1. শ্ৰী বাল গণপতিঃ
বালসূৰ্যনিভং ৱন্দে দেৱং বালগণাধিপম্ ॥ 1 ॥
- কৰস্থকদলীচূতপনসেক্ষুকমোদকম্ (karasthakadalīcūtapanasekṣukamodakam)holding plantain, mango, jackfruit, sugarcane, and modaka sweet in His hand
- বালসূৰ্যনিভম্ (bālasūryanibham)resembling the newly risen morning sun in effulgence
- বালগণাধিপম্ (bālagaṇādhipam)the child Lord of the Ganas (Bala Ganapati)
- দেৱম্ (devam)the divine Lord
- ৱন্দে (vande)I bow / I praise
anvaya কৰস্থকদলীচূতপনসেক্ষুকমোদকম্ বালসূৰ্যনিভম্ বালগণাধিপম্ দেৱম্ ৱন্দে
chandas Anustubh, 8 syllables x 4 padas
বালসূৰ্যনিভম্ the colour of the sun just risen — The red of the sun in its first minutes, which is the colour given to most of these forms.
note Thirty-two forms of Ganapati, one verse to each, saying what colour he is, how many arms he has and what he holds. These verses are what an image-maker and a worshipper both work from. Each block prints the form's name as a heading above its verse, and the word-by-word covers the verse itself.
পাশাঙ্কুশাপূপকপিত্থজম্বূ-
-স্ৱদন্তশালীক্ষুমপি স্ৱহস্তৈঃ ।
ধত্তে সদা যস্তৰুণাৰুণাভঃ
পাযাত্ স যুষ্মাংস্তৰুণো গণেশঃ ॥ 2 ॥
- যঃ (yaḥ)who
- তৰুণাৰুণাভঃ (taruṇāruṇābhaḥ)having the radiance of the morning rising sun
- পাশাঙ্কুশাপূপকপিত্থজম্বূস্ৱদন্তশালীক্ষুম্ (pāśāṅkuśāpūpakapitthajambūsvadantaśālīkṣum)the noose, goad, sweet cake, wood-apple, jambu fruit, his own tusk, paddy stalk, and sugarcane
- অপি (api)also
- স্ৱহস্তৈঃ (svahastaiḥ)with his own hands
- সদা (sadā)always
- ধত্তে (dhatte)holds or carries
- সঃ (saḥ)that
- তৰুণঃ (taruṇaḥ)youthful
- গণেশঃ (gaṇeśaḥ)lord Ganesha
- যুষ্মান্ (yuṣmān)you all
- পাযাত্ (pāyāt)may he protect
anvaya যঃ তৰুণাৰুণাভঃ পাশাঙ্কুশাপূপকপিত্থজম্বূস্ৱদন্তশালীক্ষুম্ অপি স্ৱহস্তৈঃ সদা ধত্তে সঃ তৰুণঃ গণেশঃ যুষ্মান্ পাযাত্
chandas Upajāti (mix of Indravajrā and Upendravajrā, 11 syllables × 4 pādas)
নাৰিকেলাম্ৰকদলীগুডপাযসধাৰিণম্ ।
শৰচ্চন্দ্ৰাভৱপুষং ভজে ভক্তগণাধিপম্ ॥ 3 ॥
- নাৰিকেলাম্ৰকদলীগুডপাযসধাৰিণম্ (nārikelāmrakadalīguḍapāyasadhāriṇam)holding coconut, mango, banana, jaggery, and milk-rice pudding
- শৰচ্চন্দ্ৰাভৱপুষম্ (śaraccandrābhavapuṣam)having a body radiant like the autumn moon
- ভক্তগণাধিপম্ (bhaktagaṇādhipam)the Lord of the host of devotees (Bhakta-Gaṇapati)
- ভজে (bhaje)I worship / adore
anvaya [অহম্] নাৰিকেলাম্ৰকদলীগুডপাযসধাৰিণম্ শৰচ্চন্দ্ৰাভৱপুষম্ ভক্তগণাধিপম্ ভজে
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
পাযস milk-rice — Rice boiled in milk with sugar, the plainest festival food in a Tamil or Telugu house.
ৱেতালশক্তিশৰকাৰ্মুকচক্ৰখড্গ-
-খট্ৱাঙ্গমুদ্গৰগদাঙ্কুশনাগপাশান্ ।
শূলং চ কুন্তপৰশুং ধ্ৱজমুদ্ৱহন্তং
ৱীৰং গণেশমৰুণং সততং স্মৰামি ॥ 4 ॥
- ৱেতালশক্তিশৰকাৰ্মুকচক্ৰখড্গখট্ৱাঙ্গমুদ্গৰগদাঙ্কুশনাগপাশান্ (vetālaśaktiśarakārmukacakrakhaḍgakhaṭvāṅgamudgaragadāṅkuśanāgapāśān)the vetāla, spear, arrow, bow, discus, sword, skull-staff, hammer, club, goad, snake, and noose
- শূলম্ (śūlam)trident
- চ (ca)and
- কুন্তপৰশুম্ (kuntaparaśum)lance and axe
- ধ্ৱজম্ (dhvajam)banner
- উদ্ৱহন্তম্ (udvahantam)wielding / bearing aloft
- অৰুণম্ (aruṇam)dawn-red in complexion
- ৱীৰম্ (vīram)heroic / valiant
- গণেশম্ (gaṇeśam)lord Ganesha
- সততম্ (satatam)constantly / incessantly
- স্মৰামি (smarāmi)I meditate upon / remember
anvaya ৱেতালশক্তিশৰকাৰ্মুকচক্ৰখড্গখট্ৱাঙ্গমুদ্গৰগদাঙ্কুশনাগপাশান্ শূলম্ চ কুন্তপৰশুম্ ধ্ৱজম্ উদ্ৱহন্তম্ অৰুণম্ ৱীৰম্ গণেশম্ সততম্ স্মৰামি
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
ৱেতাল the vetala — A spirit that enters a dead body and moves it. The warrior form carries it as a weapon among weapons.
খট্ৱাঙ্গ the skull-staff — A club topped with a skull, carried by Shiva and by those who follow him in his fierce forms.
আলিঙ্গ্য দেৱীং হৰিতাঙ্গযষ্টিং
পৰস্পৰাশ্লিষ্টকটিপ্ৰদেশম্ ।
সন্ধ্যাৰুণং পাশসৃণী ৱহন্তং
ভযাপহং শক্তিগণেশমীডে ॥ 5 ॥
- হৰিতাঙ্গযষ্টিম্ (haritāṅgayaṣṭim)her whose slender body is green
- দেৱীং (devīṃ)the Goddess
- আলিঙ্গ্য (āliṅgya)embracing
- পৰস্পৰাশ্লিষ্টকটিপ্ৰদেশম্ (parasparāśliṣṭakaṭipradeśam)whose waist region is mutually embraced
- সন্ধ্যাৰুণম্ (sandhyāruṇam)reddish like the evening twilight
- পাশসৃণী (pāśasṛṇī)a noose and a goad
- ৱহন্তম্ (vahantam)holding / bearing
- ভযাপহম্ (bhayāpaham)the dispeller of fear
- শক্তিগণেশম্ (śaktigaṇeśam)unto Śakti-Gaṇeśa
- ঈডে (īḍe)I praise / I extol
anvaya হৰিতাঙ্গযষ্টিম্ দেৱীং আলিঙ্গ্য পৰস্পৰাশ্লিষ্টকটিপ্ৰদেশম্ সন্ধ্যাৰুণম্ পাশসৃণী ৱহন্তম্ ভযাপহম্ শক্তিগণেশম্ [অহম্] ঈডে
chandas Upajāti (Triṣṭubh, 11 syllables × 4 pādas)
যং পুস্তকাক্ষ গুণদণ্ডকমণ্ডলু শ্ৰী-
-ৱিদ্যোতমানকৰভূষণমিন্দুৱৰ্ণম্ ।
স্তম্বেৰমাননচতুষ্টযশোভমানং
ত্ৱাং যঃ স্মৰেত্ দ্ৱিজগণাধিপতে স ধন্যঃ ॥ 6 ॥
- দ্ৱিজগণাধিপতে (dvijagaṇādhipate)O Lord of the hosts of the twice-born!
- যঃ (yaḥ)whoever / he who
- পুস্তকাক্ষগুণদণ্ডকমণ্ডলুশ্ৰীৱিদ্যোতমানকৰভূষণম্ (pustakākṣaguṇadaṇḍakamaṇḍaluśrīvidyotamānakarabhūṣaṇam)whose hands are ornamented by book, rosary, staff and water pot
- ইন্দুৱৰ্ণম্ (induvarṇam)having the white, radiant complexion of the moon
- স্তম্বেৰমাননচতুষ্টযশোভমানম্ (stamberamānanacatuṣṭayaśobhamānam)bright with four elephant faces
- যং (yaṃ)whom
- ত্ৱাং (tvāṃ)you
- স্মৰেত্ (smaret)should remember / meditates upon
- সঃ (saḥ)he
- ধন্যঃ (dhanyaḥ)fortunate / blessed
anvaya [হে] দ্ৱিজগণাধিপতে যঃ পুস্তকাক্ষগুণদণ্ডকমণ্ডলুশ্ৰীৱিদ্যোতমানকৰভূষণম্ ইন্দুৱৰ্ণম্ স্তম্বেৰমাননচতুষ্টযশোভমানম্ যং ত্ৱাং স্মৰেত্ সঃ ধন্যঃ [ভৱতি]
chandas Vasantatilakā, 14 syllables × 4 pādas
কমণ্ডলু the water pot — The gourd or metal pot a brahmachari and a renouncer carry. With the book, the rosary and the staff it makes the four marks of the twice-born.
