- શ્રીગણાધિપપઞ્ચરત્નમ્ (śrīgaṇādhipapañcaratnam)five jewels for Shri Ganadhipa
anvaya શ્રીગણાધિપપઞ્ચરત્નમ્
chandas Prose, the title
પઞ્ચરત્ન five jewels — A short hymn of five verses, each meant to be a gem, with a sixth that tells what reading them brings.
સુરાસુરૈર્નમસ્કૃતં જરાપમૃત્યુનાશકમ્ ।
ગિરા ગુરું શ્રિયા હરિં જયન્તિ યત્પદાર્ચકા
નમામિ તં ગણાધિપં કૃપાપયઃપયોનિધિમ્ ॥ ૧ ॥
- સરાગલોકદુર્લભમ્ (sarāgalokadurlabham)hard to reach for people caught in attachment
- વિરાગિલોકપૂજિતમ્ (virāgilokapūjitam)worshipped by people who have let go
- સુરાસુરૈઃ (surāsuraiḥ)by gods and demons
- નમસ્કૃતમ્ (namaskṛtam)bowed to
- જરાપમૃત્યુનાશકમ્ (jarāpamṛtyunāśakam)who destroys old age and early death
- ગિરા (girā)in speech
- ગુરુમ્ (gurum)Brihaspati
- શ્રિયા (śriyā)in fortune
- હરિમ્ (harim)Vishnu
- જયન્તિ (jayanti)outdo
- યત્પદાર્ચકાઃ (yatpadārcakāḥ)those who worship his feet
- નમામિ (namāmi)I bow to
- તમ્ (tam)that
- ગણાધિપમ્ (gaṇādhipam)lord of the ganas
- કૃપાપયઃપયોનિધિમ્ (kṛpāpayaḥpayonidhim)an ocean whose water is kindness
anvaya સરાગલોકદુર્લભમ્ વિરાગિલોકપૂજિતમ્ સુરાસુરૈઃ નમસ્કૃતમ્ જરાપમૃત્યુનાશકમ્ યત્પદાર્ચકાઃ ગિરા ગુરુમ્ શ્રિયા હરિમ્ જયન્તિ તમ્ કૃપાપયઃપયોનિધિમ્ ગણાધિપમ્ નમામિ
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
ગુરુ Brihaspati — The teacher of the gods, the standard for eloquence, just as Vishnu, the husband of Lakshmi, is the standard for fortune.
અપમૃત્યુ early death — Death before one's time, by accident or illness.
કરીન્દ્રવક્ત્રમાનતાઘસઙ્ઘવારણોદ્યતમ્ ।
સરીસૃપેશબદ્ધકુક્ષિમાશ્રયામિ સન્તતં
શરીરકાન્તિનિર્જિતાબ્જબન્ધુબાલસન્તતિમ્ ॥ ૨ ॥
- ગિરીન્દ્રજામુખામ્બુજપ્રમોદદાનભાસ્કરમ્ (girīndrajāmukhāmbujapramodadānabhāskaram)the sun that makes the lotus face of the mountain king's daughter open in delight
- કરીન્દ્રવક્ત્રમ્ (karīndravaktram)whose face is the king of elephants
- આનતાઘસઙ્ઘવારણોદ્યતમ્ (ānatāghasaṅghavāraṇodyatam)ready to drive off the heaped-up sins of those who bow
- સરીસૃપેશબદ્ધકુક્ષિમ્ (sarīsṛpeśabaddhakukṣim)whose belly is tied with the king of snakes
- આશ્રયામિ (āśrayāmi)I take shelter in
- સન્તતમ્ (santatam)always
- શરીરકાન્તિનિર્જિતાબ્જબન્ધુબાલસન્તતિમ્ (śarīrakāntinirjitābjabandhubālasantatim)the glow of whose body outshines a line of rising suns
anvaya ગિરીન્દ્રજામુખામ્બુજપ્રમોદદાનભાસ્કરમ્ કરીન્દ્રવક્ત્રમ્ આનતાઘસઙ્ઘવારણોદ્યતમ્ સરીસૃપેશબદ્ધકુક્ષિમ્ શરીરકાન્તિનિર્જિતાબ્જબન્ધુબાલસન્તતિમ્ સન્તતમ્ આશ્રયામિ
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
અબ્જબન્ધુ the sun — The friend of the lotus, because the lotus opens when the sun comes up. The first line uses the same picture: Parvati's face opens like a lotus when she sees her son.
note વારણ in the second line means warding off, and it is also a word for elephant, which suits the elephant-faced god.
પ્રકામમિષ્ટદાયિનં સકામનમ્રપઙ્ક્તયે ।
ચકાસતં ચતુર્ભુજૈર્વિકાસિપદ્મપૂજિતં
પ્રકાશિતાત્મતત્ત્વકં નમામ્યહં ગણાધિપમ્ ॥ ૩ ॥
- શુકાદિમૌનિવન્દિતમ્ (śukādimaunivanditam)praised by Shuka and the other sages
- ગકારવાચ્યમ્ (gakāravācyam)whom the letter ga stands for
- અક્ષરમ્ (akṣaram)the undying syllable
- પ્રકામમ્ (prakāmam)freely
- ઇષ્ટદાયિનમ્ (iṣṭadāyinam)who gives what is wished
- સકામનમ્રપઙ્ક્તયે (sakāmanamrapaṅktaye)to the rows of people who bow with their wishes
- ચકાસતમ્ (cakāsatam)shining
- ચતુર્ભુજૈઃ (caturbhujaiḥ)with four arms
- વિકાસિપદ્મપૂજિતમ્ (vikāsipadmapūjitam)worshipped with open lotuses
- પ્રકાશિતાત્મતત્ત્વકમ્ (prakāśitātmatattvakam)who has shown the truth of the self
- નમામિ (namāmi)bow to
- અહમ્ (aham)I
- ગણાધિપમ્ (gaṇādhipam)the lord of the ganas
anvaya શુકાદિમૌનિવન્દિતમ્ ગકારવાચ્યમ્ અક્ષરમ્ સકામનમ્રપઙ્ક્તયે પ્રકામમ્ ઇષ્ટદાયિનમ્ ચતુર્ભુજૈઃ ચકાસતમ્ વિકાસિપદ્મપૂજિતમ્ પ્રકાશિતાત્મતત્ત્વકમ્ ગણાધિપમ્ અહમ્ નમામિ
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
ગકાર the letter ga — Ga is Ganapati's seed letter, as in the mantra om gam ganapataye namah.
શુક Shuka — The son of Vyasa, a sage free of all attachment from birth, who told the Bhagavata Purana.
જ્વરાદિરોગવારકં નિરાકૃતાસુરવ્રજમ્ ।
કરામબુજોલ્લસત્સૃણિં વિકારશૂન્યમાનસૈઃ
હૃદા સદા વિભાવિતં મુદા નમામિ વિઘ્નપમ્ ॥ ૪ ॥
- નરાધિપત્વદાયકમ્ (narādhipatvadāyakam)who gives rule over men
- સ્વરાદિલોકનાયકમ્ (svarādilokanāyakam)who leads heaven and the other worlds
- જ્વરાદિરોગવારકમ્ (jvarādirogavārakam)who keeps away fever and other illness
- નિરાકૃતાસુરવ્રજમ્ (nirākṛtāsuravrajam)who has driven off the hordes of demons
- કરામ્બુજોલ્લસત્સૃણિમ્ (karāmbujollasatsṛṇim)in whose lotus hand a goad shines
- વિકારશૂન્યમાનસૈઃ (vikāraśūnyamānasaiḥ)by people whose minds are free of change
- હૃદા (hṛdā)in the heart
- સદા (sadā)always
- વિભાવિતમ્ (vibhāvitam)held
- મુદા (mudā)gladly
- નમામિ (namāmi)I bow to
- વિઘ્નપમ્ (vighnapam)the lord of obstacles
anvaya નરાધિપત્વદાયકમ્ સ્વરાદિલોકનાયકમ્ જ્વરાદિરોગવારકમ્ નિરાકૃતાસુરવ્રજમ્ કરામ્બુજોલ્લસત્સૃણિમ્ વિકારશૂન્યમાનસૈઃ સદા હૃદા વિભાવિતમ્ વિઘ્નપમ્ મુદા નમામિ
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
સૃણિ a goad — The hooked stick used to guide an elephant. Ganapati holds it to steer the mind.
note કરામબુજ is a printing slip for કરામ્બુજ, lotus hand.
સુમાદિભિઃ સદાર્ચિતં ક્ષમાનિધિં ગણાધિપમ્ ।
રમાધવાદિપૂજિતં યમાન્તકાત્મસમ્ભવં
શમાદિષડ્ગુણપ્રદં નમામ્યહં વિભૂતયે ॥ ૫ ॥
- શ્રમાપનોદનક્ષમમ્ (śramāpanodanakṣamam)who can take away weariness
- સમાહિતાન્તરાત્મનામ્ (samāhitāntarātmanām)of those whose inner self is gathered and still
- સુમાદિભિઃ (sumādibhiḥ)with flowers and the rest
- સદા (sadā)always
- અર્ચિતમ્ (arcitam)worshipped
- ક્ષમાનિધિમ્ (kṣamānidhim)full of patience
- ગણાધિપમ્ (gaṇādhipam)the lord of the ganas
- રમાધવાદિપૂજિતમ્ (ramādhavādipūjitam)worshipped by Vishnu, Lakshmi's husband, and the other gods
- યમાન્તકાત્મસમ્ભવમ્ (yamāntakātmasambhavam)the son of Shiva, who put an end to Yama
- શમાદિષડ્ગુણપ્રદમ્ (śamādiṣaḍguṇapradam)who gives the six virtues that begin with calm
- નમામિ (namāmi)bow to
- અહમ્ (aham)I
- વિભૂતયે (vibhūtaye)for my good
anvaya સમાહિતાન્તરાત્મનામ્ શ્રમાપનોદનક્ષમમ્ સુમાદિભિઃ સદા અર્ચિતમ્ ક્ષમાનિધિમ્ રમાધવાદિપૂજિતમ્ યમાન્તકાત્મસમ્ભવમ્ શમાદિષડ્ગુણપ્રદમ્ ગણાધિપમ્ અહમ્ વિભૂતયે નમામિ
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas
યમાન્તક Shiva, who put an end to Yama — Shiva struck down Yama when Death came for the boy Markandeya, who was clinging to the linga.
શમાદિષટ્ક the six virtues that begin with calm — Calm of mind, control of the senses, withdrawal, forbearance, faith and settledness. Vedanta asks them of anyone who sets out for liberation.
- ફલશ્રુતિઃ (phalaśrutiḥ)the account of what they give
anvaya ફલશ્રુતિઃ
chandas Prose, a heading
પ્રણામપૂર્વકં જનાઃ પઠન્તિ યે મુદા યુતાઃ ।
ભવન્તિ તે વિદાં પુરઃ પ્રગીતવૈભવા જવા-
ચ્ચિરાયુષોઽધિકશ્રિયઃ સુસૂનવો ન સંશયઃ ॥ ૬ ॥
- ગણાધિપસ્ય (gaṇādhipasya)on the lord of the ganas
- પઞ્ચકમ્ (pañcakam)these five verses
- નૃણામ્ (nṛṇām)to people
- અભીષ્ટદાયકમ્ (abhīṣṭadāyakam)give what they wish for
- પ્રણામપૂર્વકમ્ (praṇāmapūrvakam)after bowing
- જનાઃ (janāḥ)people
- પઠન્તિ (paṭhanti)read
- યે (ye)who
- મુદા (mudā)gladness
- યુતાઃ (yutāḥ)with
- ભવન્તિ (bhavanti)become
- તે (te)they
- વિદામ્ (vidām)of the learned
- પુરઃ (puraḥ)before
- પ્રગીતવૈભવાઃ (pragītavaibhavāḥ)people whose greatness is sung
- જવાત્ (javāt)soon
- ચિરાયુષઃ (cirāyuṣaḥ)long-lived
- અધિકશ્રિયઃ (adhikaśriyaḥ)with more than enough
- સુસૂનવઃ (susūnavaḥ)with good sons
- ન (na)no
- સંશયઃ (saṃśayaḥ)doubt
anvaya ગણાધિપસ્ય પઞ્ચકમ્ નૃણામ્ અભીષ્ટદાયકમ્ યે જનાઃ મુદા યુતાઃ પ્રણામપૂર્વકમ્ પઠન્તિ તે જવાત્ વિદામ્ પુરઃ પ્રગીતવૈભવાઃ ચિરાયુષઃ અધિકશ્રિયઃ સુસૂનવઃ ભવન્તિ ન સંશયઃ
chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas