक्तांशुकः (raktāṃśukaḥ)clad in red garments
- दुर्गागणपतिः (durgāgaṇapatiḥ)lord Durga-Ganapati
- सदा (sadā)always
- मुदे (mude)for [our] joy
- भूयात् (bhūyāt)may he be
anvaya [यः] तप्तकाञ्चनसङ्काशः च अष्टहस्तः महत्तनुः दक्षे करैः दीप्ताङ्कुशम् शरम् च अक्षम् दन्तु वहन् वामे करैः पाशम् कार्मुकम् च लताम् जम्बु दधत् रक्तांशुकः [अस्ति] [सः] दुर्गागणपतिः सदा मुदे भूयात्
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
बालार्कारुणकान्तिर्वामे बालां वहन्नङ्के
लसदिन्दीवरहस्तां गौराङ्गीं रत्नशोभाढ्याम् ।
दक्षेऽङ्कुशवरदानं वामे पाशं च पायसं पात्रं
नीलांशुकलसमानः पीठे पद्मारुणे तिष्ठन् ॥ 32 ॥
सङ्कटहरणः पायात् सङ्कटपूगाद्गजाननो नित्यम् ।
श्री वल्लभ गणपति
बीजापूर गदेक्षुकार्मुकभुजाचक्राब्ज पाशोत्पल
व्रीह्यग्रस्वविषाण रत्नकलश प्रोद्यत्कराम्भोरुहः ।
ध्येयो वल्लभया च पद्मकरयाश्लिष्टो ज्वलद्भूषया
विश्वोत्पत्तिविनाशसंस्थितिकरो विघ्नो विशिष्टार्थदः ॥
श्री सिद्धिदेवी
पीतवर्णां द्विनेत्रां तामेकवक्त्राम्बुजद्वयां
नवरत्नकिरीटां च पीताम्बरसुधारिणीम् ।
वामहस्ते महापद्मं दक्षे लम्बकरान्वितां
जाजीचम्पकमालां च त्रिभङ्गीं ललिताङ्गिकाम् ॥
गणेशदक्षिणे भागे गुरुः सिद्धिं तु भावयेत् ॥
श्री बुद्धिदेवी
द्विहस्तां च द्विनेत्रां तामेकवक्त्रां त्रिभङ्गिकां
मुक्तामणिकिरीटां च दक्षे हस्ते महोत्पलम् ।
वामे प्रलम्बहस्तां च दिव्याम्बरसुधारिणीं
श्यामवर्णनिभां भास्वत्सर्वाभरणभूषिताम् ॥
पारिजातोत्पलामाल्यां गणेशो वामपार्श्वके
ध्यात्वा बुद्धिं सुरूपां समर्चयेद्देशिकोत्तमः ॥
- श्री (śrī)holy / auspicious
- सङ्कष्टहर (saṅkaṣṭahara)remover of distress
- गणपतिः (gaṇapatiḥ)lord Gaṇeśa
- बालार्कारुणकान्तिः (bālārkāruṇakāntiḥ)having red lustre like the rising sun
- वामे (vāme)on the left
- बालाम् (bālām)young goddess / maiden
- वहन् (vahan)carrying / holding
- अङ्के (aṅke)on the lap
- लसदिन्दीवरहस्ताम् (lasadindīvarahastām)holding a shining blue lotus in her hand
- गौराङ्गीम् (gaurāṅgīm)fair-complexioned
- रत्नशोभाढ्याम् (ratnaśobhāḍhyām)rich in jewel splendour
- दक्षे (dakṣe)on the right [hand]
- अङ्कुशवरदानम् (aṅkuśavaradānam)a goad and boon-granting gesture
- वामे (vāme)on the left [hand]
- पाशम् (pāśam)noose
- च (ca)and
- पायसम् (pāyasam)sweet rice pudding
- पात्रम् (pātram)vessel
- नीलांशुकलसमानः (nīlāṃśukalasamānaḥ)shining in blue garment
- पीठे (pīṭhe)on a throne
- पद्मारुणे (padmāruṇe)red lotus
- तिष्ठन् (tiṣṭhan)seated / standing
- सङ्कटहरणः (saṅkaṭaharaṇaḥ)dispeller of afflictions
- पायात् (pāyāt)may he protect
- सङ्कटपूगात् (saṅkaṭapūgāt)from the multitude of distresses
- गजाननः (gajānanaḥ)the elephant-faced Lord
- नित्यम् (nityam)always / constantly
- श्री (śrī)holy
- वल्लभ (vallabha)vallabha
- गणपति (gaṇapati)Gaṇapati
- बीजापूर (bījāpūra)pomegranate
- गदेक्षुकार्मुकभुजाचक्राब्ज (gadekṣukārmukabhujācakrābja)mace, sugarcane bow, arms, disc, lotus
- पाश (pāśa)noose
- उत्पल (utpala)blue lotus
- व्रीह्यग्रस्वविषाण (vrīhyagrasvaviṣāṇa)rice-ear, own tusk
- रत्नकलश (ratnakalaśa)jewel pot
- प्रोद्यत्कराम्भोरुहः (prodyatkarāmbhoruhaḥ)whose lotus-hands shine forth with [these objects]
- ध्येयः (dhyeyaḥ)to be meditated upon
- वल्लभया (vallabhayā)by Goddess Vallabhā
- च (ca)and
- पद्मकरया (padmakarayā)having a lotus in her hand
- आश्लिष्टः (āśliṣṭaḥ)embraced
- ज्वलद्भूषया (jvaladbhūṣayā)having radiant ornaments
- विश्वोत्पत्तिविनाशसंस्थितिकरः (viśvotpattivināśasaṃsthitikaraḥ)causing creation, dissolution, and sustenance of the universe
- विघ्नः (vighnaḥ)the Lord of obstacles
- विशिष्टार्थदः (viśiṣṭārthadaḥ)granting specific desired ends
- श्री (śrī)holy
- सिद्धिदेवी (siddhidevī)goddess Siddhi
- पीतवर्णाम् (pītavarṇām)yellow-complexioned
- द्विनेत्राम् (dvinetrām)two-eyed
- ताम् (tām)her
- एकवक्त्राम्बुजद्वयाम् (ekavaktrāmbujadvayām)having one lotus face and two hands
- नवरत्नकिरीटाम् (navaratnakirīṭām)wearing a crown of nine jewels
- च (ca)and
- पीताम्बरसुधारिणीम् (pītāmbarasudhāriṇīm)wearing beautiful yellow garments
- वामहस्ते (vāmahaste)in her left hand
- महापद्मम् (mahāpadmam)a great lotus
- दक्षे (dakṣe)in her right [hand]
- लम्बकरान्विताम् (lambakarānvitām)having her hand extended downwards
- जाजीचम्पकमालाम् (jājīcampakamālām)wearing a garland of jasmine and champaka
- च (ca)and
- त्रिभङ्गीम् (tribhaṅgīm)in thrice-bent posture
- ललिताङ्गिकाम् (lalitāṅgikām)with delicate limbs
- गणेशदक्षिणे (gaṇeśadakṣiṇe)on Gaṇeśa's right
- भागे (bhāge)side
- गुरुः (guruḥ)the teacher / preceptor
- सिद्धिम् (siddhim)goddess Siddhi
- तु (tu)indeed
- भावयेत् (bhāvayet)should meditate upon
- श्री (śrī)holy
- बुद्धिदेवी (buddhidevī)goddess Buddhi
- द्विहस्ताम् (dvihastām)two-handed
- च (ca)and
- द्विनेत्राम् (dvinetrām)two-eyed
- ताम् (tām)her
- एकवक्त्राम् (ekavaktrām)single-faced
- त्रिभङ्गिकाम् (tribhaṅgikām)in thrice-bent posture
- मुक्तामणिकिरीटाम् (muktāmaṇikirīṭām)wearing a pearl-and-gem crown
- च (ca)and
- दक्षे (dakṣe)in her right
- हस्ते (haste)hand
- महोत्पलम् (mahotpalam)a great lotus
- वामे (vāme)in her left [hand]
- प्रलम्बहस्ताम् (pralambahastām)having her hand extended down
- च (ca)and
- दिव्याम्बरसुधारिणीम् (divyāmbarasudhāriṇīm)wearing divine raiment
- श्यामवर्णनिभाम् (śyāmavarṇanibhām)having a dark complexion
- भास्वत्सर्वाभरणभूषिताम् (bhāsvatsarvābharaṇabhūṣitām)adorned with all glowing ornaments
- पारिजातोत्पलामाल्याम् (pārijātotpalāmālyām)wearing a garland of pārijāta and lotus flowers
- गणेशः (gaṇeśaḥ)Gaṇeśa
- वामपार्श्वके (vāmapārśvake)on the left side
- ध्यात्वा (dhyātvā)having meditated
- बुद्धिम् (buddhim)goddess Buddhi
- सुरूपाम् (surūpām)beautiful
- समर्चयेत् (samarcayet)should worship
- देशिकोत्तमः (deśikottamaḥ)the best of spiritual teachers
anvaya [अथ] श्री सङ्कष्टहर गणपतिः वामे अङ्के लसदिन्दीवरहस्ताम् गौराङ्गीम् रत्नशोभाढ्याम् बालाम् वहन् बालार्कारुणकान्तिः दक्षे अङ्कुशवरदानम् वामे पाशम् च पायसम् पात्रम् [दधानः] नीलांशुकलसमानः पद्मारुणे पीठे तिष्ठन् सङ्कटहरणः गजाननः नित्यम् सङ्कटपूगात् [नः] पायात् [अथ] श्री वल्लभ गणपति बीजापूर गदेक्षुकार्मुकभुजाचक्राब्ज पाश उत्पल व्रीह्यग्रस्वविषाण रत्नकलश प्रोद्यत्कराम्भोरुहः पद्मकरया ज्वलद्भूषया वल्लभया च आश्लिष्टः विश्वोत्पत्तिविनाशसंस्थितिकरः विशिष्टार्थदः विघ्नः ध्येयः [अथ] श्री सिद्धिदेवी गुरुः गणेशदक्षिणे भागे पीतवर्णाम् द्विनेत्राम् एकवक्त्राम्बुजद्वयाम् नवरत्नकिरीटाम् च पीताम्बरसुधारिणीम् वामहस्ते महापद्मम् [दहानाम्] दक्षे लम्बकरान्विताम् जाजीचम्पकमालाम् च त्रिभङ्गीम् ललिताङ्गिकाम् ताम् सिद्धिम् तु भावयेत् [अथ] श्री बुद्धिदेवी देशिकोत्तमः गणेशः वामपार्श्वके द्विहस्ताम् च द्विनेत्राम् एकवक्त्राम् त्रिभङ्गिकाम् मुक्तामणिकिरीटाम् च दक्षे हस्ते महोत्पलम् [दहानाम्] वामे प्रलम्बहस्ताम् च दिव्याम्बरसुधारिणीम् श्यामवर्णनिभाम् भास्वत्सर्वाभरणभूषिताम् पारिजातोत्पलामाल्याम् ताम् सुरूपाम् बुद्धिम् ध्यात्वा समर्चयेत्
chandas Irregular; the block holds verses in more than one metre
त्रिभङ्गी bent in three places — The standing pose of Indian sculpture, with the weight on one leg so that the body curves at knee, hip and neck.
सिद्धि बुद्धि Siddhi and Buddhi — His two consorts: the thing achieved and the wit that achieves it. They stand to his right and his left.
note The printing puts four pieces in one block: the last of the thirty-two forms, then Vallabha Ganapati, then how to picture Siddhi and Buddhi on either side of him.
