- মযূৰেশস্তোত্ৰম্ (mayūreśastotram)the Mayuresha Stotra
anvaya মযূৰেশস্তোত্ৰম্
chandas Prose, the title
মযূৰেশ Mayuresha — The lord who rides the peacock, the Ganesha of Morgaon in Maharashtra, first of the eight ashtavinayaka shrines.
note From the Ganesha Purana. Brahma is the speaker, and every verse ends with the same half-line.
- ব্ৰহ্মা (brahmā)Brahma
- উৱাচ (uvāca)said
anvaya ব্ৰহ্মা উৱাচ
chandas Prose, a speaker's line
মাযাৱিনং দুৰ্ৱিভাৱ্যং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ১ ॥
- পুৰাণপুৰুষম্ (purāṇapuruṣam)the person who was there before anything else
- দেৱম্ (devam)the god
- নানাক্ৰীডাকৰম্ (nānākrīḍākaram)who plays in many ways
- মুদা (mudā)gladly
- মাযাৱিনম্ (māyāvinam)who wields maya
- দুৰ্ৱিভাৱ্যম্ (durvibhāvyam)hard to hold in thought
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya পুৰাণপুৰুষম্ দেৱম্ মুদা নানাক্ৰীডাকৰম্ মাযাৱিনম্ দুৰ্ৱিভাৱ্যম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
গুণাতীতং গুণমযং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ২ ॥
- পৰাত্পৰম্ (parātparam)higher than the high
- চিদানন্দম্ (cidānandam)awareness and joy
- নিৰ্ৱিকাৰম্ (nirvikāram)without change
- হৃদি (hṛdi)in the heart
- স্থিতম্ (sthitam)seated
- গুণাতীতম্ (guṇātītam)past the three strands
- গুণমযম্ (guṇamayam)made of the strands
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya পৰাত্পৰম্ চিদানন্দম্ নিৰ্ৱিকাৰম্ হৃদি স্থিতম্ গুণাতীতম্ গুণমযম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note Two words set side by side that ought to cancel: past the strands, and woven of them.
সৰ্ৱৱিঘ্নহৰং দেৱং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ৩ ॥
- সৃজন্তম্ (sṛjantam)making
- পালযন্তম্ (pālayantam)keeping
- চ (ca)and
- সংহৰন্তম্ (saṃharantam)ending
- নিজেচ্ছযা (nijecchayā)as he pleases
- সৰ্ৱৱিঘ্নহৰম্ (sarvavighnaharam)who takes every obstacle away
- দেৱম্ (devam)the god
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya নিজেচ্ছযা সৃজন্তম্ পালযন্তম্ চ সংহৰন্তম্ সৰ্ৱৱিঘ্নহৰম্ দেৱম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
নানাযুধধৰং ভক্ত্যা মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ৪ ॥
- নানাদৈত্যনিহন্তাৰম্ (nānādaityanihantāram)killer of demon after demon
- নানাৰূপাণি (nānārūpāṇi)many shapes
- বিভ্ৰতম্ (bibhratam)taking
- নানাযুধধৰম্ (nānāyudhadharam)carrying many weapons
- ভক্ত্যা (bhaktyā)with devotion
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya নানাদৈত্যনিহন্তাৰম্ নানাৰূপাণি বিভ্ৰতম্ নানাযুধধৰম্ মযূৰেশম্ অহম্ ভক্ত্যা নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সদসদ্ৱ্যক্তমৱ্যক্তং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ৫ ॥
- ইন্দ্ৰাদিদেৱতাৱৃন্দৈঃ (indrādidevatāvṛndaiḥ)by Indra and the whole company of gods
- অভিষ্টুতম্ (abhiṣṭutam)praised
- অহৰ্নিশম্ (aharniśam)day and night
- সত্ (sat)being
- অসত্ (asat)not-being
- ৱ্যক্তম্ (vyaktam)shown
- অৱ্যক্তম্ (avyaktam)unshown
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya ইন্দ্ৰাদিদেৱতাৱৃন্দৈঃ অহৰ্নিশম্ অভিষ্টুতম্ সত্ অসত্ ৱ্যক্তম্ অৱ্যক্তম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সৰ্ৱৱিদ্যাপ্ৰৱক্তাৰং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ৬ ॥
- সৰ্ৱশক্তিমযম্ (sarvaśaktimayam)made of every power
- দেৱম্ (devam)the god
- সৰ্ৱৰূপধৰম্ (sarvarūpadharam)who takes every form
- ৱিভুম্ (vibhum)present everywhere
- সৰ্ৱৱিদ্যাপ্ৰৱক্তাৰম্ (sarvavidyāpravaktāram)who speaks out every branch of learning
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya সৰ্ৱশক্তিমযম্ সৰ্ৱৰূপধৰম্ ৱিভুম্ সৰ্ৱৱিদ্যাপ্ৰৱক্তাৰম্ দেৱম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ভক্তানন্দকৰং নিত্যং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ৭ ॥
- পাৰ্ৱতীনন্দনম্ (pārvatīnandanam)the joy of Parvati
- শম্ভোঃ (śambhoḥ)of Shambhu
- আনন্দপৰিৱৰ্ধনম্ (ānandaparivardhanam)who makes the gladness grow
- ভক্তানন্দকৰম্ (bhaktānandakaram)who gives his devotees gladness
- নিত্যম্ (nityam)without end
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya পাৰ্ৱতীনন্দনম্ শম্ভোঃ আনন্দপৰিৱৰ্ধনম্ নিত্যম্ ভক্তানন্দকৰম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সমষ্টিৱ্যষ্টিৰূপং ত্ৱাং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ৮ ॥
- মুনিধ্যেযম্ (munidhyeyam)held in mind by the sages
- মুনিনুতম্ (muninutam)praised by the sages
- মুনিকামপ্ৰপূৰকম্ (munikāmaprapūrakam)who fills out what the sages want
- সমষ্টিৱ্যষ্টিৰূপম্ (samaṣṭivyaṣṭirūpam)who is the whole and each part of it
- ত্ৱাম্ (tvām)you
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya মুনিধ্যেযম্ মুনিনুতম্ মুনিকামপ্ৰপূৰকম্ সমষ্টিৱ্যষ্টিৰূপম্ ত্ৱাম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সমষ্টিৱ্যষ্টি the whole and each part — Samashti is everything taken together, vyashti each thing on its own. He is called both at once.
সত্যজ্ঞানমযং সত্যং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ৯ ॥
- সৰ্ৱাজ্ঞাননিহন্তাৰম্ (sarvājñānanihantāram)killer of every ignorance
- সৰ্ৱজ্ঞানকৰম্ (sarvajñānakaram)maker of all knowing
- শুচিম্ (śucim)clean
- সত্যজ্ঞানমযম্ (satyajñānamayam)made of true knowing
- সত্যম্ (satyam)true
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya সৰ্ৱাজ্ঞাননিহন্তাৰম্ সৰ্ৱজ্ঞানকৰম্ শুচিম্ সত্যজ্ঞানমযম্ সত্যম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
অনন্তৱিভৱং ৱিষ্ণুং মযূৰেশং নমাম্যহম্ ॥ ১০ ॥
- অনেককোটিব্ৰহ্মাণ্ডনাযকম্ (anekakoṭibrahmāṇḍanāyakam)lord of many crores of world-eggs
- জগদীশ্ৱৰম্ (jagadīśvaram)master of everything that is
- অনন্তৱিভৱম্ (anantavibhavam)whose greatness has no end
- ৱিষ্ণুম্ (viṣṇum)Vishnu
- মযূৰেশম্ (mayūreśam)Mayuresha
- নমামি (namāmi)I bow to
- অহম্ (aham)I
anvaya অনেককোটিব্ৰহ্মাণ্ডনাযকম্ জগদীশ্ৱৰম্ অনন্তৱিভৱম্ ৱিষ্ণুম্ মযূৰেশম্ অহম্ নমামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ব্ৰহ্মাণ্ড the world-egg — The whole universe pictured as one egg. The verse counts them in crores and sets him over all of them.
মযূৰেশ উৱাচ।
- ফলশ্ৰুতিঃ (phalaśrutiḥ)the account of what it gives
- মযূৰেশঃ (mayūreśaḥ)Mayuresha
- উৱাচ (uvāca)said
anvaya ফলশ্ৰুতিঃ মযূৰেশঃ উৱাচ
chandas Prose, a heading and a speaker's line
সৰ্ৱকামপ্ৰদং নৄণাং সৰ্ৱোপদ্ৰৱনাশনম্ ॥ ১১ ॥
- ইদম্ (idam)this
- ব্ৰহ্মকৰম্ (brahmakaram)which makes a man Brahman
- স্তোত্ৰম্ (stotram)hymn
- সৰ্ৱপাপপ্ৰনাশনম্ (sarvapāpapranāśanam)which wipes out every wrong
- সৰ্ৱকামপ্ৰদম্ (sarvakāmapradam)which gives whatever is wanted
- নৄণাম্ (nṝṇām)to people
- সৰ্ৱোপদ্ৰৱনাশনম্ (sarvopadravanāśanam)which puts an end to every calamity
anvaya ইদম্ ব্ৰহ্মকৰম্ সৰ্ৱপাপপ্ৰনাশনম্ নৄণাম্ সৰ্ৱকামপ্ৰদম্ সৰ্ৱোপদ্ৰৱনাশনম্ স্তোত্ৰম্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note প্ৰনাশনম্ is printed for প্ৰণাশনম্.
আধিৱ্যাধিহৰং চৈৱ ভুক্তিমুক্তিপ্ৰদং শুভম্ ॥ ১২ ॥
- কাৰাগৃহগতানাম্ (kārāgṛhagatānām)of those who have gone to prison
- চ (ca)and
- মোচনম্ (mocanam)the freeing
- দিনসপ্তকাত্ (dinasaptakāt)within seven days
- আধিৱ্যাধিহৰম্ (ādhivyādhiharam)which carries off trouble of mind and body
- চ (ca)and
- এৱ (eva)indeed
- ভুক্তিমুক্তিপ্ৰদম্ (bhuktimuktipradam)giving both enjoyment here and freedom
- শুভম্ (śubham)good
anvaya কাৰাগৃহগতানাম্ চ দিনসপ্তকাত্ মোচনম্ আধিৱ্যাধিহৰম্ চ এৱ ভুক্তিমুক্তিপ্ৰদম্ শুভম্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
আধিৱ্যাধি trouble of mind and body — Adhi is what troubles the mind and vyadhi what troubles the body. The pair covers the whole of what can go wrong with a person.