পক্ৱচূতফলপুষ্পমঞ্জৰী-
-ৰিক্ষুদণ্ডতিলমোদকৈঃ সহ ।
উদ্ৱহন্ পৰশুমস্তু তে নমঃ
শ্ৰীসমৃদ্ধিযুত হেমপিঙ্গল ॥ 7 ॥
- শ্ৰীসমৃদ্ধিযুত (śrīsamṛddhiyuta)O one endowed with divine fortune and prosperity
- হেমপিঙ্গল (hemapiṅgala)O golden-yellow complexioned one
- পক্ৱচূতফলপুষ্পমঞ্জৰীঃ (pakvacūtaphalapuṣpamañjarīḥ)ripe mango fruits and flower clusters
- ইক্ষুদণ্ডতিলমোদকৈঃ (ikṣudaṇḍatilamodakaiḥ)sugarcane stalks and sesame sweetmeats
- সহ (saha)together with
- পৰশুম্ (paraśum)an axe
- উদ্ৱহন্ (udvahan)holding / carrying aloft
- তে (te)unto You
- নমঃ (namaḥ)salutation
- অস্তু (astu)let there be
anvaya [হে] শ্ৰীসমৃদ্ধিযুত [হে] হেমপিঙ্গল পক্ৱচূতফলপুষ্পমঞ্জৰীঃ ইক্ষুদণ্ডতিলমোদকৈঃ সহ পৰশুম্ উদ্ৱহন্ তে নমঃ অস্তু
chandas irregular 11-syllable (Triṣṭubh variant) metre
নীলাব্জদাডিমীৱীণাশালীগুঞ্জাক্ষসূত্ৰকম্ ।
দধদুচ্ছিষ্টনামাযং গণেশঃ পাতু মেচকঃ ॥ 8 ॥
- নীলাব্জদাডিমীৱীণাশালীগুঞ্জাক্ষসূত্ৰকম্ (nīlābjadāḍimīvīṇāśālīguñjākṣasūtrakam)a blue lotus, pomegranate, veena, paddy stalk, gunja berries, and rosary
- দধত্ (dadhat)holding, bearing
- উচ্ছিষ্টনামা (ucchiṣṭanāmā)named Ucchishta
- অযম্ (ayam)this
- মেচকঃ (mecakaḥ)dark-complexioned, dark blue
- গণেশঃ (gaṇeśaḥ)lord Ganesha
- পাতু (pātu)may he protect
anvaya নীলাব্জদাডিমীৱীণাশালীগুঞ্জাক্ষসূত্ৰকম্ দধত্ উচ্ছিষ্টনামা অযম্ মেচকঃ গণেশঃ [অস্মান্] পাতু
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
গুঞ্জা gunja seeds — The small red-and-black seed used as the smallest weight for gold, strung here as a rosary.
শঙ্খেক্ষুচাপকুসুমেষুকুঠাৰপাশ-
-চক্ৰস্ৱদন্তসৃণিমঞ্জৰিকাশৰাদ্যৈঃ ।
পাণিশ্ৰিতৈঃ পৰিসমীহিতভূষণশ্ৰী-
-ৱিঘ্নেশ্ৱৰো ৱিজযতে তপনীযগৌৰঃ ॥ 9 ॥
- পাণিশ্ৰিতৈঃ (pāṇiśritaiḥ)held in or resting upon his hands
- শঙ্খেক্ষুচাপকুসুমেষুকুঠাৰপাশচক্ৰস্ৱদন্তসৃণিমঞ্জৰিকাশৰাদ্যৈঃ (śaṅkhekṣucāpakusumeṣukuṭhārapāśacakrasvadantasṛṇimañjarikāśarādyaiḥ)with conch, cane bow, flower arrow, axe, noose, disc, tusk, goad, blossom and shafts
- পৰিসমীহিতভূষণশ্ৰীঃ (parisamīhitabhūṣaṇaśrīḥ)he who possesses the radiant beauty of all desired ornaments
- তপনীযগৌৰঃ (tapanīyagauraḥ)golden-yellow and brilliant like refined gold
- ৱিঘ্নেশ্ৱৰঃ (vighneśvaraḥ)the Lord of obstacles (Vighneshvara)
- ৱিজযতে (vijayate)triumphs victoriously / shines supreme
anvaya পাণিশ্ৰিতৈঃ শঙ্খেক্ষুচাপকুসুমেষুকুঠাৰপাশচক্ৰস্ৱদন্তসৃণিমঞ্জৰিকাশৰাদ্যৈঃ পৰিসমীহিতভূষণশ্ৰীঃ তপনীযগৌৰঃ ৱিঘ্নেশ্ৱৰঃ ৱিজযতে
chandas Vasantatilakā, 14 syllables × 4 pādas
দন্তকল্পলতাপাশৰত্নকুম্ভাঙ্কুশোজ্জ্ৱলম্ ।
বন্ধূককমনীযাভং ধ্যাযেত্ ক্ষিপ্ৰগণাধিপম্ ॥ 10 ॥
- দন্তকল্পলতাপাশৰত্নকুম্ভাঙ্কুশোজ্জ্ৱলম্ (dantakalpalatāpāśaratnakumbhāṅkuśojjvalam)shining with tusk, wish-fulfilling creeper, noose, jewel-pot, and goad
- বন্ধূককমনীযাভম্ (bandhūkakamanīyābham)possessing a lovely radiance like the Bandhūka flower
- ক্ষিপ্ৰগণাধিপম্ (kṣipragaṇādhipam)lord Kṣipra-Gaṇapati (the swift lord of hosts)
- ধ্যাযেত্ (dhyāyet)one should meditate upon
anvaya [সাধকঃ] দন্তকল্পলতাপাশৰত্নকুম্ভাঙ্কুশোজ্জ্ৱলম্ বন্ধূককমনীযাভম্ ক্ষিপ্ৰগণাধিপম্ ধ্যাযেত্
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
বন্ধূক the bandhuka flower — A deep red midday flower, the standard measure of that shade of red.
অভযৱৰদহস্তঃ পাশদন্তাক্ষমালা-
-সৃণিপৰশু দধানো মুদ্গৰং মোদকং চ ।
ফলমধিগতসিংহঃ পঞ্চমাতঙ্গৱক্ত্ৰো
গণপতিৰতিগৌৰঃ পাতু হেৰম্বনামা ॥ 11 ॥
- হেৰম্বনামা (herambanāmā)named Heramba
- অতিগৌৰঃ (atigauraḥ)exceedingly fair-complexioned
- পঞ্চমাতঙ্গৱক্ত্ৰঃ (pañcamātaṅgavaktraḥ)having five elephant faces
- অধিগতসিংহঃ (adhigatasiṃhaḥ)mounted upon a lion
- অভযৱৰদহস্তঃ (abhayavaradahastaḥ)having hands displaying the fearlessness and boon-granting gestures
- পাশদন্তাক্ষমালাসৃণিপৰশু (pāśadantākṣamālāsṛṇiparaśu)noose, tusk, rosary, goad, and axe
- মুদ্গৰম্ (mudgaram)mallet
- মোদকম্ (modakam)sweetmeat
- চ (ca)and
- ফলম্ (phalam)fruit
- দধানঃ (dadhānaḥ)holding / bearing
- গণপতিঃ (gaṇapatiḥ)lord Ganapati
- পাতু (pātu)may he protect
anvaya হেৰম্বনামা অতিগৌৰঃ পঞ্চমাতঙ্গৱক্ত্ৰঃ অধিগতসিংহঃ অভযৱৰদহস্তঃ পাশদন্তাক্ষমালাসৃণিপৰশু মুদ্গৰম্ মোদকম্ চ ফলম্ দধানঃ গণপতিঃ [অস্মান্] পাতু
chandas irregular
পঞ্চমাতঙ্গৱক্ত্ৰঃ with five elephant faces — Heramba is the five-faced form, and the only one of the thirty-two that rides a lion rather than a mouse.
বিভ্ৰাণঃ শুকবীজপূৰকমিলন্মাণিক্যকুম্ভাকুশান্
পাশং কল্পলতাং চ খড্গৱিলসজ্জ্যোতিঃ সুধানিৰ্ঝৰঃ ।
শ্যামেনাত্তসৰোৰুহেণ সহিতং দেৱীদ্ৱযং চান্তিকে
গৌৰাঙ্গো ৱৰদানহস্তসহিতো লক্ষ্মীগণেশোঽৱতাত্ ॥ 12 ॥
- শ্ৰী (śrī)auspiciousness / Lakshmi
- লক্ষ্মী (lakṣmī)goddess Lakshmi
- গণপতিঃ (gaṇapatiḥ)lord Ganapati
- শুকবীজপূৰকমিলন্মাণিক্যকুম্ভাকুশান্ (śukabījapūrakamilanmāṇikyakumbhākuśān)the parrot, citron fruit, radiant ruby vessel, and goad
- পাশম্ (pāśam)the noose
- কল্পলতাম্ (kalpalatām)the wish-fulfilling creeper
- চ (ca)and
- বিভ্ৰাণঃ (bibhrāṇaḥ)holding / bearing
- খড্গৱিলসজ্জ্যোতিঃ (khaḍgavilasajjyotiḥ)whose lustre shines like a sword
- সুধানিৰ্ঝৰঃ (sudhānirjharaḥ)a cascade / stream of nectar
- শ্যামেন (śyāmena)by a dark-hued [hand]
- আত্তসৰোৰুহেণ (āttasaroruheṇa)holding a lotus flower
- সহিতম্ (sahitam)accompanied by
- দেৱীদ্ৱযম্ (devīdvayam)the pair of goddesses
- চ (ca)and
- অন্তিকে (antike)nearby / at His side
- গৌৰাঙ্গঃ (gaurāṅgaḥ)fair-complexioned in body
- ৱৰদানহস্তসহিতঃ (varadānahastasahitaḥ)endowed with a hand granting boons
- লক্ষ্মীগণেশঃ (lakṣmīgaṇeśaḥ)Lakshmi Ganesha
- অৱতাত্ (avatāt)may He protect [us]
anvaya শ্ৰী লক্ষ্মী গণপতিঃ শুকবীজপূৰকমিলন্মাণিক্যকুম্ভাকুশান্ পাশম্ কল্পলতাম্ চ বিভ্ৰাণঃ খড্গৱিলসজ্জ্যোতিঃ সুধানিৰ্ঝৰঃ শ্যামেন আত্তসৰোৰুহেণ সহিতম্ দেৱীদ্ৱযম্ চ অন্তিকে গৌৰাঙ্গঃ ৱৰদানহস্তসহিতঃ লক্ষ্মীগণেশঃ [নঃ] অৱতাত্
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables in each of 4 pādas
হস্তীন্দ্ৰাননমিন্দুচূডমৰুণচ্ছাযং ত্ৰিনেত্ৰং ৰসা-
-দাশ্লিষ্টং প্ৰিযযা সপদ্মকৰযা স্ৱাঙ্কস্থযা সন্ততম্ ।
বীজাপূৰগদেক্ষুকাৰ্মুকলসচ্চক্ৰাব্জপাশোত্পল-
-ৱ্ৰীহ্যগ্ৰস্ৱৱিষাণৰত্নকলশান্ হস্তৈৰ্ৱহন্তং ভজে ॥ 13 ॥
- স্ৱাঙ্কস্থযা (svāṅkasthayā)by her who is seated on His lap
- সপদ্মকৰযা (sapadmakarayā)by her who holds a lotus in her hand
- প্ৰিযযা (priyayā)by His beloved consort
- ৰসাত্ (rasāt)out of deep affection and delight
- সন্ততম্ (santatam)constantly / continuously
- আশ্লিষ্টম্ (āśliṣṭam)who is embraced
- হস্তীন্দ্ৰাননম্ (hastīndrānanam)having the face of a lordly elephant
- ইন্দুচূডম্ (inducūḍam)adorned with the crescent moon on His crown
- অৰুণচ্ছাযম্ (aruṇacchāyam)having a reddish hue like the rising sun
- ত্ৰিনেত্ৰম্ (trinetram)possessing three eyes
- হস্তৈঃ (hastaiḥ)with His hands
- বীজাপূৰগদেক্ষুকাৰ্মুকলসচ্চক্ৰাব্জপাশোত্পলৱ্ৰীহ্যগ্ৰস্ৱৱিষাণৰত্নকলশান্ (bījāpūragadekṣukārmukalasaccakrābjapāśotpalavrīhyagrasvaviṣāṇaratnakalaśān)citron, mace, cane bow, disc, lotus, noose, lily, rice ear, tusk and jewelled pot
- ৱহন্তম্ (vahantam)holding / bearing
- ভজে (bhaje)I adore / worship
anvaya [অহম্] স্ৱাঙ্কস্থযা সপদ্মকৰযা প্ৰিযযা ৰসাত্ সন্ততম্ আশ্লিষ্টম্ হস্তীন্দ্ৰাননম্ ইন্দুচূডম্ অৰুণচ্ছাযম্ ত্ৰিনেত্ৰম্ হস্তৈঃ বীজাপূৰগদেক্ষুকাৰ্মুকলসচ্চক্ৰাব্জপাশোত্পলৱ্ৰীহ্যগ্ৰস্ৱৱিষাণৰত্নকলশান্ ৱহন্তম্ ভজে
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
note Maha Ganapati is the fullest of the thirty-two: ten things held, three eyes, and the goddess on his lap.
পাশাঙ্কুশস্ৱদন্তাম্ৰফলৱানাখুৱাহনঃ ।
ৱিঘ্নং নিহন্তু নঃ সৰ্ৱং ৰক্তৱৰ্ণো ৱিনাযকঃ ॥ 14 ॥
- পাশাঙ্কুশস্ৱদন্তাম্ৰফলৱান্ (pāśāṅkuśasvadantāmraphalavān)possessing a noose, a goad, his own tusk, and a mango fruit
- আখুৱাহনঃ (ākhuvāhanaḥ)having a mouse as his vehicle
- ৰক্তৱৰ্ণঃ (raktavarṇaḥ)red-complexioned
- ৱিনাযকঃ (vināyakaḥ)lord Vinayaka
- নঃ (naḥ)our / for us
- সৰ্ৱম্ (sarvam)all / entire
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)obstacle
- নিহন্তু (nihantu)may he destroy
anvaya পাশাঙ্কুশস্ৱদন্তাম্ৰফলৱান্ আখুৱাহনঃ ৰক্তৱৰ্ণঃ ৱিনাযকঃ নঃ সৰ্ৱম্ ৱিঘ্নম্ নিহন্তু
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
পাশাঙ্কুশাপূপকুঠাৰদন্ত-
-চঞ্চত্কৰাক্লুপ্তৱৰাঙ্গুলীকম্ ।
পীতপ্ৰভং কল্পতৰোৰধস্থং
ভজামি নৃত্তোপপদং গণেশম্ ॥ 15 ॥
- কল্পতৰোঃ (kalpataroḥ)of the wish-fulfilling tree
- অধস্থম্ (adhastham)standing underneath
- পাশাঙ্কুশাপূপকুঠাৰদন্তচঞ্চত্কৰাক্লুপ্তৱৰাঙ্গুলীকম্ (pāśāṅkuśāpūpakuṭhāradantacañcatkarākluptavarāṅgulīkam)whose moving hands hold noose, goad, cake, axe and tusk
- পীতপ্ৰভম্ (pītaprabham)having a golden-yellow radiance
- নৃত্তোপপদম্ (nṛttopapadam)having 'Nrtta' as His epithet
- গণেশম্ (gaṇeśam)lord Ganesha
- ভজামি (bhajāmi)I worship
anvaya [অহম্] কল্পতৰোঃ অধস্থম্ পাশাঙ্কুশাপূপকুঠাৰদন্তচঞ্চত্কৰাক্লুপ্তৱৰাঙ্গুলীকম্ পীতপ্ৰভম্ নৃত্তোপপদম্ গণেশম্ ভজামি
chandas Upajāti, 11 syllables in each of 4 pādas
কল্পতৰু the wishing tree — The tree of heaven that gives whatever is asked of it. The dancing form stands under it.
