नानारूपभृते तुभ्यं हेरम्बाय नमो नमः ॥ ३०॥
- गणेशाय (gaṇeśāya)Ganesha
- नमः (namaḥ)salutation
- तुभ्यम् (tubhyam)to you
- भक्तसंरक्षकाय (bhaktasaṃrakṣakāya)guardian of your devotees
- च (ca)and
- नानारूपभृते (nānārūpabhṛte)who take many forms
- तुभ्यम् (tubhyam)to you
- हेरम्बाय (herambāya)Heramba
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
anvaya भक्तसंरक्षकाय च गणेशाय तुभ्यम् नमः नानारूपभृते हेरम्बाय तुभ्यम् नमः नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
युग the Ages, the speakers — The four Ages of the world, Krita, Treta, Dvapara and Kali, take bodies and praise Ganesha together. The verse numbers start at 30 because the passage begins partway through its chapter.
परेशाय पराणां ते पराय च नमो नमः ॥ ३१॥
- भक्तेभ्यः (bhaktebhyaḥ)to your devotees
- सर्वदाय (sarvadāya)who give everything
- एव (eva)indeed
- अभक्तानाम् (abhaktānām)those without devotion
- नाशनाय (nāśanāya)who destroy
- च (ca)and
- परेशाय (pareśāya)the highest lord
- पराणाम् (parāṇām)than the highest
- ते (te)to you
- पराय (parāya)higher
- च (ca)and
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
anvaya भक्तेभ्यः सर्वदाय एव अभक्तानाम् नाशनाय च परेशाय पराणाम् पराय च ते नमः नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
सदा स्वानन्दम्भोगस्थ पालकाय नमो नमः ॥ ३२॥
- स्वानन्दवासिने (svānandavāsine)who live in Svananda
- तुभ्यम् (tubhyam)to you
- नानामायाप्रचारिणे (nānāmāyāpracāriṇe)who set the many kinds of maya moving
- सदा (sadā)always
- स्वानन्दम्भोगस्थ (svānandambhogastha)O you who rest in the joy of Svananda
- पालकाय (pālakāya)the protector
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
anvaya स्वानन्दवासिने नानामायाप्रचारिणे तुभ्यम् सदा स्वानन्दम्भोगस्थ पालकाय नमः नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
स्वानन्द Svananda — The joy of one's own self, and in the Mudgala Purana the name of Ganesha's own world.
मायिभ्यो मोहदात्रे वै मायिने ते नमो नमः ॥ ३३॥
- अमेयशक्तये (ameyaśaktaye)whose power is beyond measure
- तुभ्यम् (tubhyam)to you
- नानामायाप्रहारिणे (nānāmāyāprahāriṇe)who strike down the many kinds of maya
- मायिभ्यः (māyibhyaḥ)even the masters of maya
- मोहदात्रे (mohadātre)who bewilders
- वै (vai)truly
- मायिने (māyine)the master of maya
- ते (te)to you
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
anvaya अमेयशक्तये नानामायाप्रहारिणे मायिभ्यः वै मोहदात्रे मायिने तुभ्यम् ते नमः नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
एकदन्ताय शूर्पाकारकर्णाय नमो नमः ॥ ३४॥
- लम्बोदराय (lambodarāya)Lambodara
- लोकानाम् (lokānām)all the worlds
- उदरस्थाय (udarasthāya)who live within
- ते (te)to you
- नमः (namaḥ)salutation
- एकदन्ताय (ekadantāya)to Ekadanta
- शूर्पाकारकर्णाय (śūrpākārakarṇāya)whose ears are shaped like winnowing fans
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
anvaya लोकानाम् उदरस्थाय लम्बोदराय ते नमः शूर्पाकारकर्णाय एकदन्ताय नमः नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
चतुर्भुजाय सर्वेषामादिपूज्याय वै नमः ॥ ३५॥
- त्रिनेत्राय (trinetrāya)to the three-eyed one
- गजाकारवक्राय (gajākāravakrāya)whose face has an elephant's shape
- परमात्मने (paramātmane)the supreme self
- चतुर्भुजाय (caturbhujāya)four-armed
- सर्वेषाम् (sarveṣām)of all
- आदिपूज्याय (ādipūjyāya)the first to be worshipped
- वै (vai)truly
- नमः (namaḥ)salutation
anvaya त्रिनेत्राय गजाकारवक्राय परमात्मने चतुर्भुजाय सर्वेषाम् आदिपूज्याय वै नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
देवदेवेशकायैव विघ्नेशाय नमो नमः ॥ ३६॥
- देवाय (devāya)the god
- देवरूपाय (devarūpāya)divine in form
- देवदेवाय (devadevāya)god of gods
- ते (te)to you
- नमः (namaḥ)salutation
- देवदेवेशकाय (devadeveśakāya)lord over the god of gods
- एव (eva)indeed
- विघ्नेशाय (vighneśāya)to the lord of obstacles
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
anvaya देवाय देवरूपाय देवदेवाय ते नमः देवदेवेशकाय एव विघ्नेशाय नमः नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
सततं सर्वपूज्याय ब्रह्मनिष्ठाय ते नमः ॥ ३७॥
- सर्वेषाम् (sarveṣām)of all
- ज्येष्ठरूपाय (jyeṣṭharūpāya)the eldest
- मात्रे (mātre)mother
- पित्रे (pitre)father
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
- सततम् (satatam)always
- सर्वपूज्याय (sarvapūjyāya)worshipped by all
- ब्रह्मनिष्ठाय (brahmaniṣṭhāya)firmly settled in Brahman
- ते (te)to you
- नमः (namaḥ)salutation
anvaya सर्वेषाम् ज्येष्ठरूपाय मात्रे पित्रे नमः नमः सततम् सर्वपूज्याय ब्रह्मनिष्ठाय ते नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ब्रह्मभ्यो ब्रह्मदात्रे ते शान्तिस्थाय नमो नमः ॥ ३८॥
- ब्रह्मणे (brahmaṇe)Brahman
- ब्रह्मणाम् (brahmaṇām)of sacred words
- नाथ (nātha)O lord
- ब्रह्मभूयप्रदाय (brahmabhūyapradāya)who let beings become Brahman
- च (ca)and
- ब्रह्मभ्यः (brahmabhyaḥ)to those who seek it
- ब्रह्मदात्रे (brahmadātre)who give Brahman
- ते (te)to you
- शान्तिस्थाय (śāntisthāya)who rest in peace
- नमः (namaḥ)we bow
- नमः (namaḥ)again
anvaya ब्रह्मणाम् नाथ ब्रह्मणे ब्रह्मभूयप्रदाय च ब्रह्मभ्यः ब्रह्मदात्रे शान्तिस्थाय ते नमः नमः
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ब्रह्मणां नाथ lord of sacred words — An echo of the Rig Veda's Brahmanaspati, lord of prayer, the Vedic name that Ganapati's worshippers take as his.
योगरूपा भवन्ति स्म ततस्ते नमनं शुभम् ॥ ३९॥
- किम् (kim)how
- स्तुमः (stumaḥ)can we praise
- त्वाम् (tvām)you
- गणेशान (gaṇeśāna)O lord of the ganas
- यत्र (yatra)before whom
- वेदाः (vedāḥ)the Vedas
- शिवादयः (śivādayaḥ)Shiva and the other gods
- योगरूपाः (yogarūpāḥ)one with yoga
- भवन्ति (bhavanti)become
- स्म (sma)did
- ततः (tataḥ)so
- ते (te)to you
- नमनम् (namanam)bowing
- शुभम् (śubham)is best
anvaya गणेशान त्वाम् किम् स्तुमः यत्र वेदाः शिवादयः योगरूपाः भवन्ति स्म ततः ते नमनम् शुभम्
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
स तानुवाच प्रीतात्मा भक्तवात्सल्ययन्त्रितः ॥ ४०॥
- एवम् (evam)this
- उक्त्वा (uktvā)having said
- प्रणेमुः (praṇemuḥ)bowed
- ते (te)they
- युगाः (yugāḥ)the Ages
- गणपतिम् (gaṇapatim)to Ganapati
- द्विज (dvija)O brahmin
- सः (saḥ)he
- तान् (tān)to them
- उवाच (uvāca)said
- प्रीतात्मा (prītātmā)glad at heart
- भक्तवात्सल्ययन्त्रितः (bhaktavātsalyayantritaḥ)bound by his love for his devotees
anvaya द्विज ते युगाः एवम् उक्त्वा गणपतिम् प्रणेमुः प्रीतात्मा भक्तवात्सल्ययन्त्रितः सः तान् उवाच
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note Brahmin is the storyteller turning to his listener.
पठनाच्छ्रवणात् नृभ्यो मत्प्रीतिदायकं भवेत् ॥ ४१॥
- स्तोत्रम् (stotram)hymn
- भवत्कृतम् (bhavatkṛtam)that you have made
- मे (me)to me
- यत् (yat)the
- सर्वदम् (sarvadam)giving everything
- प्रभविष्यति (prabhaviṣyati)will be
- पठनात् (paṭhanāt)read
- श्रवणात् (śravaṇāt)or heard
- नृभ्यः (nṛbhyaḥ)to people
- मत्प्रीतिदायकम् (matprītidāyakam)bringing my favour
- भवेत् (bhavet)will be
anvaya मे यत् भवत्कृतम् स्तोत्रम् सर्वदम् प्रभविष्यति पठनात् श्रवणात् नृभ्यः मत्प्रीतिदायकम् भवेत्
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
भुक्तिमुक्तिप्रदं भावि सर्वमान्यं युगाः किल ॥ ४२॥
- यम् (yam)whatever
- यम् (yam)whatever
- इच्छति (icchati)he wants
- तम् (tam)that
- तम् (tam)that
- तु (tu)indeed
- दास्यामि (dāsyāmi)I will give
- स्तोत्रतोषितः (stotratoṣitaḥ)pleased by the hymn
- भुक्तिमुक्तिप्रदम् (bhuktimuktipradam)giving the good of this life and release
- भावि (bhāvi)will be
- सर्वमान्यम् (sarvamānyam)honoured by everyone
- युगाः (yugāḥ)O Ages
- किल (kila)surely
anvaya स्तोत्रतोषितः [नरः] यम् यम् इच्छति तम् तम् तु दास्यामि युगाः [इदम्] किल भुक्तिमुक्तिप्रदम् सर्वमान्यम् भावि
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
तपसा स्तोत्रमुख्येन तुष्टो भक्त्या विशेषतः ॥ ४३॥
- वरान् (varān)your boons
- ब्रूत (brūta)name
- महाभागाः (mahābhāgāḥ)O blessed ones
- ददामि (dadāmi)I will give
- मनसा (manasā)your hearts
- ईप्सितान् (īpsitān)whatever want
- तपसा (tapasā)by your penance
- स्तोत्रमुख्येन (stotramukhyena)by this fine hymn
- तुष्टः (tuṣṭaḥ)pleased
- भक्त्या (bhaktyā)by your devotion
- विशेषतः (viśeṣataḥ)above all
anvaya महाभागाः वरान् ब्रूत तपसा स्तोत्रमुख्येन विशेषतः भक्त्या तुष्टः [अहम्] मनसा ईप्सितान् ददामि
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
