- শ্ৰীগণেশকীলকস্তোত্ৰম্ (śrīgaṇeśakīlakastotram)the Shri Ganesha Kilaka Stotra
anvaya শ্ৰীগণেশকীলকস্তোত্ৰম্
কীলক the pin — A kilaka is the pin that holds a mantra shut. This text is the key that draws the pin, so that other mantras can work.
note From the Mudgala Purana. Unusually, the text explains what a kilaka is and how to use it before it begins.
- দক্ষঃ (dakṣaḥ)Daksha
- উৱাচ (uvāca)said
anvaya দক্ষঃ উৱাচ
note The words in brackets are a Hindi translation printed in the source.
মন্ত্ৰাদীনাং ৱিশেষেণ সিদ্ধিদং পূৰ্ণভাৱতঃ ॥ ১ ॥
- গণেশকীলকম্ (gaṇeśakīlakam)the Ganesha kilaka
- ব্ৰহ্মন্ (brahman)O brahmin
- ৱদ (vada)tell me
- সৰ্ৱাৰ্থদাযকম্ (sarvārthadāyakam)which grants every aim
- মন্ত্ৰাদীনাম্ (mantrādīnām)for mantras and the rest
- ৱিশেষেণ (viśeṣeṇa)above all
- সিদ্ধিদম্ (siddhidam)which brings success
- পূৰ্ণভাৱতঃ (pūrṇabhāvataḥ)in full measure
anvaya ব্ৰহ্মন্ সৰ্ৱাৰ্থদাযকম্ মন্ত্ৰাদীনাম্ ৱিশেষেণ পূৰ্ণভাৱতঃ সিদ্ধিদম্ গণেশকীলকম্ ৱদ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
- মুদ্গলঃ (mudgalaḥ)Mudgala
- উৱাচ (uvāca)said
anvaya মুদ্গলঃ উৱাচ
মুদ্গলঃ Mudgala — The sage whose teaching makes up the Mudgala Purana, the Ganapatya scripture this text comes from.
আদৌ কীলকমেৱং ৱৈ পঠিত্ৱা জপমাচৰেত্ ॥ ২ ॥
- কীলকেন (kīlakena)the kilaka
- ৱিহীনাঃ (vihīnāḥ)without
- চ (ca)and
- মন্ত্ৰাঃ (mantrāḥ)mantras
- ন (na)not
- এৱ (eva)at all
- সুখপ্ৰদাঃ (sukhapradāḥ)give happiness
- আদৌ (ādau)first
- কীলকম্ (kīlakam)the kilaka
- এৱম্ (evam)in this way
- ৱৈ (vai)indeed
- পঠিত্ৱা (paṭhitvā)having recited
- জপম্ (japam)the japa
- আচৰেত্ (ācaret)one should do
anvaya কীলকেন ৱিহীনাঃ মন্ত্ৰাঃ চ ন এৱ সুখপ্ৰদাঃ আদৌ এৱম্ কীলকম্ ৱৈ পঠিত্ৱা জপম্ আচৰেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The rule this whole text rests on: say the kilaka first, then the mantra.
ভৱন্তি নাত্ৰ সন্দেহঃ কথযামি যথাশ্ৰুতম্ ॥ ৩ ॥
- তদা (tadā)then
- ৱীৰ্যযুতাঃ (vīryayutāḥ)full of power
- মন্ত্ৰাঃ (mantrāḥ)the mantras
- নানাসিদ্ধিপ্ৰদাযকাঃ (nānāsiddhipradāyakāḥ)giving many kinds of success
- ভৱন্তি (bhavanti)become
- ন (na)no
- অত্ৰ (atra)here
- সন্দেহঃ (sandehaḥ)doubt
- কথযামি (kathayāmi)I shall tell it
- যথাশ্ৰুতম্ (yathāśrutam)as I heard it
anvaya তদা মন্ত্ৰাঃ ৱীৰ্যযুতাঃ নানাসিদ্ধিপ্ৰদাযকাঃ ভৱন্তি অত্ৰ সন্দেহঃ ন যথাশ্ৰুতম্ কথযামি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সিদ্ধিদং ৱৈ গণেশস্য কীলকং শৃণু মানদ ॥ ৪ ॥
- সমাদিষ্টম্ (samādiṣṭam)taught
- চ (ca)and
- অঙ্গিৰসা (aṅgirasā)by Angiras
- মহ্যম্ (mahyam)to me
- গুহ্যতমম্ (guhyatamam)the most secret thing
- পৰম্ (param)supreme
- সিদ্ধিদম্ (siddhidam)which brings success
- ৱৈ (vai)indeed
- গণেশস্য (gaṇeśasya)of Ganesha
- কীলকম্ (kīlakam)the kilaka
- শৃণু (śṛṇu)listen
- মানদ (mānada)O giver of honour
anvaya অঙ্গিৰসা মহ্যম্ সমাদিষ্টম্ গুহ্যতমম্ পৰম্ চ সিদ্ধিদম্ গণেশস্য কীলকম্ ৱৈ মানদ শৃণু
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
মানদ O giver of honour — A courteous way of addressing someone: one who shows respect to others.
অঙ্গিৰসা by Angiras — One of the oldest Vedic sages, counted among the mind-born sons of Brahma.
- ৱিনিযোগঃ (viniyogaḥ)the viniyoga, the statement of use
anvaya ৱিনিযোগঃ
note The viniyoga names the seer, the metre, the deity and the purpose, before the recitation begins.
- অস্য (asya)of this
- শ্ৰীগণেশকীলকস্য (śrīgaṇeśakīlakasya)Shri Ganesha kilaka
- শিৱঃ (śivaḥ)Shiva
- ঋষিঃ (ṛṣiḥ)is the seer
- অনুষ্টুপ্ (anuṣṭup)Anushtubh
- ছন্দঃ (chandaḥ)is the metre
- শ্ৰীগণপতিঃ (śrīgaṇapatiḥ)Shri Ganapati
- দেৱতা (devatā)is the deity
- ওং (oṃ)Om
- গং (gaṃ)seed syllable of Ganesha
- যোগায (yogāya)for union
- স্ৱাহা (svāhā)svaha, the closing call
- ওং (oṃ)Om
- গং (gaṃ)seed syllable of Ganesha
- বীজম্ (bījam)is the seed syllable
- ৱিদ্যাৱিদ্যাশক্তিগণপতিপ্ৰীত্যৰ্থে (vidyāvidyāśaktigaṇapatiprītyarthe)to please Ganapati, whose powers are knowledge and ignorance
- জপে (jape)in this recitation
- ৱিনিযোগঃ (viniyogaḥ)is the application
anvaya অস্য শ্ৰীগণেশকীলকস্য শিৱঃ ঋষিঃ অনুষ্টুপ্ ছন্দঃ শ্ৰীগণপতিঃ দেৱতা ওং গং যোগায স্ৱাহা ওং গং বীজম্ ৱিদ্যাৱিদ্যাশক্তিগণপতিপ্ৰীত্যৰ্থে জপে ৱিনিযোগঃ
chandas Prose
ৱিদ্যাৱিদ্যাশক্তি the powers of knowledge and ignorance — In the Mudgala Purana, Ganesha holds both vidya and avidya, knowing and not-knowing, as his two powers.
একাক্ষৰস্যৈৱ দক্ষ ষডঙ্গানাচৰেত্ সুধীঃ ॥ ৫ ॥
- ছন্দঋষ্যাদিন্যাসান্ (chandaṛṣyādinyāsān)the placings of metre, seer and the rest
- চ (ca)and
- কুৰ্যাত্ (kuryāt)one should do
- আদৌ (ādau)first
- তথা (tathā)and
- পৰান্ (parān)the others
- একাক্ষৰস্য (ekākṣarasya)of the one-syllable mantra
- এৱ (eva)itself
- দক্ষ (dakṣa)O Daksha
- ষডঙ্গান্ (ṣaḍaṅgān)the six limbs
- আচৰেত্ (ācaret)should perform
- সুধীঃ (sudhīḥ)the wise one
anvaya দক্ষ সুধীঃ আদৌ ছন্দঋষ্যাদিন্যাসান্ চ তথা পৰান্ কুৰ্যাত্ একাক্ষৰস্য এৱ ষডঙ্গান্ আচৰেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
একাক্ষৰস্য of the one syllable — Gam, Ganesha's own seed syllable.
মনোৱাণীৱিহীনং চ চতুৰ্ভুজৱিৰাজিতম্ ॥ ৬ ॥
- ততঃ (tataḥ)then
- ধ্যাযেত্ (dhyāyet)one should meditate on
- গণেশানম্ (gaṇeśānam)Ganesha
- জ্যোতীৰূপধৰম্ (jyotīrūpadharam)who wears a form of light
- পৰম্ (param)supreme
- মনোৱাণীৱিহীনম্ (manovāṇīvihīnam)beyond mind and speech
- চ (ca)and
- চতুৰ্ভুজৱিৰাজিতম্ (caturbhujavirājitam)shining with four arms
anvaya ততঃ জ্যোতীৰূপধৰম্ পৰম্ মনোৱাণীৱিহীনম্ চ চতুৰ্ভুজৱিৰাজিতম্ গণেশানম্ ধ্যাযেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ৱিদ্যাঽৱিদ্যাসমাযুক্তং ৱিভূতিভিৰুপাসিতম্ ॥ ৭ ॥
- শুণ্ডাদণ্ডমুখম্ (śuṇḍādaṇḍamukham)with a trunk like a staff on his face
- পূৰ্ণম্ (pūrṇam)full in himself
- দ্ৰষ্টুম্ (draṣṭum)to see
- ন (na)not
- এৱ (eva)at all
- প্ৰশক্যতে (praśakyate)is possible
- ৱিদ্যাৱিদ্যাসমাযুক্তম্ (vidyāvidyāsamāyuktam)holding both knowledge and ignorance
- ৱিভূতিভিঃ (vibhūtibhiḥ)by his powers
- উপাসিতম্ (upāsitam)served
anvaya শুণ্ডাদণ্ডমুখম্ পূৰ্ণম্ দ্ৰষ্টুম্ ন এৱ প্ৰশক্যতে ৱিদ্যাৱিদ্যাসমাযুক্তম্ ৱিভূতিভিঃ উপাসিতম্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
পঞ্চোপচাৰকৈৰ্দক্ষ ততো জপং সমাচৰেত্ ॥ ৮ ॥
- এৱম্ (evam)so
- ধ্যাত্ৱা (dhyātvā)having meditated
- গণেশানম্ (gaṇeśānam)on Ganesha
- মানসৈঃ (mānasaiḥ)with offerings made in the mind
- পূজযেত্ (pūjayet)one should worship
- পৃথক্ (pṛthak)one by one
- পঞ্চোপচাৰকৈঃ (pañcopacārakaiḥ)with the five offerings
- দক্ষ (dakṣa)O Daksha
- ততঃ (tataḥ)then
- জপম্ (japam)the japa
- সমাচৰেত্ (samācaret)should begin
anvaya দক্ষ এৱম্ গণেশানম্ ধ্যাত্ৱা মানসৈঃ পঞ্চোপচাৰকৈঃ পৃথক্ পূজযেত্ ততঃ জপম্ সমাচৰেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
পঞ্চোপচাৰকৈঃ with the five offerings — Fragrance, flowers, incense, lamp and food, offered here in the mind rather than with the hands.
ততঃ স্তোত্ৰং সমুচ্চাৰ্য পশ্চাত্সৰ্ৱং সমাচৰেত্ ॥ ৯ ॥
- একৱিংশতিৱাৰম্ (ekaviṃśativāram)twenty-one times
- তু (tu)and
- জপম্ (japam)the japa
- কুৰ্যাত্ (kuryāt)one should do
- প্ৰজাপতে (prajāpate)O Prajapati
- ততঃ (tataḥ)then
- স্তোত্ৰম্ (stotram)the hymn
- সমুচ্চাৰ্য (samuccārya)having recited
- পশ্চাত্ (paścāt)afterwards
- সৰ্ৱম্ (sarvam)everything else
- সমাচৰেত্ (samācaret)should be done
anvaya প্ৰজাপতে একৱিংশতিৱাৰম্ তু জপম্ কুৰ্যাত্ ততঃ স্তোত্ৰম্ সমুচ্চাৰ্য পশ্চাত্ সৰ্ৱম্ সমাচৰেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note Twenty-one is Ganesha's number, as in the twenty-one blades of durva and the twenty-one modaks.
- অথ (atha)now
- কীলকস্তোত্ৰম্ (kīlakastotram)the kilaka hymn
anvaya অথ কীলকস্তোত্ৰম্
note The instructions end here, and the hymn itself begins.
মেধাং প্ৰজ্ঞাং তথা কীৰ্তিং ৱিঘ্নৰাজ নমোঽস্তু তে ॥ ১০ ॥
- ৰূপম্ (rūpam)beauty
- বলম্ (balam)strength
- শ্ৰিযম্ (śriyam)wealth
- দেহি (dehi)give
- যশঃ (yaśaḥ)fame
- ৱীৰ্যম্ (vīryam)vigour
- গজানন (gajānana)O elephant-faced one
- মেধাম্ (medhām)a retentive mind
- প্ৰজ্ঞাম্ (prajñām)insight
- তথা (tathā)and
- কীৰ্তিম্ (kīrtim)renown
- ৱিঘ্নৰাজ (vighnarāja)O king of obstacles
- নমঃ (namaḥ)salutations
- অস্তু (astu)be
- তে (te)to you
anvaya গজানন ৰূপম্ বলম্ শ্ৰিযম্ যশঃ ৱীৰ্যম্ মেধাম্ প্ৰজ্ঞাম্ তথা কীৰ্তিম্ দেহি ৱিঘ্নৰাজ তে নমঃ অস্তু
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
তদা ত্ৱং তান্নিহত্য স্ম কৰোষি ৱীৰ্যসম্যুতান্ ॥ ১১ ॥
- যদা (yadā)when
- দেৱাদযঃ (devādayaḥ)the gods and others
- সৰ্ৱে (sarve)all
- কুণ্ঠিতাঃ (kuṇṭhitāḥ)blunted
- দৈত্যপৈঃ (daityapaiḥ)by the demon kings
- কৃতাঃ (kṛtāḥ)were made
- তদা (tadā)then
- ত্ৱম্ (tvam)you
- তান্ (tān)them
- নিহত্য (nihatya)having struck down
- স্ম (sma)indeed
- কৰোষি (karoṣi)you make
- ৱীৰ্যসংযুতান্ (vīryasaṃyutān)full of power again
anvaya যদা দেৱাদযঃ সৰ্ৱে দৈত্যপৈঃ কুণ্ঠিতাঃ কৃতাঃ তদা ত্ৱম্ তান্ নিহত্য স্ম ৱীৰ্যসংযুতান্ কৰোষি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
কুণ্ঠিতাঃ blunted — Kuntha is a blade gone dull. The word runs through this hymn: mantras, powers, even the worlds go dull, and Ganesha gives them their edge again.
note The argument of the hymn starts here. As Ganesha once restored the gods, so he restores mantras that have lost their power.
শাপৈশ্চ তান্ সৱীৰ্যাংস্তে কুৰুষ্ৱ ত্ৱং নমো নমঃ ॥ ১২ ॥
- তথা (tathā)in the same way
- মন্ত্ৰাঃ (mantrāḥ)the mantras
- গণেশান (gaṇeśāna)O Ganesha
- কুণ্ঠিতাঃ (kuṇṭhitāḥ)blunted
- চ (ca)and
- দুৰাত্মভিঃ (durātmabhiḥ)by evil men
- শাপৈঃ (śāpaiḥ)by curses
- চ (ca)and
- তান্ (tān)them
- সৱীৰ্যান্ (savīryān)full of power
- তে (te)yours
- কুৰুষ্ৱ (kuruṣva)make
- ত্ৱম্ (tvam)you
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
anvaya গণেশান তথা মন্ত্ৰাঃ দুৰাত্মভিঃ চ শাপৈঃ চ কুণ্ঠিতাঃ ত্ৱম্ তান্ সৱীৰ্যান্ কুৰুষ্ৱ তে নমঃ নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
শাপৈঃ by curses — Tradition holds that some mantras were cursed and lost their power. The kilaka is what lifts that.
জ্ঞানযুক্তাঃ সৱীৰ্যাশ্চ কৃতা ৱিঘ্নেশ তে নমঃ ॥ ১৩ ॥
- শক্তযঃ (śaktayaḥ)the powers
- কুণ্ঠিতাঃ (kuṇṭhitāḥ)blunted
- সৰ্ৱাঃ (sarvāḥ)all
- স্মৰণেন (smaraṇena)by being remembered
- ত্ৱযা (tvayā)by you
- প্ৰভো (prabho)O lord
- জ্ঞানযুক্তাঃ (jñānayuktāḥ)filled with knowledge
- সৱীৰ্যাঃ (savīryāḥ)full of power
- চ (ca)and
- কৃতাঃ (kṛtāḥ)were made
- ৱিঘ্নেশ (vighneśa)O lord of obstacles
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutations
anvaya প্ৰভো সৰ্ৱাঃ শক্তযঃ কুণ্ঠিতাঃ ত্ৱযা স্মৰণেন জ্ঞানযুক্তাঃ সৱীৰ্যাঃ চ কৃতাঃ ৱিঘ্নেশ তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ত্ৱযা সত্তাযুতং ঢুণ্ঢে স্মৰণেন কৃতং চ তে ॥ ১৪ ॥
- চৰাচৰম্ (carācaram)moving and unmoving
- জগত্ (jagat)the world
- সৰ্ৱম্ (sarvam)whole
- সত্তাহীনম্ (sattāhīnam)without being
- যদা (yadā)when
- ভৱেত্ (bhavet)became
- ত্ৱযা (tvayā)by you
- সত্তাযুতম্ (sattāyutam)given being
- ঢুণ্ঢে (ḍhuṇḍhe)O Dhundhi
- স্মৰণেন (smaraṇena)by being remembered
- কৃতম্ (kṛtam)was made
- চ (ca)and
- তে (te)yours
anvaya যদা চৰাচৰম্ সৰ্ৱম্ জগত্ সত্তাহীনম্ ভৱেত্ ঢুণ্ঢে ত্ৱযা স্মৰণেন সত্তাযুতম্ কৃতম্ চ তে
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সত্তা being — Satta is the plain fact of being there. Without it, the hymn says, even the world is only a shape.
স্মৃত্যা তে ৱীৰ্যযুক্তানি পুনৰ্জাতানি তে নমঃ ॥ ১৫ ॥
- তত্ত্ৱানি (tattvāni)the principles
- ৱীৰ্যহীনানি (vīryahīnāni)without power
- যদা (yadā)when
- জাতানি (jātāni)became
- ৱিঘ্নপ (vighnapa)O lord of obstacles
- স্মৃত্যা (smṛtyā)by remembering
- তে (te)you
- ৱীৰ্যযুক্তানি (vīryayuktāni)full of power
- পুনঃ (punaḥ)again
- জাতানি (jātāni)became
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutations
anvaya ৱিঘ্নপ যদা তত্ত্ৱানি ৱীৰ্যহীনানি জাতানি তে স্মৃত্যা পুনঃ ৱীৰ্যযুক্তানি জাতানি তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
যদা পুনৰ্গণেশান যোগযুক্তানি তে নমঃ ॥ ১৬ ॥
- ব্ৰহ্মাণি (brahmāṇi)the sacred formulas
- যোগহীনানি (yogahīnāni)without yoga
- জাতানি (jātāni)became
- স্মৰণেন (smaraṇena)by remembrance
- তে (te)of you
- যদা (yadā)when
- পুনঃ (punaḥ)again
- গণেশান (gaṇeśāna)O Ganesha
- যোগযুক্তানি (yogayuktāni)joined with yoga
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutations
anvaya গণেশান যদা ব্ৰহ্মাণি যোগহীনানি জাতানি তে স্মৰণেন পুনঃ যোগযুক্তানি [জাতানি] তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ব্ৰহ্মাণি the sacred formulas — Brahman in its old Vedic sense: the prayer or formula whose words carry power.
সত্তাযুক্তং বভূৱৈৱ ৱিঘ্নেশায নমো নমঃ ॥ ১৭ ॥
- ইত্যাদি (ityādi)all this and more
- ৱিৱিধম্ (vividham)of many kinds
- সৰ্ৱম্ (sarvam)everything
- স্মৰণেন (smaraṇena)by being remembered
- চ (ca)and
- তে (te)of you
- প্ৰভো (prabho)O lord
- সত্তাযুক্তম্ (sattāyuktam)given being
- বভূৱ (babhūva)became
- এৱ (eva)indeed
- ৱিঘ্নেশায (vighneśāya)to the lord of obstacles
- নমঃ (namaḥ)salutations
- নমঃ (namaḥ)salutations
anvaya প্ৰভো ইত্যাদি ৱিৱিধম্ সৰ্ৱম্ তে স্মৰণেন চ সত্তাযুক্তম্ এৱ বভূৱ ৱিঘ্নেশায নমঃ নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
স্মৰণেন পুনৰ্ঢুণ্ঢে ৱীৰ্যযুক্তান্ কুৰুষ্ৱ তে ॥ ১৮ ॥
- তথা (tathā)so too
- মন্ত্ৰাঃ (mantrāḥ)the mantras
- গণেশান (gaṇeśāna)O Ganesha
- ৱীৰ্যহীনাঃ (vīryahīnāḥ)without power
- বভূৱিৰে (babhūvire)have become
- স্মৰণেন (smaraṇena)by remembrance
- পুনঃ (punaḥ)again
- ঢুণ্ঢে (ḍhuṇḍhe)O Dhundhi
- ৱীৰ্যযুক্তান্ (vīryayuktān)full of power
- কুৰুষ্ৱ (kuruṣva)make them
- তে (te)yours
anvaya গণেশান তথা মন্ত্ৰাঃ ৱীৰ্যহীনাঃ বভূৱিৰে ঢুণ্ঢে তে স্মৰণেন পুনঃ ৱীৰ্যযুক্তান্ কুৰুষ্ৱ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
মম নাম্না ভৱতু তে ৱক্ৰতুণ্ডায তে নমঃ ॥ ১৯ ॥
- সৰ্ৱম্ (sarvam)everything
- সত্তাসমাযুক্তম্ (sattāsamāyuktam)filled with real being
- মন্ত্ৰপূজাদিকম্ (mantrapūjādikam)mantra, worship and the rest
- প্ৰভো (prabho)O lord
- মম (mama)my
- নাম্না (nāmnā)by the name
- ভৱতু (bhavatu)may it become
- তে (te)yours
- ৱক্ৰতুণ্ডায (vakratuṇḍāya)to Vakratunda
- তে (te)to you
- নমঃ (namaḥ)salutations
anvaya প্ৰভো মম মন্ত্ৰপূজাদিকম্ সৰ্ৱম্ তে নাম্না সত্তাসমাযুক্তম্ ভৱতু ৱক্ৰতুণ্ডায তে নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
সৰ্ৱসিদ্ধিপ্ৰদা মন্ত্ৰা ভৱন্তু ত্ৱত্প্ৰসাদতঃ ॥ ২০ ॥
- উত্কীলয (utkīlaya)unlock
- মহামন্ত্ৰান্ (mahāmantrān)the great mantras
- জপেন (japena)by this japa
- স্তোত্ৰপাঠতঃ (stotrapāṭhataḥ)by the reciting of this hymn
- সৰ্ৱসিদ্ধিপ্ৰদাঃ (sarvasiddhipradāḥ)giving every success
- মন্ত্ৰাঃ (mantrāḥ)the mantras
- ভৱন্তু (bhavantu)may become
- ত্ৱত্প্ৰসাদতঃ (tvatprasādataḥ)by your grace
anvaya জপেন স্তোত্ৰপাঠতঃ মহামন্ত্ৰান্ উত্কীলয ত্ৱত্প্ৰসাদতঃ মন্ত্ৰাঃ সৰ্ৱসিদ্ধিপ্ৰদাঃ ভৱন্তু
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
উত্কীলয draw the pin — Utkilana is the undoing of the kilaka: the pin is drawn, and the mantra opens.
note This is the verse the whole text exists for.
স্ৱানন্দৱাসিনে তুভ্যং ব্ৰহ্মণস্পতযে নমঃ ॥ ২১ ॥
- গণেশায (gaṇeśāya)to Ganesha
- নমঃ (namaḥ)salutations
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- হেৰম্বায (herambāya)to Heramba
- একদন্তিনে (ekadantine)to the single-tusked one
- স্ৱানন্দৱাসিনে (svānandavāsine)to the one who dwells in Svananda
- তুভ্যম্ (tubhyam)to you
- ব্ৰহ্মণস্পতযে (brahmaṇaspataye)to Brahmanaspati
- নমঃ (namaḥ)salutations
anvaya গণেশায হেৰম্বায একদন্তিনে তুভ্যম্ নমঃ স্ৱানন্দৱাসিনে ব্ৰহ্মণস্পতযে তুভ্যম্ নমঃ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
স্ৱানন্দৱাসিনে who dwells in Svananda — Svananda, 'one's own bliss', is Ganesha's own world in the Mudgala Purana.
ব্ৰহ্মণস্পতযে to Brahmanaspati — Brahmanaspati, lord of prayer, is the Rigvedic god whose hymn is chanted for Ganapati.
শিৱপ্ৰোক্তং তু মন্ত্ৰাণামুত্কীলনকৰং পৰম্ ॥ ২২ ॥
- গণেশকীলকম্ (gaṇeśakīlakam)the Ganesha kilaka
- ইদম্ (idam)this
- কথিতম্ (kathitam)has been told
- তে (te)to you
- প্ৰজাপতে (prajāpate)O Prajapati
- শিৱপ্ৰোক্তম্ (śivaproktam)spoken by Shiva
- তু (tu)indeed
- মন্ত্ৰাণাম্ (mantrāṇām)of mantras
- উত্কীলনকৰম্ (utkīlanakaram)which unlocks
- পৰম্ (param)supreme
anvaya প্ৰজাপতে ইদম্ গণেশকীলকম্ তে কথিতম্ শিৱপ্ৰোক্তম্ তু মন্ত্ৰাণাম্ পৰম্ উত্কীলনকৰম্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
- ফলশ্ৰুতিঃ (phalaśrutiḥ)the account of the fruit
anvaya ফলশ্ৰুতিঃ
note Phalashruti: the passage that says what comes of reciting a text.
স সৰ্ৱসিদ্ধিমাপ্নোতি নানামন্ত্ৰসমুদ্ভৱাম্ ॥ ২৩ ॥
- যঃ (yaḥ)whoever
- পঠিষ্যতি (paṭhiṣyati)will recite
- ভাৱেন (bhāvena)with feeling
- জপ্ত্ৱা (japtvā)having chanted
- তে (te)your
- মন্ত্ৰম্ (mantram)mantra
- উত্তমম্ (uttamam)the best
- সঃ (saḥ)he
- সৰ্ৱসিদ্ধিম্ (sarvasiddhim)every success
- আপ্নোতি (āpnoti)gains
- নানামন্ত্ৰসমুদ্ভৱাম্ (nānāmantrasamudbhavām)that arises from the many mantras
anvaya যঃ তে উত্তমম্ মন্ত্ৰম্ জপ্ত্ৱা ভাৱেন পঠিষ্যতি সঃ নানামন্ত্ৰসমুদ্ভৱাম্ সৰ্ৱসিদ্ধিম্ আপ্নোতি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
স সৰ্ৱফলহীনশ্চ জাযতে নাত্ৰ সংশযঃ ॥ ২৪ ॥
- এনম্ (enam)this
- ত্যক্ত্ৱা (tyaktvā)having left aside
- গণেশস্য (gaṇeśasya)of Ganesha
- মন্ত্ৰম্ (mantram)the mantra
- জপতি (japati)chants
- নিত্যদা (nityadā)every day
- সঃ (saḥ)he
- সৰ্ৱফলহীনঃ (sarvaphalahīnaḥ)without any fruit
- চ (ca)and
- জাযতে (jāyate)becomes
- ন (na)no
- অত্ৰ (atra)here
- সংশযঃ (saṃśayaḥ)doubt
anvaya [যঃ] এনম্ ত্যক্ত্ৱা নিত্যদা গণেশস্য মন্ত্ৰম্ জপতি সঃ চ সৰ্ৱফলহীনঃ জাযতে অত্ৰ সংশযঃ ন
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
পুৰানেন স্ৱযং শম্ভুৰ্মন্ত্ৰজাং সিদ্ধিমালভত্ ॥ ২৫ ॥
- সৰ্ৱসিদ্ধিপ্ৰদম্ (sarvasiddhipradam)giving every success
- প্ৰোক্তম্ (proktam)declared
- কীলকম্ (kīlakam)the kilaka
- পৰমাদ্ভুতম্ (paramādbhutam)most wonderful
- পুৰা (purā)long ago
- অনেন (anena)by this
- স্ৱযম্ (svayam)himself
- শম্ভুঃ (śambhuḥ)Shambhu
- মন্ত্ৰজাম্ (mantrajām)born of mantra
- সিদ্ধিম্ (siddhim)the success
- আলভত্ (ālabhat)gained
anvaya কীলকম্ সৰ্ৱসিদ্ধিপ্ৰদম্ পৰমাদ্ভুতম্ প্ৰোক্তম্ পুৰা অনেন স্ৱযম্ শম্ভুঃ মন্ত্ৰজাম্ সিদ্ধিম্ আলভত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
অনেন মন্ত্ৰসিদ্ধিং তে লেভিৰে চ প্ৰজাপতে ॥ ২৬ ॥
- ৱিষ্ণুব্ৰহ্মাদযঃ (viṣṇubrahmādayaḥ)Vishnu, Brahma and the rest
- দেৱাঃ (devāḥ)the gods
- মুনযঃ (munayaḥ)the sages
- যোগিনঃ (yoginaḥ)the yogis
- পৰে (pare)the greatest
- অনেন (anena)by this
- মন্ত্ৰসিদ্ধিম্ (mantrasiddhim)mastery of mantra
- তে (te)they
- লেভিৰে (lebhire)gained
- চ (ca)and
- প্ৰজাপতে (prajāpate)O Prajapati
anvaya প্ৰজাপতে ৱিষ্ণুব্ৰহ্মাদযঃ দেৱাঃ মুনযঃ পৰে যোগিনঃ চ তে অনেন মন্ত্ৰসিদ্ধিম্ লেভিৰে
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
গতঃ স্ৱানন্দপূৰ্যাং স ভক্তৰাজো বভূৱ হ ॥ ২৭ ॥
- ঐলঃ (ailaḥ)Aila
- কীলকম্ (kīlakam)the kilaka
- আদ্যম্ (ādyam)first
- ৱৈ (vai)indeed
- কৃত্ৱা (kṛtvā)having done
- মন্ত্ৰপৰাযণঃ (mantraparāyaṇaḥ)given wholly to the mantra
- গতঃ (gataḥ)went
- স্ৱানন্দপূৰ্যাম্ (svānandapūryām)to the city of Svananda
- সঃ (saḥ)he
- ভক্তৰাজঃ (bhaktarājaḥ)a king among devotees
- বভূৱ (babhūva)became
- হ (ha)indeed
anvaya ঐলঃ আদ্যম্ ৱৈ কীলকম্ কৃত্ৱা মন্ত্ৰপৰাযণঃ স্ৱানন্দপূৰ্যাম্ গতঃ সঃ ভক্তৰাজঃ বভূৱ হ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ঐলঃ Aila — Aila is Pururavas, son of Ila, a king of the old lunar line.
note A story follows, told to show what the kilaka did for one man.
গণেশদৰ্শনেনৈৱ জ্যোতীৰূপো বভূৱ হ ॥ ২৮ ॥
- সস্ত্ৰীকঃ (sastrīkaḥ)with his wife
- জডদেহেন (jaḍadehena)in his mortal body
- ব্ৰহ্মাণ্ডম্ (brahmāṇḍam)the whole universe
- অৱলোক্য (avalokya)having seen
- তু (tu)and
- গণেশদৰ্শনেন (gaṇeśadarśanena)by the sight of Ganesha
- এৱ (eva)alone
- জ্যোতীৰূপঃ (jyotīrūpaḥ)of the form of light
- বভূৱ (babhūva)became
- হ (ha)indeed
anvaya সস্ত্ৰীকঃ জডদেহেন ব্ৰহ্মাণ্ডম্ অৱলোক্য তু গণেশদৰ্শনেন এৱ জ্যোতীৰূপঃ বভূৱ হ
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ঐলো জডশৰীৰস্থঃ কথং দেৱাদিকৈৰ্যুতম্ ।
ব্ৰহ্মাণ্ডং স দদৰ্শৈৱ তন্মে ৱদ কুতূহলম্ ॥ ২৯ ॥
- দক্ষঃ (dakṣaḥ)Daksha
- উৱাচ (uvāca)said
- ঐলো (ailo)Aila
- জডশৰীৰস্থঃ (jaḍaśarīrasthaḥ)in a mortal body
- কথম্ (katham)how
- দেৱাদিকৈঃ (devādikaiḥ)with the gods and others
- যুতম্ (yutam)filled
- ব্ৰহ্মাণ্ডম্ (brahmāṇḍam)the universe
- সঃ (saḥ)he
- দদৰ্শ (dadarśa)saw
- এৱ (eva)indeed
- তত্ (tat)that
- মে (me)to me
- ৱদ (vada)tell
- কুতূহলম্ (kutūhalam)my curiosity
anvaya দক্ষঃ উৱাচ জডশৰীৰস্থঃ ঐলো দেৱাদিকৈঃ যুতম্ ব্ৰহ্মাণ্ডম্ কথম্ সঃ দদৰ্শ এৱ তত্ মে ৱদ কুতূহলম্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
অপশ্যচ্চ কথং সোঽপি পাপিদৰ্শনযোগ্যকান্ ॥ ৩০ ॥
- পুণ্যৰাশিঃ (puṇyarāśiḥ)a heap of merit
- স্ৱযম্ (svayam)himself
- সাক্ষাত্ (sākṣāt)with his own eyes
- নৰকাদীন্ (narakādīn)the hells and the rest
- মহামতে (mahāmate)O wise one
- অপশ্যত্ (apaśyat)he saw
- চ (ca)and
- কথম্ (katham)how
- সঃ (saḥ)he
- অপি (api)even
- পাপিদৰ্শনযোগ্যকান্ (pāpidarśanayogyakān)fit to be seen only by sinners
anvaya মহামতে স্ৱযম্ পুণ্যৰাশিঃ সঃ অপি পাপিদৰ্শনযোগ্যকান্ নৰকাদীন্ সাক্ষাত্ কথম্ চ অপশ্যত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
ৱিমানস্থঃ স্ৱযং ৰাজা কৃপযা তান্ দদৰ্শ হ ।
গাণেশানাং জডস্থশ্চ শিৱৱিষ্ণুমুখান্ প্ৰভো ॥ ৩১ ॥
- মুদ্গলঃ (mudgalaḥ)Mudgala
- উৱাচ (uvāca)said
- ৱিমানস্থঃ (vimānasthaḥ)seated in a celestial chariot
- স্ৱযম্ (svayam)himself
- ৰাজা (rājā)the king
- কৃপযা (kṛpayā)by grace
- তান্ (tān)them
- দদৰ্শ (dadarśa)saw
- হ (ha)indeed
- গাণেশানাম্ (gāṇeśānām)of the followers of Ganesha
- জডস্থঃ (jaḍasthaḥ)in a mortal body
- চ (ca)and
- শিৱৱিষ্ণুমুখান্ (śivaviṣṇumukhān)Shiva, Vishnu and the rest
- প্ৰভো (prabho)O lord
anvaya মুদ্গলঃ উৱাচ প্ৰভো ৱিমানস্থঃ স্ৱযম্ ৰাজা কৃপযা তান্ দদৰ্শ হ জডস্থঃ চ গাণেশানাম্ শিৱৱিষ্ণুমুখান্ [দদৰ্শ]
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The printed মুদ্গলৱাচ is read মুদ্গল উৱাচ.
যোগৰূপতযা সৰ্ৱে দক্ষ পশ্যন্তি চাঞ্জসা ॥ ৩২ ॥
- স্ৱানন্দগে (svānandage)bound for Svananda
- ৱিমানে (vimāne)in the chariot
- যে (ye)those who
- সংস্থিতাঃ (saṃsthitāḥ)are seated
- তে (te)they
- শুভাশুভে (śubhāśubhe)the good and the bad
- যোগৰূপতযা (yogarūpatayā)in the way yoga sees
- সৰ্ৱে (sarve)all
- দক্ষ (dakṣa)O Daksha
- পশ্যন্তি (paśyanti)see
- চ (ca)and
- অঞ্জসা (añjasā)easily
anvaya দক্ষ যে স্ৱানন্দগে ৱিমানে সংস্থিতাঃ তে সৰ্ৱে শুভাশুভে যোগৰূপতযা চ অঞ্জসা পশ্যন্তি
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
যঃ শৃণোতি স ৱৈ মৰ্ত্যঃ ভুক্তিং মুক্তিং লভেদ্ধ্ৰুৱম্ ॥ ৩৩ ॥
- এতত্ (etat)this
- তে (te)to you
- কথিতম্ (kathitam)has been told
- সৰ্ৱম্ (sarvam)all
- ঐলস্য (ailasya)of Aila
- চৰিতম্ (caritam)the story
- শুভম্ (śubham)fair
- যঃ (yaḥ)whoever
- শৃণোতি (śṛṇoti)hears it
- সঃ (saḥ)that
- ৱৈ (vai)indeed
- মৰ্ত্যঃ (martyaḥ)mortal
- ভুক্তিম্ (bhuktim)enjoyment
- মুক্তিম্ (muktim)liberation
- লভেত্ (labhet)gains
- ধ্ৰুৱম্ (dhruvam)surely
anvaya ঐলস্য এতত্ সৰ্ৱম্ শুভম্ চৰিতম্ তে কথিতম্ যঃ শৃণোতি সঃ মৰ্ত্যঃ ৱৈ ধ্ৰুৱম্ ভুক্তিম্ মুক্তিম্ লভেত্
chandas Anuṣṭubh (śloka), 8 syllables in each of 4 pādas
note The text ends as Ganapatya works often do, with both worlds promised at once: bhukti, enjoyment here, and mukti, freedom.