কল্হাৰশালিকমলেক্ষুকচাপবাণ-
-দন্তপ্ৰৰোহকগদী কনকোজ্জ্ৱলাঙ্গঃ ।
আলিঙ্গনোদ্যতকৰো হৰিতাঙ্গযষ্ট্যা
দেৱ্যা কৰোতু শুভমূৰ্ধ্ৱগণাধিপো মে ॥ 16 ॥
- কল্হাৰশালিকমলেক্ষুকচাপবাণদন্তপ্ৰৰোহকগদী (kalhāraśālikamalekṣukacāpabāṇadantaprarohakagadī)holding a blue water-lily, paddy-stalk, lotus, sugarcane bow, arrow, tusk, shoot, and mace
- কনকোজ্জ্ৱলাঙ্গঃ (kanakojjvalāṅgaḥ)whose limbs shine brightly like pure gold
- হৰিতাঙ্গযষ্ট্যা (haritāṅgayaṣṭyā)with [the Goddess] whose slender creeper-like body is green in hue
- দেৱ্যা (devyā)by/with the Goddess (his consort)
- আলিঙ্গনোদ্যতকৰঃ (āliṅganodyatakaraḥ)whose hand is raised in an embrace
- ঊৰ্ধ্ৱগণাধিপঃ (ūrdhvagaṇādhipaḥ)lord Urdhva-Ganapati (the Elevated Lord of Ganas)
- মে (me)for me / unto me
- শুভম্ (śubham)auspiciousness / spiritual and material well-being
- কৰোতু (karotu)may he give
anvaya [যঃ] কল্হাৰশালিকমলেক্ষুকচাপবাণদন্তপ্ৰৰোহকগদী কনকোজ্জ্ৱলাঙ্গঃ হৰিতাঙ্গযষ্ট্যা দেৱ্যা আলিঙ্গনোদ্যতকৰঃ [সঃ] ঊৰ্ধ্ৱগণাধিপঃ মে শুভম্ কৰোতু
chandas Vasantatilakā, 14 syllables × 4 pādas
ৰক্তো ৰক্তাঙ্গৰাগাঙ্কুশকুসুমযুতস্তুন্দিলশ্চন্দ্ৰমৌলিঃ
নেত্ৰৈৰ্যুক্তস্ত্ৰিভিৰ্ৱামনকৰচৰণো বীজপূৰং দধানঃ ।
হস্তাগ্ৰাক্লুপ্ত পাশাঙ্কুশৰদৱৰদো নাগৱক্ত্ৰোঽহিভূষো
দেৱঃ পদ্মাসনস্থো ভৱতু সুখকৰো ভূতযে ৱিঘ্নৰাজঃ ॥ 17 ॥
- ৰক্তঃ (raktaḥ)red in complexion
- ৰক্তাঙ্গৰাগাঙ্কুশকুসুমযুতঃ (raktāṅgarāgāṅkuśakusumayutaḥ)adorned with red body-cosmetics, goad, and red flowers
- তুন্দিলঃ (tundilaḥ)with a full round belly
- চন্দ্ৰমৌলিঃ (candramauliḥ)bearing the crescent moon upon his crown
- চ (ca)and
- ত্ৰিভিঃ (tribhiḥ)with three
- নেত্ৰৈঃ (netraiḥ)eyes
- যুক্তঃ (yuktaḥ)endowed
- ৱামনকৰচৰণঃ (vāmanakaracaraṇaḥ)having dwarfed or short hands and feet
- বীজপূৰম্ (bījapūram)a citron fruit
- দধানঃ (dadhānaḥ)holding
- হস্তাগ্ৰাক্লুপ্ত-পাশাঙ্কুশৰদৱৰদঃ (hastāgrāklupta-pāśāṅkuśaradavaradaḥ)whose hand-tips are adorned with the noose, goad, tusk, and boon-granting posture
- নাগৱক্ত্ৰঃ (nāgavaktraḥ)having the face of an elephant
- অহিভূষঃ (ahibhūṣaḥ)adorned with serpents
- পদ্মাসনস্থঃ (padmāsanasthaḥ)seated in the lotus posture
- দেৱঃ (devaḥ)the divine Lord
- ৱিঘ্নৰাজঃ (vighnarājaḥ)vighnarāja (king of obstacles)
- ভূতযে (bhūtaye)for prosperity and spiritual elevation
- সুখকৰঃ (sukhakaraḥ)giver of happiness
- ভৱতু (bhavatu)may he be
anvaya ৰক্তঃ ৰক্তাঙ্গৰাগাঙ্কুশকুসুমযুতঃ তুন্দিলঃ চন্দ্ৰমৌলিঃ চ ত্ৰিভিঃ নেত্ৰৈঃ যুক্তঃ ৱামনকৰচৰণঃ বীজপূৰম্ দধানঃ হস্তাগ্ৰাক্লুপ্ত-পাশাঙ্কুশৰদৱৰদঃ নাগৱক্ত্ৰঃ অহিভূষঃ পদ্মাসনস্থঃ দেৱঃ ৱিঘ্নৰাজঃ ভূতযে সুখকৰঃ ভৱতু
chandas Sragdharā, 21 syllables × 4 pādas (pauses at 7, 7, 7)
একাক্ষৰ of the single syllable — The syllable is gam. This form belongs to that one-syllable mantra, which is why its name counts letters rather than arms.
সিন্দূৰাভমিভাননং ত্ৰিনযনং হস্তে চ পাশাঙ্কুশৌ
বিভ্ৰাণং মধুমত্কপালমনিশং সাধ্ৱিন্দুমৌলিং ভজে ।
পুষ্ট্যাশ্লিষ্টতনুং ধ্ৱজাগ্ৰকৰযা পদ্মোল্লসদ্ধস্তযা
তদ্যোন্যাহিত পাণিমাত্তৱসুমত্পাত্ৰোল্লসত্পুষ্কৰম্ ॥ 18 ॥
- অনিশম্ (aniśam)unceasingly, constantly
- সাধু (sādhu)piously, devoutly, well
- সিন্দূৰাভম্ (sindūrābham)having a luster red like vermilion
- ইভাননম্ (ibhānanam)having the face of an elephant
- ত্ৰিনযনম্ (trinayanam)three-eyed
- ইন্দুমৌলিম্ (indumaulim)having the crescent moon on his crown
- হস্তে (haste)in his hand
- পাশাঙ্কুশৌ (pāśāṅkuśau)the noose and the goad
- চ (ca)and
- মধুমত্কপালম্ (madhumatkapālam)a skull-vessel filled with sweet liquor or honey
- বিভ্ৰাণম্ (bibhrāṇam)holding, bearing
- ধ্ৱজাগ্ৰকৰযা (dhvajāgrakarayā)by Her who holds a flag at the tip of her hand
- পদ্মোল্লসদ্ধস্তযা (padmollasaddhastayā)by Her whose hand shines with a lotus
- পুষ্ট্যা (puṣṭyā)by goddess Puṣṭi
- আশ্লিষ্টতনুম্ (āśliṣṭatanum)whose body is embraced
- তদ্যোন্যাহিতপাণিম্ (tadyonyāhitapāṇim)who has placed his hand upon her lap or origin
- আত্তৱসুমত্পাত্ৰোল্লসত্পুষ্কৰম্ (āttavasumatpātrollasatpuṣkaram)whose trunk tip shines holding a vessel filled with jewels
- ভজে (bhaje)I worship, I adore
anvaya [অহম্] অনিশম্ সাধু সিন্দূৰাভম্ ইভাননম্ ত্ৰিনযনম্ ইন্দুমৌলিম্ হস্তে পাশাঙ্কুশৌ চ মধুমত্কপালম্ বিভ্ৰাণম্ ধ্ৱজাগ্ৰকৰযা পদ্মোল্লসদ্ধস্তযা পুষ্ট্যা আশ্লিষ্টতনুম্ তদ্যোন্যাহিতপাণিম্ আত্তৱসুমত্পাত্ৰোল্লসত্পুষ্কৰম্ ভজে
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
পুষ্টি Pushti — Nourishment made a goddess, and the consort of this form. Her name means the fullness that comes of being well fed.
গজেন্দ্ৰৱদনং সাক্ষাচ্চলত্কৰ্ণসুচামৰং
হেমৱৰ্ণং চতুৰ্বাহুং পাশাঙ্কুশধৰং ৱৰম্ ।
স্ৱদন্তং দক্ষিণে হস্তে সৱ্যে ত্ৱাম্ৰপলং তথা
পুষ্কৰৈৰ্মোদকং চৈৱ ধাৰযন্তমনুস্মৰেত্ ॥ 19 ॥
- সাক্ষাত্ (sākṣāt)directly, manifestly
- চলত্কৰ্ণসুচামৰম্ (calatkarṇasucāmaram)whose moving ears are like splendid fly-whisks
- হেমৱৰ্ণম্ (hemavarṇam)golden-complexioned
- চতুৰ্বাহুম্ (caturbāhum)four-armed
- পাশাঙ্কুশধৰম্ (pāśāṅkuśadharam)holding a noose and a goad
- ৱৰম্ (varam)the excellent one / boon-giver
- দক্ষিণে (dakṣiṇe)in the right
- হস্তে (haste)hand
- স্ৱদন্তম্ (svadantam)his own tusk
- তু (tu)whereas, but
- সৱ্যে (savye)in the left [hand]
- তথা (tathā)likewise
- আম্ৰপলম্ (āmrapalam)a mango fruit (variant reading for āmraphalam)
- পুষ্কৰৈঃ (puṣkaraiḥ)with the tip of the trunk
- চ (ca)and
- এৱ (eva)indeed
- মোদকম্ (modakam)a sweetmeat
- ধাৰযন্তম্ (dhārayantam)holding, bearing
- গজেন্দ্ৰৱদনম্ (gajendravadanam)lord Ganesha (the elephant-faced lord)
- অনুস্মৰেত্ (anusmaret)one should continuously meditate upon
anvaya সাক্ষাত্ চলত্কৰ্ণসুচামৰম্ হেমৱৰ্ণম্ চতুৰ্বাহুম্ পাশাঙ্কুশধৰম্ ৱৰম্ দক্ষিণে হস্তে স্ৱদন্তম্ তু সৱ্যে [হস্তে] তথা আম্ৰপলম্ পুষ্কৰৈঃ চ এৱ মোদকম্ ধাৰযন্তম্ গজেন্দ্ৰৱদনম্ অনুস্মৰেত্
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
ত্ৰ্যক্ষৰ of the three syllables — The three are a, u and m, which make up Om.
ধৃতপাশাঙ্কুশকল্পলতা স্ৱৰদশ্চ বীজপূৰযুতঃ
শশিশকলকলিতমৌলিস্ত্ৰিলোচনোঽৰুণশ্চ গজৱদনঃ ।
ভাসুৰভূষণদীপ্তো বৃহদুদৰঃ পদ্মৱিষ্টৰোল্লসিতঃ
ৱিঘ্নপযোধৰপৱনঃ কৰধৃতকমলঃ সদাস্তু মে ভূত্যৈ ॥ 20 ॥
- শ্ৰী (śrī)the mark of good fortune
- ক্ষিপ্ৰপ্ৰসাদ (kṣipraprasāda)swiftly giving grace
- গণপতিঃ (gaṇapatiḥ)lord Ganesha
- ধৃতপাশাঙ্কুশকল্পলতা (dhṛtapāśāṅkuśakalpalatā)holding a noose, a goad, and a wish-yielding creeper
- স্ৱৰদঃ (svaradaḥ)holding his own tusk
- চ (ca)and
- বীজপূৰযুতঃ (bījapūrayutaḥ)endowed with a citron fruit
- শশিশকলকলিতমৌলিঃ (śaśiśakalakalitamauliḥ)whose crown is adorned with a crescent moon
- ত্ৰিলোচনঃ (trilocanaḥ)three-eyed
- অৰুণঃ (aruṇaḥ)dawn-red in complexion
- চ (ca)and
- গজৱদনঃ (gajavadanaḥ)elephant-faced
- ভাসুৰভূষণদীপ্তঃ (bhāsurabhūṣaṇadīptaḥ)radiant with gleaming ornaments
- বৃহদুদৰঃ (bṛhadudaraḥ)having a large belly
- পদ্মৱিষ্টৰোল্লসিতঃ (padmaviṣṭarollasitaḥ)bright on his lotus seat
- ৱিঘ্নপযোধৰপৱনঃ (vighnapayodharapavanaḥ)the wind that disperses clouds of obstacles
- কৰধৃতকমলঃ (karadhṛtakamalaḥ)holding a lotus in his hand
- সদা (sadā)always
- অস্তু (astu)may he be present
- মে (me)for me
- ভূত্যৈ (bhūtyai)for prosperity and spiritual elevation
anvaya শ্ৰী ক্ষিপ্ৰপ্ৰসাদ গণপতিঃ ধৃতপাশাঙ্কুশকল্পলতা স্ৱৰদঃ চ বীজপূৰযুতঃ শশিশকলকলিতমৌলিঃ ত্ৰিলোচনঃ অৰুণঃ চ গজৱদনঃ ভাসুৰভূষণদীপ্তঃ বৃহদুদৰঃ পদ্মৱিষ্টৰোল্লসিতঃ ৱিঘ্নপযোধৰপৱনঃ কৰধৃতকমলঃ সদা মে ভূত্যৈ অস্তু
chandas Irregular; counted by beats rather than by syllables
ৱিঘ্নপযোধৰপৱনঃ a wind against the clouds of obstacles — Obstacles are clouds and he is the wind that clears them. The image is worth keeping in English because the verse turns on it.
হৰিদ্ৰাভং চতুৰ্বাহুং কৰীন্দ্ৰৱদনং প্ৰভুম্ ।
পাশাঙ্কুশধৰং দেৱং মোদকং দন্তমেৱ চ ।
ভক্তাভযপ্ৰদাতাৰং ৱন্দে ৱিঘ্নৱিনাশনম্ ॥ 21 ॥
- হৰিদ্ৰাভম্ (haridrābham)having the golden-yellow lustre of turmeric
- চতুৰ্বাহুম্ (caturbāhum)four-armed
- কৰীন্দ্ৰৱদনম্ (karīndravadanam)having the face of a lordly elephant
- প্ৰভুম্ (prabhum)the supreme lord
- পাশাঙ্কুশধৰম্ (pāśāṅkuśadharam)holding the noose and goad
- মোদকম্ (modakam)the modaka sweet
- দন্তম্ (dantam)the tusk
- এৱ (eva)indeed / also
- চ (ca)and
- ভক্তাভযপ্ৰদাতাৰম্ (bhaktābhayapradātāram)giver of fearlessness upon devotees
- ৱিঘ্নৱিনাশনম্ (vighnavināśanam)destroyer of obstacles
- দেৱম্ (devam)the divine deity
- ৱন্দে (vande)I bow to / praise
anvaya [অহম্] হৰিদ্ৰাভম্ চতুৰ্বাহুম্ কৰীন্দ্ৰৱদনম্ প্ৰভুম্ পাশাঙ্কুশধৰম্ মোদকম্ দন্তম্ এৱ চ [দধানম্] ভক্তাভযপ্ৰদাতাৰম্ ৱিঘ্নৱিনাশনম্ দেৱম্ ৱন্দে
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 6 pādas
লম্বোদৰং শ্যামতনুং গণেশং
কুঠাৰমক্ষস্ৰজমূৰ্ধ্ৱগাত্ৰম্ ।
সলড্ডুকং দন্তমধঃ কৰাভ্যাং
ৱামেতৰাভ্যাং চ দধানমীডে ॥ 22 ॥
- ঊৰ্ধ্ৱগাত্ৰম্ (ūrdhvagātram)having an elevated body or upper limbs
- লম্বোদৰম্ (lambodaram)having a large belly
- শ্যামতনুম্ (śyāmatanum)having a dark-complexioned body
- কুঠাৰম্ (kuṭhāram)an axe
- অক্ষস্ৰজম্ (akṣasrajam)a rosary of beads
- অধঃ (adhaḥ)lower, below
- ৱামেতৰাভ্যাম্ (vāmetarābhyām)by the left and the other
- কৰাভ্যাম্ (karābhyām)by the two hands
- চ (ca)and
- সলড্ডুকম্ (salaḍḍukam)along with a sweetmeat
- দন্তম্ (dantam)the tusk
- দধানম্ (dadhānam)holding, bearing
- গণেশম্ (gaṇeśam)lord Ganesha
- ঈডে (īḍe)I praise
anvaya [অহম্] ঊৰ্ধ্ৱগাত্ৰম্ লম্বোদৰম্ শ্যামতনুম্ কুঠাৰম্ অক্ষস্ৰজম্ অধঃ ৱামেতৰাভ্যাম্ কৰাভ্যাম্ চ সলড্ডুকম্ দন্তম্ দধানম্ গণেশম্ ঈডে
chandas Upajāti, 11 syllables × 4 pādas
পাশাঙ্কুশস্ৱদন্তাম্ৰফলৱানাখুৱাহনঃ ।
ৱিঘ্নং নিহন্তু নঃ শোণঃ সৃষ্টিদক্ষো ৱিনাযকঃ ॥ 23 ॥
- শোণঃ (śoṇaḥ)crimson-red in complexion
- সৃষ্টিদক্ষঃ (sṛṣṭidakṣaḥ)skilled in the act of creation
- পাশাঙ্কুশস্ৱদন্তাম্ৰফলৱান্ (pāśāṅkuśasvadantāmraphalavān)holding a noose, a goad, his own tusk, and a mango fruit
- আখুৱাহনঃ (ākhuvāhanaḥ)having a mouse as his vehicle
- ৱিনাযকঃ (vināyakaḥ)lord Vinayaka
- নঃ (naḥ)our
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)obstacle
- নিহন্তু (nihantu)may he destroy
anvaya শোণঃ সৃষ্টিদক্ষঃ পাশাঙ্কুশস্ৱদন্তাম্ৰফলৱান্ আখুৱাহনঃ ৱিনাযকঃ নঃ ৱিঘ্নম্ নিহন্তু
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
note The verse is the same as the one for Vijaya Ganapati except for two words, which is how the two forms are told apart.
কল্হাৰাম্বুজবীজপূৰকগদাদন্তেক্ষুচাপং সুমং
বিভ্ৰাণো মণিকুম্ভশালিকলশৌ পাশং সৃণিং চাব্জকম্ ।
গৌৰাঙ্গ্যা ৰুচিৰাৰৱিন্দকৰযা দেৱ্যা সমালিঙ্গতঃ
শোণাঙ্গঃ শুভমাতনোতু ভজতামুদ্দণ্ডৱিঘ্নেশ্ৱৰঃ ॥ 24 ॥
- কল্হাৰাম্বুজবীজপূৰকগদাদন্তেক্ষুচাপম্ (kalhārāmbujabījapūrakagadādantekṣucāpam)white lily, lotus, citron, mace, tusk and cane bow
- সুমম্ (sumam)a flower
- বিভ্ৰাণঃ (bibhrāṇaḥ)carrying
- মণিকুম্ভশালিকলশৌ (maṇikumbhaśālikalaśau)a jewelled pot and a pot of paddy
- পাশম্ (pāśam)a noose
- সৃণিম্ (sṛṇim)a goad
- চ (ca)and
- অব্জকম্ (abjakam)a lotus
- গৌৰাঙ্গ্যা (gaurāṅgyā)by the fair-bodied
- ৰুচিৰাৰৱিন্দকৰযা (rucirāravindakarayā)whose hand is a lovely lotus
- দেৱ্যা (devyā)by the goddess
- সমালিঙ্গতঃ (samāliṅgataḥ)held close
- শোণাঙ্গঃ (śoṇāṅgaḥ)red of body
- শুভম্ (śubham)good
- আতনোতু (ātanotu)may he spread
- ভজতাম্ (bhajatām)over those who worship him
- উদ্দণ্ডৱিঘ্নেশ্ৱৰঃ (uddaṇḍavighneśvaraḥ)Uddanda Vighneshvara
anvaya কল্হাৰাম্বুজবীজপূৰকগদাদন্তেক্ষুচাপম্ সুমম্ বিভ্ৰাণঃ মণিকুম্ভশালিকলশৌ পাশম্ সৃণিম্ চ অব্জকম্ গৌৰাঙ্গ্যা ৰুচিৰাৰৱিন্দকৰযা দেৱ্যা সমালিঙ্গতঃ শোণাঙ্গঃ শুভম্ আতনোতু ভজতাম্ উদ্দণ্ডৱিঘ্নেশ্ৱৰঃ
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
পাশাঙ্কুশৌ দন্তজম্বু দধানঃ স্ফাটিকপ্ৰভঃ ।
ৰক্তাংশুকো গণপতিৰ্মুদে স্যাদৃণমোচকঃ ॥ 25 ॥
- পাশাঙ্কুশৌ (pāśāṅkuśau)the noose and the goad
- দন্তজম্বু (dantajambu)[his] tusk and a rose-apple fruit
- দধানঃ (dadhānaḥ)holding, wearing
- স্ফাটিকপ্ৰভঃ (sphāṭikaprabhaḥ)possessing a crystal-like radiance
- ৰক্তাংশুকঃ (raktāṃśukaḥ)clad in red garments
- ঋণমোচকঃ (ṛṇamocakaḥ)the liberator from debts
- গণপতিঃ (gaṇapatiḥ)lord Ganapati
- মুদে (mude)for joy / delight
- স্যাত্ (syāt)may [he] be
anvaya পাশাঙ্কুশৌ দন্তজম্বু [চ] দধানঃ স্ফাটিকপ্ৰভঃ ৰক্তাংশুকঃ ঋণমোচকঃ গণপতিঃ মুদে স্যাত্
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
অক্ষমালাং কুঠাৰং চ ৰত্নপাত্ৰং স্ৱদন্তকম্ ।
ধত্তে কৰৈৰ্ৱিঘ্নৰাজো ঢুণ্ঢিনামা মুদেঽস্তু নঃ ॥ 26 ॥
- অক্ষমালাম্ (akṣamālām)rosary of rudrākṣa beads
- কুঠাৰম্ (kuṭhāram)axe / hatchet
- চ (ca)and
- ৰত্নপাত্ৰম্ (ratnapātram)vessel filled with jewels
- স্ৱদন্তকম্ (svadantakam)his own broken tusk
- কৰৈঃ (karaiḥ)with His hands
- ধত্তে (dhatte)holds / bears
- ঢুণ্ঢিনামা (ḍhuṇḍhināmā)named Dhundhi
- ৱিঘ্নৰাজঃ (vighnarājaḥ)the King of obstacles
- নঃ (naḥ)for us
- মুদে (mude)for joy / happiness
- অস্তু (astu)may [He] be
anvaya অক্ষমালাম্ কুঠাৰম্ চ ৰত্নপাত্ৰম্ স্ৱদন্তকম্ কৰৈঃ ধত্তে ঢুণ্ঢিনামা ৱিঘ্নৰাজঃ নঃ মুদে অস্তু
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
স্ৱদন্তপাশাঙ্কুশৰত্নপাত্ৰং
কৰৈৰ্দধানো হৰিনীলগাত্ৰঃ ।
ৰক্তাংশুকো ৰত্নকিৰীটমালী
ভূত্যৈ সদা মে দ্ৱিমুখো গণেশঃ ॥ 27 ॥
- কৰৈঃ (karaiḥ)with hands
- স্ৱদন্তপাশাঙ্কুশৰত্নপাত্ৰম্ (svadantapāśāṅkuśaratnapātram)his own tusk, a noose, a goad, and a jewel-vessel
- দধানঃ (dadhānaḥ)holding
- হৰিনীলগাত্ৰঃ (harinīlagātraḥ)whose body has a greenish-blue hue
- ৰক্তাংশুকঃ (raktāṃśukaḥ)clad in red garments
- ৰত্নকিৰীটমালী (ratnakirīṭamālī)wearing a jewelled crown and garland
- দ্ৱিমুখঃ (dvimukhaḥ)the two-faced one
- গণেশঃ (gaṇeśaḥ)lord Ganesha
- মে (me)unto me
- ভূত্যৈ (bhūtyai)for welfare and prosperity
- সদা (sadā)always
anvaya কৰৈঃ স্ৱদন্তপাশাঙ্কুশৰত্নপাত্ৰম্ দধানঃ হৰিনীলগাত্ৰঃ ৰক্তাংশুকঃ ৰত্নকিৰীটমালী দ্ৱিমুখঃ গণেশঃ মে ভূত্যৈ সদা [ভৱতু]
chandas Upajāti (mixture of Indravajrā and Upendravajrā), 11 syllables × 4 pādas
শ্ৰীমত্তীক্ষ্ণশিখাঙ্কুশাক্ষৱৰদান্ দক্ষে দধানঃ কৰৈঃ
পাশং চামৃতপূৰ্ণকুম্ভমভযং ৱামে দধানো মুদা ।
পীঠে স্ৱৰ্ণমযাৰৱিন্দৱিলসত্সত্কৰ্ণিকাভাসুৰে
স্ৱাসীনস্ত্ৰিমুখঃ পলাশৰুচিৰো নাগাননঃ পাতু নঃ ॥ 28 ॥
- শ্ৰী (śrī)glorious / auspicious
- ত্ৰিমুখ (trimukha)three-faced
- গণপতিঃ (gaṇapatiḥ)lord of Ganas
- দক্ষে (dakṣe)on the right side
- কৰৈঃ (karaiḥ)with [his] hands
- শ্ৰীমত্তীক্ষ্ণশিখাঙ্কুশাক্ষৱৰদান্ (śrīmattīkṣṇaśikhāṅkuśākṣavaradān)the glorious sharp-pointed goad, rosary, and boon-granting gesture
- দধানঃ (dadhānaḥ)holding
- ৱামে (vāme)on the left side
- পাশম্ (pāśam)noose
- চ (ca)and
- অমৃতপূৰ্ণকুম্ভম্ (amṛtapūrṇakumbham)the pot filled with nectar
- অভযম্ (abhayam)the fearlessness-granting gesture
- মুদা (mudā)with joy
- দধানঃ (dadhānaḥ)holding
- স্ৱৰ্ণমযাৰৱিন্দৱিলসত্সত্কৰ্ণিকাভাসুৰে (svarṇamayāravindavilasatsatkarṇikābhāsure)bright at the fine centre of a golden lotus
- পীঠে (pīṭhe)on the seat / pedestal
- স্ৱাসীনঃ (svāsīnaḥ)comfortably seated
- পলাশৰুচিৰঃ (palāśaruciraḥ)radiant red like a palāśa blossom
- ত্ৰিমুখঃ (trimukhaḥ)three-faced
- নাগাননঃ (nāgānanaḥ)elephant-faced
- পাতু (pātu)may he protect
- নঃ (naḥ)us
anvaya শ্ৰী ত্ৰিমুখ গণপতিঃ দক্ষে কৰৈঃ শ্ৰীমত্তীক্ষ্ণশিখাঙ্কুশাক্ষৱৰদান্ দধানঃ ৱামে [কৰৈঃ] পাশম্ চ অমৃতপূৰ্ণকুম্ভম্ অভযম্ মুদা দধানঃ স্ৱৰ্ণমযাৰৱিন্দৱিলসত্সত্কৰ্ণিকাভাসুৰে পীঠে স্ৱাসীনঃ পলাশৰুচিৰঃ ত্ৰিমুখঃ নাগাননঃ নঃ পাতু
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
পলাশ the palasha flower — The flame-of-the-forest, which turns a whole tree orange-red in spring.
ৱীণাং কল্পলতামৰিং চ ৱৰদং দক্ষে ৱিদত্তে কৰৈ-
-ৰ্ৱামে তামৰসং চ ৰত্নকলশং সন্মঞ্জৰীং চাভযম্ ।
শুণ্ডাদণ্ডলসন্মৃগেন্দ্ৰৱদনঃ শঙ্খেন্দুগৌৰঃ শুভো
দীৱ্যদ্ৰত্ননিভাংশুকো গণপতিঃ পাযাদপাযত্ স নঃ ॥ 29 ॥
- দক্ষে (dakṣe)on the right side
- কৰৈঃ (karaiḥ)with hands
- ৱীণাম্ (vīṇām)lute
- কল্পলতাম্ (kalpalatām)wish-fulfilling creeper
- অৰিম্ (arim)discus / weapon wheel
- চ (ca)and
- ৱৰদম্ (varadam)boon-granting gesture
- ৱিদত্তে (vidatte)holds / displays
- ৱামে (vāme)on the left side
- তামৰসম্ (tāmarasam)red lotus flower
- চ (ca)and
- ৰত্নকলশম্ (ratnakalaśam)pot filled with jewels
- সন্মঞ্জৰীম্ (sanmañjarīm)fine flower cluster
- চ (ca)and
- অভযম্ (abhayam)fear-dispelling gesture
- শুণ্ডাদণ্ডলসন্মৃগেন্দ্ৰৱদনঃ (śuṇḍādaṇḍalasanmṛgendravadanaḥ)whose lion-face shines with a staff-like trunk
- শঙ্খেন্দুগৌৰঃ (śaṅkhendugauraḥ)white like a conch and the full moon
- শুভঃ (śubhaḥ)auspicious / benevolent
- দীৱ্যদ্ৰত্ননিভাংশুকঃ (dīvyadratnanibhāṃśukaḥ)wearing garments resembling glowing gems
- সঃ (saḥ)that
- গণপতিঃ (gaṇapatiḥ)lord Gaṇapati
- নঃ (naḥ)us
- অপাযত্ (apāyat)from calamity / danger
- পাযাত্ (pāyāt)may he protect
anvaya দক্ষে কৰৈঃ ৱীণাম্ কল্পলতাম্ অৰিম্ চ ৱৰদম্ ৱিদত্তে ৱামে তামৰসম্ চ ৰত্নকলশম্ সন্মঞ্জৰীম্ চ অভযম্ শুণ্ডাদণ্ডলসন্মৃগেন্দ্ৰৱদনঃ শঙ্খেন্দুগৌৰঃ শুভঃ দীৱ্যদ্ৰত্ননিভাংশুকঃ সঃ গণপতিঃ নঃ অপাযত্ পাযাত্
chandas Śārdūlavikrīḍita, 19 syllables × 4 pādas
note In this form the face is a lion's, with the trunk on it.
যোগাৰূঢো যোগপট্টাভিৰামো
বালাৰ্কাভশ্চেন্দ্ৰনীলাংশুকাঢ্যঃ ।
পাশেক্ষ্ৱক্ষান্ যোগদণ্ডং দধানো
পাযান্নিত্যং যোগৱিঘ্নেশ্ৱৰো নঃ ॥ 30 ॥
- যোগাৰূঢঃ (yogārūḍhaḥ)seated in a yogic posture
- যোগপট্টাভিৰামঃ (yogapaṭṭābhirāmaḥ)splendid with a meditation band
- বালাৰ্কাভঃ (bālārkābhaḥ)radiant like the rising morning sun
- চ (ca)and
- ইন্দ্ৰনীলাংশুকাঢ্যঃ (indranīlāṃśukāḍhyaḥ)adorned with garments blue as sapphire
- পাশেক্ষ্ৱক্ষান্ (pāśekṣvakṣān)the noose, sugarcane, and rosary beads
- যোগদণ্ডম্ (yogadaṇḍam)the yogic staff
- দধানঃ (dadhānaḥ)holding
- যোগৱিঘ্নেশ্ৱৰঃ (yogavighneśvaraḥ)yoga-Vighnesvara (Ganesha as the lord of yoga)
- নঃ (naḥ)us
- নিত্যম্ (nityam)constantly
- পাযাত্ (pāyāt)may he protect
anvaya যোগাৰূঢঃ যোগপট্টাভিৰামঃ বালাৰ্কাভঃ চ ইন্দ্ৰনীলাংশুকাঢ্যঃ পাশেক্ষ্ৱক্ষান্ যোগদণ্ডম্ দধানঃ যোগৱিঘ্নেশ্ৱৰঃ নঃ নিত্যম্ পাযাত্
chandas Śālinī, 11 syllables in each of 4 pādas
যোগপট্ট the yoga band — The strap tied round the knees and back to hold a seated posture through a long sitting.
তপ্তকাঞ্চনসঙ্কাশশ্চাষ্টহস্তো মহত্তনুঃ
দীপ্তাঙ্কুশং শৰং চাক্ষং দন্তু দক্ষে ৱহন্ কৰৈঃ ।
ৱামে পাশং কাৰ্মুকং চ লতাং জম্বু দধত্কৰৈঃ
ৰক্তাংশুকঃ সদা ভূযাদ্দুৰ্গাগণপতিৰ্মুদে ॥ 31 ॥
- তপ্তকাঞ্চনসঙ্কাশঃ (taptakāñcanasaṅkāśaḥ)shining like heated gold
- চ (ca)and
- অষ্টহস্তঃ (aṣṭahastaḥ)having eight hands
- মহত্তনুঃ (mahattanuḥ)possessing a massive body
- দক্ষে (dakṣe)on the right side
- কৰৈঃ (karaiḥ)with [his] hands
- দীপ্তাঙ্কুশম্ (dīptāṅkuśam)a shining goad
- শৰম্ (śaram)an arrow
- চ (ca)and
- অক্ষম্ (akṣam)a rosary
- দন্তু (dantu)the tusk
- ৱহন্ (vahan)bearing
- ৱামে (vāme)on the left side
- কৰৈঃ (karaiḥ)with [his] hands
- পাশম্ (pāśam)a noose
- কাৰ্মুকম্ (kārmukam)a bow
- চ (ca)and
- লতাম্ (latām)a creeper
- জম্বু (jambu)a jambu fruit
- দধত্ (dadhat)holding
- ৰক্তাংশুকঃ (raktāṃśukaḥ)clad in red garments
- দুৰ্গাগণপতিঃ (durgāgaṇapatiḥ)lord Durga-Ganapati
- সদা (sadā)always
- মুদে (mude)for [our] joy
- ভূযাত্ (bhūyāt)may he be
anvaya [যঃ] তপ্তকাঞ্চনসঙ্কাশঃ চ অষ্টহস্তঃ মহত্তনুঃ দক্ষে কৰৈঃ দীপ্তাঙ্কুশম্ শৰম্ চ অক্ষম্ দন্তু ৱহন্ ৱামে কৰৈঃ পাশম্ কাৰ্মুকম্ চ লতাম্ জম্বু দধত্ ৰক্তাংশুকঃ [অস্তি] [সঃ] দুৰ্গাগণপতিঃ সদা মুদে ভূযাত্
chandas Anuṣṭubh, 8 syllables × 4 pādas
বালাৰ্কাৰুণকান্তিৰ্ৱামে বালাং ৱহন্নঙ্কে
লসদিন্দীৱৰহস্তাং গৌৰাঙ্গীং ৰত্নশোভাঢ্যাম্ ।
দক্ষেঽঙ্কুশৱৰদানং ৱামে পাশং চ পাযসং পাত্ৰং
নীলাংশুকলসমানঃ পীঠে পদ্মাৰুণে তিষ্ঠন্ ॥ 32 ॥
সঙ্কটহৰণঃ পাযাত্ সঙ্কটপূগাদ্গজাননো নিত্যম্ ।
শ্ৰী ৱল্লভ গণপতি
বীজাপূৰ গদেক্ষুকাৰ্মুকভুজাচক্ৰাব্জ পাশোত্পল
ৱ্ৰীহ্যগ্ৰস্ৱৱিষাণ ৰত্নকলশ প্ৰোদ্যত্কৰাম্ভোৰুহঃ ।
ধ্যেযো ৱল্লভযা চ পদ্মকৰযাশ্লিষ্টো জ্ৱলদ্ভূষযা
ৱিশ্ৱোত্পত্তিৱিনাশসংস্থিতিকৰো ৱিঘ্নো ৱিশিষ্টাৰ্থদঃ ॥
শ্ৰী সিদ্ধিদেৱী
পীতৱৰ্ণাং দ্ৱিনেত্ৰাং তামেকৱক্ত্ৰাম্বুজদ্ৱযাং
নৱৰত্নকিৰীটাং চ পীতাম্বৰসুধাৰিণীম্ ।
ৱামহস্তে মহাপদ্মং দক্ষে লম্বকৰান্ৱিতাং
জাজীচম্পকমালাং চ ত্ৰিভঙ্গীং ললিতাঙ্গিকাম্ ॥
গণেশদক্ষিণে ভাগে গুৰুঃ সিদ্ধিং তু ভাৱযেত্ ॥
শ্ৰী বুদ্ধিদেৱী
দ্ৱিহস্তাং চ দ্ৱিনেত্ৰাং তামেকৱক্ত্ৰাং ত্ৰিভঙ্গিকাং
মুক্তামণিকিৰীটাং চ দক্ষে হস্তে মহোত্পলম্ ।
ৱামে প্ৰলম্বহস্তাং চ দিৱ্যাম্বৰসুধাৰিণীং
শ্যামৱৰ্ণনিভাং ভাস্ৱত্সৰ্ৱাভৰণভূষিতাম্ ॥
পাৰিজাতোত্পলামাল্যাং গণেশো ৱামপাৰ্শ্ৱকে
ধ্যাত্ৱা বুদ্ধিং সুৰূপাং সমৰ্চযেদ্দেশিকোত্তমঃ ॥
- শ্ৰী (śrī)holy / auspicious
- সঙ্কষ্টহৰ (saṅkaṣṭahara)remover of distress
- গণপতিঃ (gaṇapatiḥ)lord Gaṇeśa
- বালাৰ্কাৰুণকান্তিঃ (bālārkāruṇakāntiḥ)having red lustre like the rising sun
- ৱামে (vāme)on the left
- বালাম্ (bālām)young goddess / maiden
- ৱহন্ (vahan)carrying / holding
- অঙ্কে (aṅke)on the lap
- লসদিন্দীৱৰহস্তাম্ (lasadindīvarahastām)holding a shining blue lotus in her hand
- গৌৰাঙ্গীম্ (gaurāṅgīm)fair-complexioned
- ৰত্নশোভাঢ্যাম্ (ratnaśobhāḍhyām)rich in jewel splendour
- দক্ষে (dakṣe)on the right [hand]
- অঙ্কুশৱৰদানম্ (aṅkuśavaradānam)a goad and boon-granting gesture
- ৱামে (vāme)on the left [hand]
- পাশম্ (pāśam)noose
- চ (ca)and
- পাযসম্ (pāyasam)sweet rice pudding
- পাত্ৰম্ (pātram)vessel
- নীলাংশুকলসমানঃ (nīlāṃśukalasamānaḥ)shining in blue garment
- পীঠে (pīṭhe)on a throne
- পদ্মাৰুণে (padmāruṇe)red lotus
- তিষ্ঠন্ (tiṣṭhan)seated / standing
- সঙ্কটহৰণঃ (saṅkaṭaharaṇaḥ)dispeller of afflictions
- পাযাত্ (pāyāt)may he protect
- সঙ্কটপূগাত্ (saṅkaṭapūgāt)from the multitude of distresses
- গজাননঃ (gajānanaḥ)the elephant-faced Lord
- নিত্যম্ (nityam)always / constantly
- শ্ৰী (śrī)holy
- ৱল্লভ (vallabha)vallabha
- গণপতি (gaṇapati)Gaṇapati
- বীজাপূৰ (bījāpūra)pomegranate
- গদেক্ষুকাৰ্মুকভুজাচক্ৰাব্জ (gadekṣukārmukabhujācakrābja)mace, sugarcane bow, arms, disc, lotus
- পাশ (pāśa)noose
- উত্পল (utpala)blue lotus
- ৱ্ৰীহ্যগ্ৰস্ৱৱিষাণ (vrīhyagrasvaviṣāṇa)rice-ear, own tusk
- ৰত্নকলশ (ratnakalaśa)jewel pot
- প্ৰোদ্যত্কৰাম্ভোৰুহঃ (prodyatkarāmbhoruhaḥ)whose lotus-hands shine forth with [these objects]
- ধ্যেযঃ (dhyeyaḥ)to be meditated upon
- ৱল্লভযা (vallabhayā)by Goddess Vallabhā
- চ (ca)and
- পদ্মকৰযা (padmakarayā)having a lotus in her hand
- আশ্লিষ্টঃ (āśliṣṭaḥ)embraced
- জ্ৱলদ্ভূষযা (jvaladbhūṣayā)having radiant ornaments
- ৱিশ্ৱোত্পত্তিৱিনাশসংস্থিতিকৰঃ (viśvotpattivināśasaṃsthitikaraḥ)causing creation, dissolution, and sustenance of the universe
- ৱিঘ্নঃ (vighnaḥ)the Lord of obstacles
- ৱিশিষ্টাৰ্থদঃ (viśiṣṭārthadaḥ)granting specific desired ends
- শ্ৰী (śrī)holy
- সিদ্ধিদেৱী (siddhidevī)goddess Siddhi
- পীতৱৰ্ণাম্ (pītavarṇām)yellow-complexioned
- দ্ৱিনেত্ৰাম্ (dvinetrām)two-eyed
- তাম্ (tām)her
- একৱক্ত্ৰাম্বুজদ্ৱযাম্ (ekavaktrāmbujadvayām)having one lotus face and two hands
- নৱৰত্নকিৰীটাম্ (navaratnakirīṭām)wearing a crown of nine jewels
- চ (ca)and
- পীতাম্বৰসুধাৰিণীম্ (pītāmbarasudhāriṇīm)wearing beautiful yellow garments
- ৱামহস্তে (vāmahaste)in her left hand
- মহাপদ্মম্ (mahāpadmam)a great lotus
- দক্ষে (dakṣe)in her right [hand]
- লম্বকৰান্ৱিতাম্ (lambakarānvitām)having her hand extended downwards
- জাজীচম্পকমালাম্ (jājīcampakamālām)wearing a garland of jasmine and champaka
- চ (ca)and
- ত্ৰিভঙ্গীম্ (tribhaṅgīm)in thrice-bent posture
- ললিতাঙ্গিকাম্ (lalitāṅgikām)with delicate limbs
- গণেশদক্ষিণে (gaṇeśadakṣiṇe)on Gaṇeśa's right
- ভাগে (bhāge)side
- গুৰুঃ (guruḥ)the teacher / preceptor
- সিদ্ধিম্ (siddhim)goddess Siddhi
- তু (tu)indeed
- ভাৱযেত্ (bhāvayet)should meditate upon
- শ্ৰী (śrī)holy
- বুদ্ধিদেৱী (buddhidevī)goddess Buddhi
- দ্ৱিহস্তাম্ (dvihastām)two-handed
- চ (ca)and
- দ্ৱিনেত্ৰাম্ (dvinetrām)two-eyed
- তাম্ (tām)her
- একৱক্ত্ৰাম্ (ekavaktrām)single-faced
- ত্ৰিভঙ্গিকাম্ (tribhaṅgikām)in thrice-bent posture
- মুক্তামণিকিৰীটাম্ (muktāmaṇikirīṭām)wearing a pearl-and-gem crown
- চ (ca)and
- দক্ষে (dakṣe)in her right
- হস্তে (haste)hand
- মহোত্পলম্ (mahotpalam)a great lotus
- ৱামে (vāme)in her left [hand]
- প্ৰলম্বহস্তাম্ (pralambahastām)having her hand extended down
- চ (ca)and
- দিৱ্যাম্বৰসুধাৰিণীম্ (divyāmbarasudhāriṇīm)wearing divine raiment
- শ্যামৱৰ্ণনিভাম্ (śyāmavarṇanibhām)having a dark complexion
- ভাস্ৱত্সৰ্ৱাভৰণভূষিতাম্ (bhāsvatsarvābharaṇabhūṣitām)adorned with all glowing ornaments
- পাৰিজাতোত্পলামাল্যাম্ (pārijātotpalāmālyām)wearing a garland of pārijāta and lotus flowers
- গণেশঃ (gaṇeśaḥ)Gaṇeśa
- ৱামপাৰ্শ্ৱকে (vāmapārśvake)on the left side
- ধ্যাত্ৱা (dhyātvā)having meditated
- বুদ্ধিম্ (buddhim)goddess Buddhi
- সুৰূপাম্ (surūpām)beautiful
- সমৰ্চযেত্ (samarcayet)should worship
- দেশিকোত্তমঃ (deśikottamaḥ)the best of spiritual teachers
anvaya [অথ] শ্ৰী সঙ্কষ্টহৰ গণপতিঃ ৱামে অঙ্কে লসদিন্দীৱৰহস্তাম্ গৌৰাঙ্গীম্ ৰত্নশোভাঢ্যাম্ বালাম্ ৱহন্ বালাৰ্কাৰুণকান্তিঃ দক্ষে অঙ্কুশৱৰদানম্ ৱামে পাশম্ চ পাযসম্ পাত্ৰম্ [দধানঃ] নীলাংশুকলসমানঃ পদ্মাৰুণে পীঠে তিষ্ঠন্ সঙ্কটহৰণঃ গজাননঃ নিত্যম্ সঙ্কটপূগাত্ [নঃ] পাযাত্ [অথ] শ্ৰী ৱল্লভ গণপতি বীজাপূৰ গদেক্ষুকাৰ্মুকভুজাচক্ৰাব্জ পাশ উত্পল ৱ্ৰীহ্যগ্ৰস্ৱৱিষাণ ৰত্নকলশ প্ৰোদ্যত্কৰাম্ভোৰুহঃ পদ্মকৰযা জ্ৱলদ্ভূষযা ৱল্লভযা চ আশ্লিষ্টঃ ৱিশ্ৱোত্পত্তিৱিনাশসংস্থিতিকৰঃ ৱিশিষ্টাৰ্থদঃ ৱিঘ্নঃ ধ্যেযঃ [অথ] শ্ৰী সিদ্ধিদেৱী গুৰুঃ গণেশদক্ষিণে ভাগে পীতৱৰ্ণাম্ দ্ৱিনেত্ৰাম্ একৱক্ত্ৰাম্বুজদ্ৱযাম্ নৱৰত্নকিৰীটাম্ চ পীতাম্বৰসুধাৰিণীম্ ৱামহস্তে মহাপদ্মম্ [দহানাম্] দক্ষে লম্বকৰান্ৱিতাম্ জাজীচম্পকমালাম্ চ ত্ৰিভঙ্গীম্ ললিতাঙ্গিকাম্ তাম্ সিদ্ধিম্ তু ভাৱযেত্ [অথ] শ্ৰী বুদ্ধিদেৱী দেশিকোত্তমঃ গণেশঃ ৱামপাৰ্শ্ৱকে দ্ৱিহস্তাম্ চ দ্ৱিনেত্ৰাম্ একৱক্ত্ৰাম্ ত্ৰিভঙ্গিকাম্ মুক্তামণিকিৰীটাম্ চ দক্ষে হস্তে মহোত্পলম্ [দহানাম্] ৱামে প্ৰলম্বহস্তাম্ চ দিৱ্যাম্বৰসুধাৰিণীম্ শ্যামৱৰ্ণনিভাম্ ভাস্ৱত্সৰ্ৱাভৰণভূষিতাম্ পাৰিজাতোত্পলামাল্যাম্ তাম্ সুৰূপাম্ বুদ্ধিম্ ধ্যাত্ৱা সমৰ্চযেত্
chandas Irregular; the block holds verses in more than one metre
ত্ৰিভঙ্গী bent in three places — The standing pose of Indian sculpture, with the weight on one leg so that the body curves at knee, hip and neck.
সিদ্ধি বুদ্ধি Siddhi and Buddhi — His two consorts: the thing achieved and the wit that achieves it. They stand to his right and his left.
note The printing puts four pieces in one block: the last of the thirty-two forms, then Vallabha Ganapati, then how to picture Siddhi and Buddhi on either side of him.
