- শ্ৰীগণাধিপপঞ্চৰত্নম্ (śrīgaṇādhipapañcaratnam)five jewels for Shri Ganadhipa
anvaya শ্ৰীগণাধিপপঞ্চৰত্নম্
chandas Prose, the title
পঞ্চৰত্ন five jewels — A short hymn of five verses, each meant to be a gem, with a sixth that tells what reading them brings.
সুৰাসুৰৈৰ্নমস্কৃতং জৰাপমৃত্যুনাশকম্ ।
গিৰা গুৰুং শ্ৰিযা হৰিং জযন্তি যত্পদাৰ্চকা
নমামি তং গণাধিপং কৃপাপযঃপযোনিধিম্ ॥ ১ ॥
- সৰাগলোকদুৰ্লভম্ (sarāgalokadurlabham)hard to reach for people caught in attachment
- ৱিৰাগিলোকপূজিতম্ (virāgilokapūjitam)worshipped by people who have let go
- সুৰাসুৰৈঃ (surāsuraiḥ)by gods and demons
- নমস্কৃতম্ (namaskṛtam)bowed to
- জৰাপমৃত্যুনাশকম্ (jarāpamṛtyunāśakam)who destroys old age and early death
- গিৰা (girā)in speech
- গুৰুম্ (gurum)Brihaspati
- শ্ৰিযা (śriyā)in fortune
- হৰিম্ (harim)Vishnu
- জযন্তি (jayanti)outdo
- যত্পদাৰ্চকাঃ (yatpadārcakāḥ)those who worship his feet
- নমামি (namāmi)I bow to
- তম্ (tam)that
- গণাধিপম্ (gaṇādhipam)lord of the ganas
- কৃপাপযঃপযোনিধিম্ (kṛpāpayaḥpayonidhim)an ocean whose water is kindness
anvaya সৰাগলোকদুৰ্লভম্ ৱিৰাগিলোকপূজিতম্ সুৰাসুৰৈঃ নমস্কৃতম্ জৰাপমৃত্যুনাশকম্ যত্পদাৰ্চকাঃ গিৰা গুৰুম্ শ্ৰিযা হৰিম্ জযন্তি তম্ কৃপাপযঃপযোনিধিম্ গণাধিপম্ নমামি
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
গুৰু Brihaspati — The teacher of the gods, the standard for eloquence, just as Vishnu, the husband of Lakshmi, is the standard for fortune.
অপমৃত্যু early death — Death before one's time, by accident or illness.
কৰীন্দ্ৰৱক্ত্ৰমানতাঘসঙ্ঘৱাৰণোদ্যতম্ ।
সৰীসৃপেশবদ্ধকুক্ষিমাশ্ৰযামি সন্ততং
শৰীৰকান্তিনিৰ্জিতাব্জবন্ধুবালসন্ততিম্ ॥ ২ ॥
- গিৰীন্দ্ৰজামুখাম্বুজপ্ৰমোদদানভাস্কৰম্ (girīndrajāmukhāmbujapramodadānabhāskaram)the sun that makes the lotus face of the mountain king's daughter open in delight
- কৰীন্দ্ৰৱক্ত্ৰম্ (karīndravaktram)whose face is the king of elephants
- আনতাঘসঙ্ঘৱাৰণোদ্যতম্ (ānatāghasaṅghavāraṇodyatam)ready to drive off the heaped-up sins of those who bow
- সৰীসৃপেশবদ্ধকুক্ষিম্ (sarīsṛpeśabaddhakukṣim)whose belly is tied with the king of snakes
- আশ্ৰযামি (āśrayāmi)I take shelter in
- সন্ততম্ (santatam)always
- শৰীৰকান্তিনিৰ্জিতাব্জবন্ধুবালসন্ততিম্ (śarīrakāntinirjitābjabandhubālasantatim)the glow of whose body outshines a line of rising suns
anvaya গিৰীন্দ্ৰজামুখাম্বুজপ্ৰমোদদানভাস্কৰম্ কৰীন্দ্ৰৱক্ত্ৰম্ আনতাঘসঙ্ঘৱাৰণোদ্যতম্ সৰীসৃপেশবদ্ধকুক্ষিম্ শৰীৰকান্তিনিৰ্জিতাব্জবন্ধুবালসন্ততিম্ সন্ততম্ আশ্ৰযামি
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
অব্জবন্ধু the sun — The friend of the lotus, because the lotus opens when the sun comes up. The first line uses the same picture: Parvati's face opens like a lotus when she sees her son.
note ৱাৰণ in the second line means warding off, and it is also a word for elephant, which suits the elephant-faced god.
প্ৰকামমিষ্টদাযিনং সকামনম্ৰপঙ্ক্তযে ।
চকাসতং চতুৰ্ভুজৈৰ্ৱিকাসিপদ্মপূজিতং
প্ৰকাশিতাত্মতত্ত্ৱকং নমাম্যহং গণাধিপম্ ॥ ৩ ॥
- শুকাদিমৌনিৱন্দিতম্ (śukādimaunivanditam)praised by Shuka and the other sages
- গকাৰৱাচ্যম্ (gakāravācyam)whom the letter ga stands for
- অক্ষৰম্ (akṣaram)the undying syllable
- প্ৰকামম্ (prakāmam)freely
- ইষ্টদাযিনম্ (iṣṭadāyinam)who gives what is wished
- সকামনম্ৰপঙ্ক্তযে (sakāmanamrapaṅktaye)to the rows of people who bow with their wishes
- চকাসতম্ (cakāsatam)shining
- চতুৰ্ভুজৈঃ (caturbhujaiḥ)with four arms
- ৱিকাসিপদ্মপূজিতম্ (vikāsipadmapūjitam)worshipped with open lotuses
- প্ৰকাশিতাত্মতত্ত্ৱকম্ (prakāśitātmatattvakam)who has shown the truth of the self
- নমামি (namāmi)bow to
- অহম্ (aham)I
- গণাধিপম্ (gaṇādhipam)the lord of the ganas
anvaya শুকাদিমৌনিৱন্দিতম্ গকাৰৱাচ্যম্ অক্ষৰম্ সকামনম্ৰপঙ্ক্তযে প্ৰকামম্ ইষ্টদাযিনম্ চতুৰ্ভুজৈঃ চকাসতম্ ৱিকাসিপদ্মপূজিতম্ প্ৰকাশিতাত্মতত্ত্ৱকম্ গণাধিপম্ অহম্ নমামি
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
গকাৰ the letter ga — Ga is Ganapati's seed letter, as in the mantra om gam ganapataye namah.
শুক Shuka — The son of Vyasa, a sage free of all attachment from birth, who told the Bhagavata Purana.
জ্ৱৰাদিৰোগৱাৰকং নিৰাকৃতাসুৰৱ্ৰজম্ ।
কৰামবুজোল্লসত্সৃণিং ৱিকাৰশূন্যমানসৈঃ
হৃদা সদা ৱিভাৱিতং মুদা নমামি ৱিঘ্নপম্ ॥ ৪ ॥
- নৰাধিপত্ৱদাযকম্ (narādhipatvadāyakam)who gives rule over men
- স্ৱৰাদিলোকনাযকম্ (svarādilokanāyakam)who leads heaven and the other worlds
- জ্ৱৰাদিৰোগৱাৰকম্ (jvarādirogavārakam)who keeps away fever and other illness
- নিৰাকৃতাসুৰৱ্ৰজম্ (nirākṛtāsuravrajam)who has driven off the hordes of demons
- কৰাম্বুজোল্লসত্সৃণিম্ (karāmbujollasatsṛṇim)in whose lotus hand a goad shines
- ৱিকাৰশূন্যমানসৈঃ (vikāraśūnyamānasaiḥ)by people whose minds are free of change
- হৃদা (hṛdā)in the heart
- সদা (sadā)always
- ৱিভাৱিতম্ (vibhāvitam)held
- মুদা (mudā)gladly
- নমামি (namāmi)I bow to
- ৱিঘ্নপম্ (vighnapam)the lord of obstacles
anvaya নৰাধিপত্ৱদাযকম্ স্ৱৰাদিলোকনাযকম্ জ্ৱৰাদিৰোগৱাৰকম্ নিৰাকৃতাসুৰৱ্ৰজম্ কৰাম্বুজোল্লসত্সৃণিম্ ৱিকাৰশূন্যমানসৈঃ সদা হৃদা ৱিভাৱিতম্ ৱিঘ্নপম্ মুদা নমামি
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
সৃণি a goad — The hooked stick used to guide an elephant. Ganapati holds it to steer the mind.
note কৰামবুজ is a printing slip for কৰাম্বুজ, lotus hand.
সুমাদিভিঃ সদাৰ্চিতং ক্ষমানিধিং গণাধিপম্ ।
ৰমাধৱাদিপূজিতং যমান্তকাত্মসম্ভৱং
শমাদিষড্গুণপ্ৰদং নমাম্যহং ৱিভূতযে ॥ ৫ ॥
- শ্ৰমাপনোদনক্ষমম্ (śramāpanodanakṣamam)who can take away weariness
- সমাহিতান্তৰাত্মনাম্ (samāhitāntarātmanām)of those whose inner self is gathered and still
- সুমাদিভিঃ (sumādibhiḥ)with flowers and the rest
- সদা (sadā)always
- অৰ্চিতম্ (arcitam)worshipped
- ক্ষমানিধিম্ (kṣamānidhim)full of patience
- গণাধিপম্ (gaṇādhipam)the lord of the ganas
- ৰমাধৱাদিপূজিতম্ (ramādhavādipūjitam)worshipped by Vishnu, Lakshmi's husband, and the other gods
- যমান্তকাত্মসম্ভৱম্ (yamāntakātmasambhavam)the son of Shiva, who put an end to Yama
- শমাদিষড্গুণপ্ৰদম্ (śamādiṣaḍguṇapradam)who gives the six virtues that begin with calm
- নমামি (namāmi)bow to
- অহম্ (aham)I
- ৱিভূতযে (vibhūtaye)for my good
anvaya সমাহিতান্তৰাত্মনাম্ শ্ৰমাপনোদনক্ষমম্ সুমাদিভিঃ সদা অৰ্চিতম্ ক্ষমানিধিম্ ৰমাধৱাদিপূজিতম্ যমান্তকাত্মসম্ভৱম্ শমাদিষড্গুণপ্ৰদম্ গণাধিপম্ অহম্ ৱিভূতযে নমামি
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
যমান্তক Shiva, who put an end to Yama — Shiva struck down Yama when Death came for the boy Markandeya, who was clinging to the linga.
শমাদিষট্ক the six virtues that begin with calm — Calm of mind, control of the senses, withdrawal, forbearance, faith and settledness. Vedanta asks them of anyone who sets out for liberation.
- ফলশ্ৰুতিঃ (phalaśrutiḥ)the account of what they give
anvaya ফলশ্ৰুতিঃ
chandas Prose, a heading
প্ৰণামপূৰ্ৱকং জনাঃ পঠন্তি যে মুদা যুতাঃ ।
ভৱন্তি তে ৱিদাং পুৰঃ প্ৰগীতৱৈভৱা জৱা-
চ্চিৰাযুষোঽধিকশ্ৰিযঃ সুসূনৱো ন সংশযঃ ॥ ৬ ॥
- গণাধিপস্য (gaṇādhipasya)on the lord of the ganas
- পঞ্চকম্ (pañcakam)these five verses
- নৃণাম্ (nṛṇām)to people
- অভীষ্টদাযকম্ (abhīṣṭadāyakam)give what they wish for
- প্ৰণামপূৰ্ৱকম্ (praṇāmapūrvakam)after bowing
- জনাঃ (janāḥ)people
- পঠন্তি (paṭhanti)read
- যে (ye)who
- মুদা (mudā)gladness
- যুতাঃ (yutāḥ)with
- ভৱন্তি (bhavanti)become
- তে (te)they
- ৱিদাম্ (vidām)of the learned
- পুৰঃ (puraḥ)before
- প্ৰগীতৱৈভৱাঃ (pragītavaibhavāḥ)people whose greatness is sung
- জৱাত্ (javāt)soon
- চিৰাযুষঃ (cirāyuṣaḥ)long-lived
- অধিকশ্ৰিযঃ (adhikaśriyaḥ)with more than enough
- সুসূনৱঃ (susūnavaḥ)with good sons
- ন (na)no
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
anvaya গণাধিপস্য পঞ্চকম্ নৃণাম্ অভীষ্টদাযকম্ যে জনাঃ মুদা যুতাঃ প্ৰণামপূৰ্ৱকম্ পঠন্তি তে জৱাত্ ৱিদাম্ পুৰঃ প্ৰগীতৱৈভৱাঃ চিৰাযুষঃ অধিকশ্ৰিযঃ সুসূনৱঃ ভৱন্তি ন সংশযঃ
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas