শ্ৰীশঙ্কৰাত্মজ সুৰাধিপৱন্দ্যপাদ ।
দুৰ্গামহাৱ্ৰতফলাখিলমঙ্গলাত্মন্
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 1 ॥
- ৱিঘ্নেশ (vighneśa)O lord of obstacles
- ৱিঘ্নচযখণ্ডননামধেয (vighnacayakhaṇḍananāmadheya)whose very name breaks up a mass of obstacles
- শ্ৰীশঙ্কৰাত্মজ (śrīśaṅkarātmaja)O son of Shri Shankara
- সুৰাধিপৱন্দ্যপাদ (surādhipavandyapāda)whose feet the king of the gods honours
- দুৰ্গামহাৱ্ৰতফল (durgāmahāvrataphala)O fruit of Durga's great vow
- অখিলমঙ্গলাত্মন্ (akhilamaṅgalātman)whose nature is all good fortune
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya ৱিঘ্নচযখণ্ডননামধেয শ্ৰীশঙ্কৰাত্মজ সুৰাধিপৱন্দ্যপাদ দুৰ্গামহাৱ্ৰতফল অখিলমঙ্গলাত্মন্ ৱিঘ্নেশ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
দুৰ্গামহাৱ্ৰতফল fruit of Durga's great vow — Ganesha as the son Parvati received through her great vow, the Punyaka vrata told in the Brahmavaivarta Purana.
note Every verse ends with the same prayer: O Siddhivinayaka, take away my obstacles. The metre is Vasantatilaka, fourteen syllables to a line.
শ্ৰীসিদ্ধিবুদ্ধিপৰিচৰ্চিতকুঙ্কুমশ্ৰীঃ ।
ৱক্ষঃস্থলে ৱলযিতাতিমনোজ্ঞশুণ্ডো
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 2 ॥
- সত্পদ্মৰাগমণিৱৰ্ণশৰীৰকান্তিঃ (satpadmarāgamaṇivarṇaśarīrakāntiḥ)whose body glows the colour of a fine ruby
- শ্ৰীসিদ্ধিবুদ্ধিপৰিচৰ্চিতকুঙ্কুমশ্ৰীঃ (śrīsiddhibuddhiparicarcitakuṅkumaśrīḥ)beautiful with the kumkum Siddhi and Buddhi have smoothed on him
- ৱক্ষঃস্থলে (vakṣaḥsthale)on his chest
- ৱলযিতাতিমনোজ্ঞশুণ্ডঃ (valayitātimanojñaśuṇḍaḥ)whose lovely trunk curls round
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya সত্পদ্মৰাগমণিৱৰ্ণশৰীৰকান্তিঃ শ্ৰীসিদ্ধিবুদ্ধিপৰিচৰ্চিতকুঙ্কুমশ্ৰীঃ ৱক্ষঃস্থলে ৱলযিতাতিমনোজ্ঞশুণ্ডঃ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
পদ্মৰাগ padmaraga — A ruby, named for the red of a lotus.
সিদ্ধিবুদ্ধি Siddhi and Buddhi — Success and wisdom, pictured as his two consorts.
-ৰ্দোৰ্ভিশ্চ শোণকুসুমস্ৰগুমাঙ্গজাতঃ ।
সিন্দূৰশোভিতললাটৱিধুপ্ৰকাশো
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 3 ॥
- পাশাঙ্কুশাব্জপৰশূন্ (pāśāṅkuśābjaparaśūn)the noose, goad, lotus and axe
- চ (ca)and
- দধত্ (dadhat)holding
- চতুৰ্ভিঃ (caturbhiḥ)with four
- দোৰ্ভিঃ (dorbhiḥ)arms
- চ (ca)and
- শোণকুসুমস্ৰক্ (śoṇakusumasrak)wearing a garland of red flowers
- উমাঙ্গজাতঃ (umāṅgajātaḥ)born of Uma's body
- সিন্দূৰশোভিতললাটৱিধুপ্ৰকাশঃ (sindūraśobhitalalāṭavidhuprakāśaḥ)his forehead bright with sindoor and shining like the moon
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya চতুৰ্ভিঃ দোৰ্ভিঃ চ পাশাঙ্কুশাব্জপৰশূন্ চ দধত্ শোণকুসুমস্ৰক্ উমাঙ্গজাতঃ সিন্দূৰশোভিতললাটৱিধুপ্ৰকাশঃ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
উমাঙ্গজাতঃ born of Uma's body — The best-known story of his birth: Parvati shaped him from the paste rubbed from her body.
সম্পূজিতঃ সুৰৱৰৈৰপি মোদকাদ্যৈঃ ।
সৰ্ৱেষু চ প্ৰথমমেৱ সুৰেষু পূজ্যো
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 4 ॥
- কাৰ্যেষু (kāryeṣu)in their undertakings
- ৱিঘ্নচযভীতৱিৰিঞ্চমুখ্যৈঃ (vighnacayabhītaviriñcamukhyaiḥ)by Brahma and the others, afraid of obstacles
- সম্পূজিতঃ (sampūjitaḥ)worshipped
- সুৰৱৰৈঃ (suravaraiḥ)by the best of the gods
- অপি (api)even
- মোদকাদ্যৈঃ (modakādyaiḥ)with modaks and other offerings
- সৰ্ৱেষু (sarveṣu)among all
- চ (ca)and
- প্ৰথমম্ (prathamam)first
- এৱ (eva)indeed
- সুৰেষু (sureṣu)among the gods
- পূজ্যঃ (pūjyaḥ)to be worshipped
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya কাৰ্যেষু ৱিঘ্নচযভীতৱিৰিঞ্চমুখ্যৈঃ সুৰৱৰৈঃ অপি মোদকাদ্যৈঃ সম্পূজিতঃ সৰ্ৱেষু সুৰেষু চ প্ৰথমম্ এৱ পূজ্যঃ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
ৱিৰিঞ্চ Virincha — A name of Brahma, the creator.
-স্থূলেন্দুৰুদ্ৰগণহাসিতদেৱসঙ্ঘঃ ।
শূৰ্পশ্ৰুতিশ্চ পৃথুৱৰ্তুলতুঙ্গতুন্দো
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 5 ॥
- শীঘ্ৰাঞ্চনস্খলনতুঙ্গৰৱোৰ্ধ্ৱকণ্ঠস্থূলেন্দুৰুদ্ৰগণহাসিতদেৱসঙ্ঘঃ (śīghrāñcanaskhalanatuṅgaravordhvakaṇṭhasthūlendurudragaṇahāsitadevasaṅghaḥ)whose hurried stumble made the moon, Shiva's ganas and the gods laugh (the sense is uncertain)
- শূৰ্পশ্ৰুতিঃ (śūrpaśrutiḥ)with ears like winnowing fans
- চ (ca)and
- পৃথুৱৰ্তুলতুঙ্গতুন্দঃ (pṛthuvartulatuṅgatundaḥ)with a broad, round, high belly
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya শীঘ্ৰাঞ্চনস্খলনতুঙ্গৰৱোৰ্ধ্ৱকণ্ঠস্থূলেন্দুৰুদ্ৰগণহাসিতদেৱসঙ্ঘঃ শূৰ্পশ্ৰুতিঃ চ পৃথুৱৰ্তুলতুঙ্গতুন্দঃ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
note The first line packs a whole story into one long compound, and its exact sense is not certain. It seems to recall the tale of Ganesha stumbling on his mouse and the moon laughing at him, which is why the moon is not looked at on Ganesh Chaturthi night.
মাসাদিপুণ্যদদৃশীকৃতৃক্ষৰাজঃ ।
ভক্তাভযপ্ৰদ দযালয ৱিঘ্নৰাজ
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 6 ॥
- যজ্ঞোপৱীতপদলম্ভিতনাগৰাজ (yajñopavītapadalambhitanāgarāja)O you who gave the king of snakes the place of your sacred thread
- মাসাদিপুণ্যদৃশীকৃতৰ্ক্ষৰাজঃ (māsādipuṇyadṛśīkṛtarkṣarājaḥ)who made the moon good to see through the month (uncertain)
- ভক্তাভযপ্ৰদ (bhaktābhayaprada)O giver of fearlessness to devotees
- দযালয (dayālaya)O home of kindness
- ৱিঘ্নৰাজ (vighnarāja)O king of obstacles
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya যজ্ঞোপৱীতপদলম্ভিতনাগৰাজ মাসাদিপুণ্যদৃশীকৃতৰ্ক্ষৰাজঃ ভক্তাভযপ্ৰদ দযালয ৱিঘ্নৰাজ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
note The second line is damaged in this text and is read as মাসাদিপুণ্যদৃশীকৃতৰ্ক্ষৰাজঃ. It seems to carry on the story of the moon: after cursing it, Ganesha let the moon be seen again on the other days of the month.
কৌসুম্ভচাৰুৱসনদ্ৱয ঊৰ্জিতশ্ৰীঃ ।
সৰ্ৱত্ৰমঙ্গলকৰস্মৰণপ্ৰতাপো
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 7 ॥
- সদ্ৰত্নসাৰততিৰাজিতসত্কিৰীটঃ (sadratnasāratatirājitasatkirīṭaḥ)whose fine crown shines with rows of the best jewels
- কৌসুম্ভচাৰুৱসনদ্ৱযঃ (kausumbhacāruvasanadvayaḥ)wearing two lovely garments dyed with safflower
- ঊৰ্জিতশ্ৰীঃ (ūrjitaśrīḥ)of great splendour
- সৰ্ৱত্ৰমঙ্গলকৰস্মৰণপ্ৰতাপঃ (sarvatramaṅgalakarasmaraṇapratāpaḥ)whose remembrance brings good fortune everywhere
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya সদ্ৰত্নসাৰততিৰাজিতসত্কিৰীটঃ কৌসুম্ভচাৰুৱসনদ্ৱযঃ ঊৰ্জিতশ্ৰীঃ সৰ্ৱত্ৰমঙ্গলকৰস্মৰণপ্ৰতাপঃ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
কৌসুম্ভ dyed with kusumbha — Kusumbha is safflower, which gives a bright red-orange dye.
ৱিজ্ঞানবোধনৱৰেণ তমোঽপহৰ্তা ।
আনন্দিতত্ৰিভুৱনেশ কুমাৰবন্ধো
ৱিঘ্নং মমাপহৰ সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ ॥ 8 ॥
- দেৱান্তকাদ্যসুৰভীতসুৰাৰ্তিহৰ্তা (devāntakādyasurabhītasurārtihartā)who ended the pain of the gods, afraid of demons like Devantaka
- ৱিজ্ঞানবোধনৱৰেণ (vijñānabodhanavareṇa)by the gift of awakening true understanding
- তমঃ (tamaḥ)darkness
- অপহৰ্তা (apahartā)who takes away
- আনন্দিতত্ৰিভুৱনেশ (ānanditatribhuvaneśa)O lord who delights the three worlds
- কুমাৰবন্ধো (kumārabandho)O brother of Kumara
- ৱিঘ্নম্ (vighnam)the obstacles
- মম (mama)my
- অপহৰ (apahara)take away
- সিদ্ধিৱিনাযক (siddhivināyaka)O Siddhivinayaka
- ত্ৱম্ (tvam)you
anvaya দেৱান্তকাদ্যসুৰভীতসুৰাৰ্তিহৰ্তা ৱিজ্ঞানবোধনৱৰেণ তমঃ অপহৰ্তা আনন্দিতত্ৰিভুৱনেশ কুমাৰবন্ধো সিদ্ধিৱিনাযক ত্ৱম্ মম ৱিঘ্নম্ অপহৰ
chandas Vasantatilakā, 14 syllables in each of 4 pādas
দেৱান্তক Devantaka — A demon killed by Ganesha in his form as Mahotkata Vinayaka, in the Ganesha Purana.