ദാരിദ്ര്യ ദഹന ഗണപതി സ്തോത്രമ്

• സുവര്ണവര്ണസുന്ദരമ് (suvarṇavarṇasundaram)beautiful, with the colour of gold
• സിതൈകദന്തബന്ധുരമ് (sitaikadantabandhuram)handsome with his one white tusk
• ഗൃഹീതപാശമ് (gṛhītapāśam)holding the noose
• അങ്കുശമ് (aṅkuśam)and the goad
• വരപ്രദാഭയപ്രദമ് (varapradābhayapradam)who grants boons and freedom from fear
• ചതുര്ഭുജമ് (caturbhujam)four-armed
• ത്രിലോചനമ് (trilocanam)three-eyed
• ഭുജങ്ഗമോപവീതിനമ് (bhujaṅgamopavītinam)wearing a snake as his sacred thread
• പ്രഫുല്ലവാരിജാസനമ് (praphullavārijāsanam)seated on a fully open lotus
• ഭജാമി (bhajāmi)I worship
• സിന്ധുരാനനമ് (sindhurānanam)the elephant-faced one

anvaya സുവര്ണവര്ണസുന്ദരമ് സിതൈകദന്തബന്ധുരമ് ഗൃഹീതപാശമ് അങ്കുശമ് വരപ്രദാഭയപ്രദമ് ചതുര്ഭുജമ് ത്രിലോചനമ് ഭുജങ്ഗമോപവീതിനമ് പ്രഫുല്ലവാരിജാസനമ് സിന്ധുരാനനമ് [അഹമ്] ഭജാമി

chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating

സിന്ധുരാനനമ് the one with an elephant's face — Sindhura is an elephant. The verse waits until its last word to name who all these marks belong to.

വരപ്രദാഭയപ്രദമ് giver of boons and of fearlessness — The two hand gestures of blessing: varada, the open palm lowered, and abhaya, the palm raised.

note A meditation on Ganesha's form, from his golden colour to the lotus he sits on. The metre, alternating short and long syllables, gives the hymn its quick, drum-like beat. The printed വരപ്രദാ-ഽഭയപ്രധമ് is read വരപ്രദാഭയപ്രദമ്.

• കിരീടഹാരകുണ്ഡലമ് (kirīṭahārakuṇḍalam)with crown, necklace and earrings
• പ്രദീപ്തബാഹുഭൂഷണമ് (pradīptabāhubhūṣaṇam)with shining ornaments on his arms
• പ്രചണ്ഡരത്നകങ്കണമ് (pracaṇḍaratnakaṅkaṇam)with bracelets of dazzling gems
• പ്രശോഭിതാങ്ഘ്രിയഷ്ടികമ് (praśobhitāṅghriyaṣṭikam)whose legs are beautifully adorned
• പ്രഭാതസൂര്യസുന്ദരാമ്ബരദ്വയപ്രധാരിണമ് (prabhātasūryasundarāmbaradvayapradhāriṇam)wearing two garments as lovely as the morning sun
• സരത്നഹേമനൂപുരപ്രശോഭിതാങ്ഘ്രിപങ്കജമ് (saratnahemanūpurapraśobhitāṅghripaṅkajam)whose lotus feet shine with gold anklets set with jewels

anvaya [അഹമ്] കിരീടഹാരകുണ്ഡലമ് പ്രദീപ്തബാഹുഭൂഷണമ് പ്രചണ്ഡരത്നകങ്കണമ് പ്രശോഭിതാങ്ഘ്രിയഷ്ടികമ് പ്രഭാതസൂര്യസുന്ദരാമ്ബരദ്വയപ്രധാരിണമ് സരത്നഹേമനൂപുരപ്രശോഭിതാങ്ഘ്രിപങ്കജമ് [ഗണേശമ് ഭജാമി]

chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating

പ്രഭാതസൂര്യസുന്ദരാമ്ബരദ്വയ a pair of garments lovely as the morning sun — The upper and lower cloth, both the red-gold of sunrise.

അങ്ഘ്രിപങ്കജമ് lotus feet — Feet compared to a lotus, the usual way of speaking of a deity's feet.

note The eye moves down the figure, from the crown on his head to the anklets on his feet. The verse has no main verb of its own; it carries on the 'I worship' of the first verse.

• സുവര്ണദണ്ഡമണ്ഡിതപ്രചണ്ഡചാരുചാമരമ് (suvarṇadaṇḍamaṇḍitapracaṇḍacārucāmaram)fanned with fine, splendid whisks on gold-decorated handles
• ഗൃഹപ്രതീര്ണസുന്ദരമ് (gṛhapratīrṇasundaram)beautiful (the rest of this word is unclear in the text)
• യുഗക്ഷണപ്രമോദിതമ് (yugakṣaṇapramoditam)full of joy (the exact sense is unclear)
• കവീന്ദ്രചിത്തരഞ്ജകമ് (kavīndracittarañjakam)who delights the minds of great poets
• മഹാവിപത്തിഭഞ്ജകമ് (mahāvipattibhañjakam)who breaks the force of great disasters
• ഷഡക്ഷരസ്വരൂപിണമ് (ṣaḍakṣarasvarūpiṇam)whose form is the six-syllable mantra
• ഭജേത് (bhajet)one should worship
• ഗജേന്ദ്രരൂപിണമ് (gajendrarūpiṇam)him who has the form of the lord of elephants

anvaya സുവര്ണദണ്ഡമണ്ഡിതപ്രചണ്ഡചാരുചാമരമ് ഗൃഹപ്രതീര്ണസുന്ദരമ് യുഗക്ഷണപ്രമോദിതമ് കവീന്ദ്രചിത്തരഞ്ജകമ് മഹാവിപത്തിഭഞ്ജകമ് ഷഡക്ഷരസ്വരൂപിണമ് ഗജേന്ദ്രരൂപിണമ് [ഗണേശമ്] ഭജേത്

chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating

ഷഡക്ഷരസ്വരൂപിണമ് one whose form is the six-syllable mantra — Usually identified with Ganesha's six-syllable mantra, वक्रतुण्डाय हुम् (vakratuṇḍāya huṃ). The verse says the mantra and the god are the same.

ചാമരമ് the royal whisk — A yak-tail fan waved before kings and deities as a sign of honour.

note The second line of this verse is unclear in the printed text. ഗൃഹ പ്രതീര്ണ സുന്ദരം യുഗക്ഷണ പ്രമോദിതമ് does not read cleanly, so its meaning here keeps only what can be said with confidence: that he is beautiful and joyful. The rest of the verse is clear.

• വിരിഞ്ചിവിഷ്ണുവന്ദിതമ് (viriñciviṣṇuvanditam)honoured by Brahma and Vishnu
• വിരൂപലോചനസ്തുതമ് (virūpalocanastutam)praised by Shiva, the three-eyed
• ഗിരീശദര്ശനേച്ഛയാ (girīśadarśanecchayā)with a longing to see Shiva, lord of the mountain
• സമര്പിതമ് (samarpitam)to whom offerings are made
• പരാശയാ (parāśayā)with great hope
• നിരന്തരമ് (nirantaram)without pause
• സുരാസുരൈഃ (surāsuraiḥ)by gods and demons
• സുപുത്രവാമലോചനൈഃ (suputravāmalocanaiḥ)by those who want good sons, and by women with lovely eyes
• മഹാമഖേഷ്ടമിഷ്ടകര്മസു (mahāmakheṣṭamiṣṭakarmasu)in great sacrifices and in every cherished rite
• ഭജാമി (bhajāmi)I worship
• തുന്ദിലമ് (tundilam)the round-bellied one

anvaya വിരിഞ്ചിവിഷ്ണുവന്ദിതമ് വിരൂപലോചനസ്തുതമ് ഗിരീശദര്ശനേച്ഛയാ പരാശയാ സമര്പിതമ് സുരാസുരൈഃ സുപുത്രവാമലോചനൈഃ നിരന്തരമ് മഹാമഖേഷ്ടമിഷ്ടകര്മസു [പൂജിതമ്] തുന്ദിലമ് [അഹമ്] ഭജാമി

chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating

വിരൂപലോചന the one with unusual eyes, that is, three-eyed Shiva — Virupaksha, 'of unusual eyes', is a name of Shiva.

തുന്ദിലമ് the one with the round belly — An affectionate name for Ganesha, like Lambodara.

note Even Brahma, Vishnu and Shiva honour him, and so does every kind of worshipper. The printed text has several slips, and the word-by-word follows the usual readings: വിരുപലോചന സ്തുതിം as വിരൂപലോചനസ്തുതമ്, സമാര്പിതം പരാശായാ as സമര്പിതം പരാശയാ, and കര്മനു as കര്മസു. The second line is the least certain part of the verse.

• മദൌഘലുബ്ധചഞ്ചലാലിമഞ്ജുഗുഞ്ജിതാരവമ് (madaughalubdhacañcalālimañjuguñjitāravam)around whom restless bees, drawn by the flow of mada, hum sweetly
• പ്രബുദ്ധചിത്തരഞ്ജകമ് (prabuddhacittarañjakam)who delights the awakened mind
• പ്രമോദകര്ണചാലകമ് (pramodakarṇacālakam)who flaps his ears in joy
• അനന്യഭക്തിമാനനമ് (ananyabhaktimānanam)who honours single-minded devotion
• പ്രചണ്ഡമുക്തിദായകമ് (pracaṇḍamuktidāyakam)who grants liberation with great power
• നമാമി (namāmi)I bow to
• നിത്യമ് (nityam)every day
• ആദരേണ (ādareṇa)with love and respect
• വക്രതുണ്ഡനായകമ് (vakratuṇḍanāyakam)Vakratunda, the leader

anvaya [അഹമ്] മദൌഘലുബ്ധചഞ്ചലാലിമഞ്ജുഗുഞ്ജിതാരവമ് പ്രബുദ്ധചിത്തരഞ്ജകമ് പ്രമോദകര്ണചാലകമ് അനന്യഭക്തിമാനനമ് പ്രചണ്ഡമുക്തിദായകമ് വക്രതുണ്ഡനായകമ് നിത്യമ് ആദരേണ നമാമി

chandas Pañcacāmara, 16 syllables in each of 4 pādas, short and long syllables alternating

മദൌഘ the flow of mada — Mada is the fragrant fluid that flows from an elephant's temples. In poetry, bees are always drawn to it.

അനന്യഭക്തി devotion with no other object — Love that looks to him alone.

note A lively picture: bees buzzing around him and his great ears moving as he listens. The printed ചഞ്ചലാര്ക is read as ചഞ്ചലാലി, 'restless bees', which fits the humming in the same line.

• ദാരിദ്ര്യവിദ്രാവണമ് (dāridryavidrāvaṇam)which drives away poverty
• ആശു (āśu)quickly
• കാമദമ് (kāmadam)which grants wishes
• സ്തോത്രമ് (stotram)hymn
• പഠേത് (paṭhet)should read
• ഏതത് (etat)this
• അജസ്രമ് (ajasram)constantly
• ആദരാത് (ādarāt)with devotion
• പുത്രീ (putrī)blessed with children
• കലത്ര (kalatra)with a wife
• സ്വജനേഷു (svajaneṣu)among one's own people
• മൈത്രീ (maitrī)on friendly terms
• പുമാന് (pumān)that person
• ഭവേത് (bhavet)becomes
• ഏകദന്തവരപ്രസാദാത് (ekadantavaraprasādāt)by the blessing and grace of Ekadanta

anvaya [യഃ] പുമാന് ആശു ദാരിദ്ര്യവിദ്രാവണമ് കാമദമ് ഏതത് സ്തോത്രമ് അജസ്രമ് ആദരാത് പഠേത് [സഃ] ഏകദന്തവരപ്രസാദാത് പുത്രീ കലത്ര സ്വജനേഷു മൈത്രീ ഭവേത്

chandas Upajāti, a mix of 11- and 12-syllable pādas

ദാരിദ്ര്യവിദ്രാവണമ് that which makes poverty run away — The hymn's own name, Daridrya Dahana, means the burning of poverty. This line says the same with a different word.

ഏകദന്ത the single-tusked one — Ganesha, named here by his tusk as the giver of the blessing.

note The closing verse, the phalashruti, says what the hymn gives: poverty driven away, a family, and harmony with one's own people. The printed പഠെദേത and വരപ്രാസാദാത് are read പഠേദേതദ് and വരപ്രസാദാത്.